Loạt dự án giao thông trọng điểm TPHCM có nguy cơ đình trệ vì thiếu cát

Tại họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn TPHCM chiều 29/10, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông (Ban Giao thông) thông tin nhu cầu vật liệu tại các dự án do đơn vị quản lý.

Trong 4 tháng cuối năm, 20 dự án, công trình trọng điểm cần hỗ trợ điều phối khoảng 1,91 triệu m3 đá xây dựng, 0,55 triệu m3 cát xây dựng, 1,85 triệu m3 cát san lấp và 3,7 triệu m3 đất đắp. Nhu cầu của Ban Giao thông chiếm khoảng 28% nhu cầu đất đắp và 17% đá xây dựng của toàn thành phố trong cùng kỳ.

Nhu cầu lớn nhất tập trung tại Vành đai 3 với khoảng 0,87 triệu m3 đá và cao tốc TPHCM - Mộc Bài với 0,38 triệu m3 đá, 1,53 triệu m3 cát san lấp và 2,67 triệu m3 đất đắp. Riêng nút giao Mỹ Thủy, nhà thầu đã ký hợp đồng với mỏ và tự đáp ứng nguồn đá.

Theo Ban Giao thông, nguồn cung vật liệu hiện không đồng đều. Đá xây dựng cơ bản được cân đối, sau các giải pháp tăng công suất, nguồn đá trên địa bàn có thể đáp ứng nhu cầu những tháng cuối năm. Khó khăn còn lại chủ yếu liên quan một số chủng loại cấp phối đá dăm và giá bán tại mỏ.

Cát thiếu hụt rõ nhất khi công suất khai thác mới đáp ứng khoảng 50% nhu cầu cát xây dựng và 38% nhu cầu cát san lấp của thành phố. Đất đắp đủ về tổng công suất nhưng nguồn đạt chỉ tiêu kỹ thuật, có cự ly phù hợp với từng công trình còn hạn chế.

Nguyên nhân chủ yếu do nguồn cát tự nhiên trong khu vực có hạn, trong khi nhiều dự án lớn cùng tăng tốc thi công trong năm 2026. Một số mỏ đang hoàn thiện thủ tục cấp phép, nâng công suất. Thông tin về mỏ đất đắp, trữ lượng và giá cũng chưa đầy đủ để chủ đầu tư, nhà thầu chủ động lựa chọn.

Từ nay đến cuối năm, nhu cầu đá xây dựng còn khoảng 0,9 triệu m3, chủ yếu là cấp phối đá dăm. Khoảng 0,35 triệu m3 dự kiến được cung ứng từ các mỏ khu vực Bình Dương cũ, phần còn lại đang được Ban Giao thông phối hợp các cơ quan chức năng và doanh nghiệp khai thác bố trí.

Các doanh nghiệp khai thác đá đã cam kết ưu tiên cung ứng và giảm giá bán cho các dự án trọng điểm, trong đó có Vành đai 3. Với cát và đất đắp, nhu cầu cần hỗ trợ trong quý IV khoảng 0,42 triệu m3 cát xây dựng, 1,44 triệu m3 cát san lấp và khoảng 3 triệu m3 đất đắp, tập trung chủ yếu tại cao tốc TPHCM - Mộc Bài.

Ban Giao thông đánh giá đá cơ bản được bảo đảm nếu các nguồn đã cam kết giao nhận đúng tiến độ. Đất đắp đang được bổ sung từ nguồn đất đào của dự án metro số 2. Riêng cát vẫn là điểm nghẽn, nhất là tại các hạng mục đắp nền, móng đường.

Để tránh gián đoạn công trường, Ban Giao thông đã rà soát nhu cầu thực tế của từng dự án, điều phối tiến độ và ưu tiên thi công các hạng mục ít phụ thuộc vào nguồn cát.

Để tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu, Ban Giao thông kiến nghị thành phố mở rộng cơ chế đặc thù trong cấp phép khai thác, kiểm soát giá bán và ưu tiên nguồn cho các công trình trọng điểm. Đồng thời, cần đưa cát, đất đắp vào kế hoạch điều phối giai đoạn 2027-2030, công khai thông tin mỏ và quy hoạch bãi tập kết đất đào để tái sử dụng.

Về lâu dài, Ban Giao thông sẽ xác định nhu cầu vật liệu ngay từ khi chuẩn bị dự án, yêu cầu nhà thầu có kế hoạch tiếp nhận theo tháng, quý và cập nhật nhu cầu hằng tháng để các mỏ chủ động nguồn cung.

Đối với nhựa đường, nhà thầu tự chủ nguồn cung. Ban Giao thông đang theo dõi biến động giá, nguồn cung và thời tiết để điều chỉnh kế hoạch thi công. Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 50 đạt khoảng 98%, dự kiến hoàn thành tháng 12. Vật liệu đưa vào công trình phải có nguồn gốc, chứng chỉ chất lượng và kết quả thí nghiệm đạt yêu cầu.