Trách nhiệm pháp lý vụ xe cẩu tông hàng loạt xe máy dừng chờ đèn đỏ

Sáng 11/8, một xe cẩu lưu thông trên Quốc lộ 1 theo hướng Hà Tĩnh - Quảng Trị tới khu vực giao với đường vào Công ty Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (đoạn thuộc phường Hoành Sơn, tỉnh Hà Tĩnh) thì bất ngờ mất lái, tông vào nhiều phương tiện dừng chờ đèn đỏ. 

Theo cơ quan chức năng, chiếc xe mất lái nhưng chạy với tốc độ chậm nên không gây thiệt hại về người. Vụ việc khiến 4 xe máy bị hư hỏng, 3 người bị thương phải đi cấp cứu. 

Từ dữ liệu vụ việc, nhiều người đặt ra câu hỏi về trách nhiệm pháp lý của tài xế, đặc biệt khi người này để phương tiện lao vào xe máy thay vì tông vào ô tô dừng đỗ phía trước để giảm thiểu thiệt hại. 

Luật sư Hoàng Trọng Giáp (Giám đốc Công ty Luật Hoàng Sa, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết theo Bộ luật Dân sự 2015, ô tô được coi là nguồn nguy hiểm cao độ. Chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, trừ trường hợp sự kiện bất khả kháng hoặc lỗi hoàn toàn thuộc về nạn nhân.

Bởi vậy, vấn đề mấu chốt trong vụ việc là nguyên nhân chiếc xe mất lái dẫn tới tai nạn, trong đó yếu tố lỗi của tài xế là một trong những vấn đề quan trọng sẽ được cơ quan chức năng xác minh làm rõ. Từ đó, có thể đặt ra 2 giả thiết như sau: 

Thứ nhất, nếu kết quả xác minh cho thấy có yếu tố lỗi của tài xế (VD: Điều khiển phương tiện thiếu quan sát, không đảm bảo tốc độ, khoảng cách an toàn hoặc điều khiển phương tiện không đúng cách dẫn tới hư hỏng hệ thống vận hành, gây ra tai nạn...) và đây là nguyên nhân gây ra tai nạn, tài xế có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý theo quy định pháp luật. 

Dưới góc độ dân sự, nếu bị xác định có lỗi, người này có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do tài sản và sức khỏe bị xâm phạm cho các nạn nhân, căn cứ quy định tại Điều 589, 590 Bộ luật Dân sự 2015. 

Dưới góc độ hình sự, nếu kết quả xác minh của lực lượng chức năng cho thấy vụ tai nạn gây thiệt hại về sức khỏe cho 1 người từ 61% trở lên hoặc 2 người trở lên với tổng mức độ tổn hại ở mức tương đương, tài xế có thể bị xem xét trách nhiệm về tội Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ theo Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015. 

Thứ hai, nếu kết quả xác minh thể hiện tài xế đã tuân thủ đầy đủ các quy tắc an toàn, việc xe mất lái do sự kiện khách quan, không thể lường trước, tài xế đã áp dụng mọi biện pháp để ngăn chặn tai nạn hoặc hạn chế tối đa hậu quả có thể xảy ra nhưng bất thành, đây có thể coi là tình huống bất khả kháng. 

Nếu kết quả xác minh rơi vào tình huống này, trách nhiệm pháp lý về dân sự về hình sự có thể được miễn trừ. 

Về việc người này không lựa chọn để phương tiện lao vào xe bán tải ở phía trước thay vì các xe máy đang dừng chờ, luật sư nhận định cơ quan chức năng sẽ làm rõ mối tương quan giữa vị trí của xe cẩu với xe đầu kéo phía trước và các xe máy đang dừng chờ, đồng thời xác định mức độ thiệt hại có thể xảy ra đối với 2 tình huống này để xác định phương án nào sẽ là phương án xử lý tốt nhất, hạn chế tối đa thiệt hại khi xảy ra tai nạn. Đây sẽ là một trong các căn cứ để xem xét trách nhiệm pháp lý của tài xế trong vụ việc. 

Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng sẽ kiểm tra chất lượng phương tiện, làm rõ việc phương tiện mất lái có dấu hiệu của việc thiếu kiểm tra, bảo dưỡng, đảm bảo an toàn cho phương tiện trước khi lưu thông hay không.

Luật sư lưu ý việc xe gặp sự cố vận hành kỹ thuật (VD: Hỏng thước lái, mất phanh, nổ lốp...) không mặc định được coi là sự kiện bất khả kháng mà còn phụ thuộc vào một trong những yếu tố quan trọng là mức độ chăm sóc, bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện để đảm bảo an toàn của tài xế trước khi vận hành.

Bởi vậy, nếu nguyên nhân sự việc do những tình huống khách quan nhưng tài xế có thể lường trước và ngăn chặn bằng cách đảm bảo chất lượng kỹ thuật phương tiện nhưng không thực hiện, trách nhiệm pháp lý vẫn có thể được xem xét.