Người ném vỡ kính ô tô trên cao tốc có tiền sử trầm cảm, xử lý ra sao?

Như Dân trí thông tin, trưa 30/7, ông D. (trú Hà Nội) điều khiển ô tô trên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, tới khu vực cầu vượt tại Km89 đoạn thuộc địa bàn xã Kiến Thụy (Hải Phòng) thì bất ngờ bị một người đứng trên cầu ném đá xuống làm vỡ kính lái phía trước. 

Tiếp nhận tin báo, Công an xã Kiến Thụy tiến hành xác minh và làm rõ N.V.H. (32 tuổi, người địa phương) là người thực hiện hành vi. Khai với công an, anh H. thừa nhận đã nhặt đá bên đường, dắt xe đạp lên giữa cầu vượt rồi thả đá xuống đường cao tốc. 

Kết quả kiểm tra cho thấy người này âm tính với ma túy, chưa có tiền án, tiền sự. Theo thông tin từ gia đình và hàng xóm, người này có biểu hiện trầm cảm từ đầu năm 2020. 

Sự việc khiến nhiều người đặt ra câu hỏi về việc với những trường hợp như trên, người thực hiện hành vi có thể phải chịu trách nhiệm trước pháp luật ra sao? 

Luật sư Quách Thành Lực (Giám đốc Công ty Luật Pháp trị, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết đối với trường hợp này, trách nhiệm pháp lý của ông H. sẽ được làm rõ dưới 2 góc độ là trách nhiệm hình sự và dân sự. 

Trong đó, dưới góc độ hình sự, Điều 21 Bộ luật Hình sự 2015 quy định một trong những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự là khi người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội không có năng lực trách nhiệm hình sự, tức người này thực hiện hành vi khi đang mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức, khả năng điều khiển hành vi. 

Theo Quy trình giám định pháp y tâm thần ban hành kèm theo Quyết định số 2999/QĐ-BYT ngày 3/11/2022 của Bộ Y tế, Phản ứng trầm cảm ngắn (F43.20), trầm cảm kéo dài (F43.21) hoặc Phản ứng hỗn hợp lo âu và trầm cảm (F43.22) thuộc nhóm bệnh có dấu hiệu rối loạn tâm thần và hành vi thường gặp. Bởi vậy, việc người đàn ông ném đá có tiền sử trầm cảm có thể là cơ sở để xem xét có thuộc trường hợp miễn trừ trách nhiệm hình sự hay không. 

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc một người có bệnh lý về tâm thần không phải căn cứ mặc định để miễn trừ trách nhiệm. Căn cứ khoản 1 Điều 206 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, nếu người thực hiện hành vi vi phạm có sự nghi ngờ về năng lực trách nhiệm hình sự, cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền sẽ bắt buộc phải trưng cầu giám định để xác định mức độ nghiêm trọng của bệnh lý mà họ gặp phải. 

Nếu kết quả giám định cho thấy bệnh lý tại thời điểm vi phạm có mức độ nghiêm trọng dẫn đến mất nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi, trách nhiệm pháp lý được miễn trừ. Khi đó, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào kết luận giám định pháp y, giám định pháp y tâm thần để quyết định đưa họ vào một cơ sở khám chữa bệnh để bắt buộc chữa bệnh.

Nếu kết quả xác định họ có biểu hiện bệnh lý nhưng chưa tới mức gây mất nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi, trách nhiệm hình sự vẫn có thể được xem xét. Trường hợp này, việc họ có bệnh lý sẽ được xem xét như một căn cứ để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. 

Dưới góc độ dân sự, Điều 586 Bộ luật Dân sự 2015 quy định trong trường hợp người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi gây thiệt hại cho người khác mà có người giám hộ thì người giám hộ được dùng tài sản của người gây thiệt hại để bồi thường.

Nếu người gây thiệt hại không có tài sản hoặc không đủ tài sản để bồi thường thì người giám hộ phải bồi thường bằng tài sản của mình. Nếu người giám hộ chứng minh được mình không có lỗi trong việc giám hộ thì không phải lấy tài sản của mình để bồi thường.