Thông tin thêm về bia đá cổ nhất Việt Nam

Dân trí Với những căn cứ thể hiện trên bia hoàn toàn có thể khẳng định đây là tấm bia có niên đại sớm nhất Việt Nam. Văn bia có niên đại vào đầu thế kỷ thứ 4, sớm hơn niên đại của văn bia Đại Tùy được phát hiện trước đó là 3 thế kỷ.
>>Phát hiện tấm bia đá cổ nhất Việt Nam

LTS: Với những phát hiện xung quanh bia đá này, những người có chuyên môn đã khẳng định đây là tấm bia đá cổ nhất được phát hiện ở Việt Nam tính tới thời điểm này. Để độc giả có những thông tin chính xác nhất về phát hiện mới này, chúng tôi xin đăng bài viết của ông Nguyễn Phạm Bằng - cán bộ Bảo tàng tỉnh Bắc Ninh. 
 
Tấm bia cổ có niên đại từ thế kỷ thứ 4
Tấm bia cổ có niên đại từ thế kỷ thứ 4

Vừa qua những người làm công tác nghiên cứu văn hóa đã phát hiện một tấm bia đá cổ tại nghè thôn Thanh Hoài, xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. tấm bia đá cổ gồm 2 mặt với 2 niên đại khác nhau. Mặt thứ nhất có ghi niên đại“Kiến Hưng nhị niên cửu nguyệt”, chúng tôi tạm cho rằng đây là niên hiệu của Tấn Mẫn Đế (313 - 317), tức rơi vào tháng 9 năm 314. Mặt thứ hai có có dòng niên đại “Duy Tống Nguyên Gia chấp thất niên” (tức năm 450).

Kết cấu của bia gồm 2 phần: thân bia và đế bia. Thân bia được tạo tác bởi một phiến đá lớn, phần đầu bia được đục vát hai đầu thành hình tam giác tạo thành trán bia nhưng đã bị vỡ làm đôi. Đế bia là một khối đá hình hộp chữ nhật nhìn rất đồ sộ. Nếu bia vẫn còn nguyên vẹn như ban đầu thì phần thân bia sẽ cao 200cm, rộng 100cm, dày 15cm; Phần đế bia có chiều dài 136cm, rộng 100cm, cao: 30cm.

Theo lời kể của nhân dân địa phương thì trước đây bia vẫn còn nguyên vẹn, chỉ có một vết nứt chéo ngang thân bia, vào năm 1967 máy bay ném bom của Mỹ bị rơi trúng địa phận thôn Thanh Hoài, cách vị trí bia hiện nay khoảng 300m. Khi cho nổ các quả bom còn sót lại đã gây ra chấn động mạnh khiến cho tấm bia bị vỡ làm đôi như hiện nay.

Nghè thôn Thanh Hoài, nơi phát hiện tấm bia đá cổ
Nghè thôn Thanh Hoài, nơi phát hiện tấm bia đá cổ

Qua khảo sát chúng tôi thấy số chữ còn lại ở cả 2 mặt bia khá khiêm tốn, khoảng gần 300 chữ, mỗi mặt lại được viết theo một lối chữ khác nhau. Mặt thứ nhất có dòng niên đại Kiến Hưng nhị niên, hiện còn khoảng 120 chữ, được viết theo phong cách Lệ thư. Mặt thứ hai có niên đại Tống Nguyên Gia chấp thất niên còn khoảng 150 chữ, được viết theo phong cách Khải thư.

Hiện nay ở bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam có lưu giữ một trong những tấm bia đá cổ nhất Việt Nam, đó là tấm bia mang tên Đại Tùy Cửu Chân quận Bảo An đạo tràng bi văn, bia nguyên ở làng Trường Xuân, xã Đông Minh, huyện Đông Sơn (Thanh Hóa). Bia có ghi niên đại là ngày mùng 8 tháng 4 năm Mậu Dần, niên hiệu Đại Nghiệp thứ 14 (tức năm 618). Năm 2012, tại xã Trí Quả, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, bảo tàng tỉnh Bắc Ninh phát hiện và công bố tấm bia tháp xá lợi có dòng niên đại được ghi rõ “Đại Tùy Nhân Thọ nguyên niên, tuế thứ Tân Dậu, thập nguyệt Tân Hợi sóc thập ngũ nhật Ất Sửu” (tức ngày 14 tháng 10 năm 601)..

Nội dung văn bia ghi chép về nhân vật Đào Hoàng, là Đại tướng dưới thời Đông Ngô và Tây Tấn. Đào Hoàng từng làm Thứ sử Giao Châu trong khoảng 30 năm. Tuy nhiên mỗi mặt lại có một nội dung khác nhau: Mặt thứ nhất ghi chép về lai lịch, công trạng của ông; mặt thứ hai ghi chép về việc trùng tu nơi thờ tự của ông.

Văn bia gồm 2 mặt, mỗi mặt được khắc một niên đại khác nhau. Niên đại của mặt thứ nhất được ghi ở dòng cuối cùng của mặt bia: “Kiến Hưng nhị niên cửu nguyệt nhâm…”. Niên đại của mặt bia thứ 2 được ghi ở dòng thứ 5 (tính từ phải sang trái) như sau: “Duy Tống Nguyên Gia chấp thất niên, Thái tuế Canh Dần, thập nhị nguyệt (Bính Thìn)(Đúng vào niên hiệu Nguyên Gia năm thứ 27, sao Thái Tuế đóng tại Canh Dần, trước ngày 25 (ngày Canh Thìn) tháng 12 (tháng Bính Thìn)). Về niên đại Tống Nguyên Gia của mặt bia thứ hai ta có thể dễ dàng xác định được đây là niên hiệu của Lưu Nghĩa Long (424 - 453).Về niên hiệu Kiến Hưng được khắc ở mặt bia thứ nhất, theo khảo sát của chúng tôi thì từ sau năm Đào Hoàng mất (năm 300) cho đến nhà Tiền Lương thì có tới 7 lần niên hiệu Kiến Hưng được sử dụng. Trong vòng 57 năm (304 - 361) có đến 7 lần sử dụng niên đại Kiến Hưng, vậy thì niên đại Kiến Hưng được nhắc đến trong bia là niên đại nào? Giả thuyết thứ nhất, nếu theo logic về mặt thời gian thì niên hiệu Kiến Hưng của nhà Thành Hán là tương đối hợp lý, bởi theo niên đại này thì niên hiệu Kiến Hưng nhị niên sẽ là năm 305, tức 5 năm sau khi ông qua đời.

Giả thuyết thứ hai, theo chúng tôi thì đây là niên hiệu của Tấn Mẫn Đế (313 - 317) vì sau khi Đông Ngô hàng Tây Tấn thì Đào Hoàng lại trở thành đại tướng dưới triều đại này. Nếu tính từ khi ông mất cho đến niên đại Kiến Hưng thứ 2, tất cả là 14 năm (từ năm 300 đến năm 314), cũng không phải là khoảng thời gian quá lâu cho việc dựng bia. Thêm vào đó, trên tiêu đề được ghi ở trán bia:“ Tấn (?) cố sứ trì tiết quán quân tướng (quân) giao châu mục đào liệt hầu bi” (Chữ “tấn” chỉ còn bộ “viết” phía dưới, chữ “quân”trong ngoặc đứng mất hẳn, đọc theo vị trí chữ và chức phong của nhà Tấn cho Đào Hoàng trong Tấn thư). Với những cứ liệu trên, chúng tôi cho rằng dòng niên đại được nhắc đến trong bia rất có thể là niên hiệu của Tấn Mẫn Đế, tức niên hiệu Kiến Hưng nhị niên (314).

Trong bài viết lần này, chúng tôi mới chỉ công bố về vấn đề phát hiện một tấm văn bia quý và lược bàn về vấn đề niên đại của nó, còn về vấn đề nội dung và các vấn đề liên quan chúng tôi tạm thời chưa đề cập đến. Với hai giả thuyết về vấn đề niên đại nêu trên thì niên đại tuyệt đối của tấm bia vẫn còn là một ẩn số. Nhưng dù niên đại của nó có rơi và thời điểm nào đi chăng nữa (năm 305 hoặc 315) thì với những căn cứ hiện có chúng ta hoàn toàn có thể khẳng định tính cho tới thời điểm hiện tại thì đây sẽ là tấm bia có niên đại sớm nhất Việt Nam được phát hiện, văn bia có niên đại vào đầu thế kỷ thứ 4, sớm hơn niên đại của văn bia Đại Tùy mới phát hiện trước đó là 3 thế kỷ.

 
 
 
 
Nguyễn Phạm Bằng
           Bảo tàng tỉnh Bắc Ninh
MỚI NHẤT
Bộ ảnh “Giấc mơ khi lớn” về những trẻ em nghèo gây xúc động
Bộ ảnh “Giấc mơ khi lớn” về những trẻ em nghèo gây xúc động

(Dân trí) - Đây là bộ ảnh của những giấc mơ, những khát vọng đã bừng cháy giữa cuộc sống ấu thơ nghèo khổ.

Chủ nhật, 08/12/2013 - 02:55

Xong phim, Brad Pitt tặng 35 tỉ cho người dân sống gần bối cảnh
Xong phim, Brad Pitt tặng 35 tỉ cho người dân sống gần bối cảnh

(Dân trí)- Brad Pitt nổi tiếng là một người lịch thiệp. Khi hoàn tất công tác quay phim tại một địa điểm nào đó, anh thường gửi những tấm thiệp cảm ơn tới người dân sống xung quanh vì sự hiện diện của đoàn làm phim có thể đã làm ảnh hưởng tới cuộc sống của họ.

Thứ bảy, 07/12/2013 - 01:48

Nước mắt của diễn viên hài
Nước mắt của diễn viên hài

(Dân trí)- Loạt bài viết về sự ra đi của diễn viên hài Tuấn Dương thu hút độc giả nhất trên trang Văn hóa báo Dân trí tuần qua. Khán giả bỗng nhận ra, người diễn viên hài đã phải gánh vác bao nhiêu nỗi buồn đau trên tiếng cười của mình.

Thứ bảy, 07/12/2013 - 10:52

Chuyện kì lạ của những nhân vật nổi tiếng trong lịch sử
Chuyện kì lạ của những nhân vật nổi tiếng trong lịch sử

(Dân trí)- Đằng sau những người nổi tiếng luôn là những bí mật kỳ lạ, những câu chuyện kỳ lạ. Điều ấy đã được lịch sử chứng minh.

Thứ bảy, 07/12/2013 - 10:47

Căn bệnh “khiêu dâm hóa” của thời trang đương đại
Căn bệnh “khiêu dâm hóa” của thời trang đương đại

(Dân trí) - Quảng cáo thời trang hay khiêu dâm trá hình? Đó là điều mà không ít người băn khoăn khi xem những quảng cáo thời trang hiện nay.

Thứ bảy, 07/12/2013 - 09:50

Tranh khảm tuyệt đẹp từ đồ chơi trẻ em
Tranh khảm tuyệt đẹp từ đồ chơi trẻ em

(Dân trí) – Đất sét nhân tạo được biết đến như là một món đồ chơi dành cho trẻ con. Thế nhưng với bà mẹ Lacy Knudson thì đó lại là một vật liệu giúp chị tạo nên những bức tranh khảm đẹp mắt.

Thứ bảy, 07/12/2013 - 02:31

Những bộ phim xúc động về Tổng thống Nelson Mandela
Những bộ phim xúc động về Tổng thống Nelson Mandela

(Dân trí)- Sẽ không ngạc nhiên khi người đã đoạt giải Nobel Hòa bình, người đã làm thay đổi Nam Phi, thay đổi thế giới trở thành nguồn cảm hứng của các nhà làm phim. Dưới đây là những bộ phim xúc động nhất về ông- Nelson Mandela.

Thứ sáu, 06/12/2013 - 03:23

Vén màn đời tư ít biết của 5 “Táo Quân”
Vén màn đời tư ít biết của 5 “Táo Quân”

Chuyện cuộc sống riêng của nhóm các Táo gồm Xuân Bắc, Vân Dung, Tự Long, Quang Thắng và Công Lý không phải người hâm mộ nào cũng biết rõ.

Thứ sáu, 06/12/2013 - 12:55

Phú Quang tiết lộ mức cát-sê “có tình” của Mỹ Tâm, Đàm Vĩnh Hưng
Phú Quang tiết lộ mức cát-sê “có tình” của Mỹ Tâm, Đàm Vĩnh Hưng

(Dân trí) - "Mỹ Tâm cứ hay bị cho rằng “hét” cát- sê nhưng những chương trình của Phú Quang, Mỹ Tâm lấy cát- sê chỉ mức…60 triệu. Còn Đàm Vĩnh Hưng, mọi người hay chê trách này nọ, riêng với tôi, Hưng cư xử rất có tình…", Phú Quang nói.

Thứ sáu, 06/12/2013 - 12:30

Con trai đầu của nữ sĩ Xuân Quỳnh: Mẹ là mẫu hình lý tưởng
Con trai đầu của nữ sĩ Xuân Quỳnh: Mẹ là mẫu hình lý tưởng

Có một khoảng đời ít được nhắc đến của nữ sỹ Xuân Quỳnh, đó là khoảng thời gian bà có một gia đình riêng với người chồng cũ, nghệ sĩ Violon Lưu Tuấn và con trai Lưu Tuấn Anh...

Thứ sáu, 06/12/2013 - 11:20

Bộ vest 10 đô được mua lại với giá gấp… 16.000 lần
Bộ vest 10 đô được mua lại với giá gấp… 16.000 lần

(Dân trí) - Một bộ vest cũ từng được mua với giá 10 đô tại một quầy hàng thanh lý. Sau 40 năm, chủ nhân của nó đem rao bán đấu giá, bộ vest liền có giá nghìn đô. Trước đây, nó đã từng được một tài tử điện ảnh Hollywood mặc trong một bộ phim nổi tiếng.

Thứ sáu, 06/12/2013 - 10:20

Trần Thu Hà quên ăn để tập luyện cho "Cánh cung"
Trần Thu Hà quên ăn để tập luyện cho "Cánh cung"

(Dân trí) - Nhạc sĩ Đỗ Bảo và ca sĩ Hà Trần cùng dàn nhạc tập tới quên ăn vì ngày ra mắt live show “Cánh cung” 8/12 tới đây.

Thứ sáu, 06/12/2013 - 09:30

ĐÁNG QUAN TÂM
Đờn ca tài tử trở thành Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại
Đờn ca tài tử trở thành Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại

Vào hồi 12 giờ 47 phút giờ địa phương (15 giờ 47 phút giờ VN) ngày 5/12, Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ của Việt Nam đã chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại tại Phiên họp Uỷ ban liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hoá phi vật thể lần thứ 8 của UNESCO diễn ra tại thành phố Baku, nước Cộng hoà Azerbaijan.

Thứ năm, 05/12/2013 - 07:59

Công bố Top 50 đặc sản quà tặng Việt Nam
Công bố Top 50 đặc sản quà tặng Việt Nam

(Dân trí) - Sau thời gian triển khai hành trình tìm kiếm, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công bố Top 50 đặc sản quà tặng Việt Nam (lần 1 - 2013). Danh sách được sắp xếp theo thứ tự a,b,c… theo tên các tỉnh.

Thứ năm, 05/12/2013 - 05:36

Ảnh trái đất chụp từ vệ tinh đẹp nhất năm 2013
Ảnh trái đất chụp từ vệ tinh đẹp nhất năm 2013

(Dân trí) - Mạng lưới vệ tinh DigitalGlobe (Mỹ) đã công bố 20 bức ảnh đẹp nhất về trái đất chụp từ vệ tinh trong năm 2013. Bộ sưu tập bao gồm các bức ảnh về thiên tai, các kỳ quan thiên nhiên và các sự kiện hiện thời, tất cả đều từ góc nhìn trên không của các vệ tinh thương mại trong vũ trụ.

Thứ năm, 05/12/2013 - 05:15

Chí Trung từ chối vai diễn Táo giao thông
Chí Trung từ chối vai diễn Táo giao thông

(Dân trí) -Chí Trung đã xin rút khỏi vai diễn Táo giao thông trong chương trình Gặp nhau cuối năm . Danh hài cho biết, dù rất buồn nhưng chất liệu cho vai diễn này đã cạn, anh không còn thấy hào hứng nữa…

Thứ năm, 05/12/2013 - 03:15

Sốc trailer phim khiêu dâm bị lộ trong buổi chiếu dành cho trẻ em
Sốc trailer phim khiêu dâm bị lộ trong buổi chiếu dành cho trẻ em

(Dân trí) - Các bậc phụ huynh đã bối rối lấy tay che mắt con mình khi đoạn trailer giới thiệu bộ phim khiêu dâm “Nymphomaniac” (Cuồng dâm) bất ngờ được chiếu ngay trước một bộ phim hoạt hình với rất nhiều trẻ em đang ngồi trong rạp.

Thứ năm, 05/12/2013 - 01:59

Vẻ đẹp kinh điển của một thế hệ hoàng kim Hollywood
Vẻ đẹp kinh điển của một thế hệ hoàng kim Hollywood

(Dân trí) - Hollywood từng có một “thế hệ vàng” với vẻ đẹp đã trở thành kinh điển trong lịch sử điện ảnh. Vẻ đẹp hoàng kim ấy đã được lưu giữ hoàn hảo bởi tay máy “phù thủy” George Hurrell - nhiếp ảnh gia từng giúp định hình phong cách cho một thế hệ diễn viên Hollywood.

Thứ năm, 05/12/2013 - 08:05

Những người phụ nữ với cuộc sống ở Trường Sa
Những người phụ nữ với cuộc sống ở Trường Sa

(Dân trí) - Nơi đầu sóng ngọn gió, những đóng góp to lớn, tích cực của người phụ nữ luôn là hậu phương vững chắc cho các chiến sĩ Trường Sa nắm chắc tay súng.

Thứ năm, 05/12/2013 - 07:00

Nghệ sỹ piano Olivier Chauzu biểu diễn tại Hà Nội
Nghệ sỹ piano Olivier Chauzu biểu diễn tại Hà Nội

(Dân trí) - Người nghệ sỹ được mệnh danh là “Bậc thầy của những sắc màu” và được giới phê bình Pháp cũng như quốc tế ca ngợi- Olivier Chauzu hứa hẹn sẽ “bỏ bùa mê” đôi tai khán giả yêu nhạc Hà Nội bằng một đêm độc tấu piano tại Trung tâm văn hóa Pháp.

Thứ năm, 05/12/2013 - 06:15

Vụ cháy đền Lê Lai: Đã báo cáo lên Bộ chờ chỉ đạo, giải quyết
Vụ cháy đền Lê Lai: Đã báo cáo lên Bộ chờ chỉ đạo, giải quyết

(Dân trí) - Vụ cháy tại khu nhà Tiền Đường, thuộc khu di tích đền thờ Trung Túc Vương Lê Lai, ở làng Tép, xã Kiên Thọ, huyện Ngọc Lặc đang được cơ quan chức năng làm rõ. Ngành văn hóa đã báo cáo Bộ VH-TT&DL về vụ việc.

Thứ năm, 05/12/2013 - 06:06

Bạn bè khôn nguôi nỗi nhớ nghệ sỹ Tuấn Dương
Bạn bè khôn nguôi nỗi nhớ nghệ sỹ Tuấn Dương

(Dân trí) - Từ giã cuộc đời, nghệ sỹ Tuấn Dương không giàu có, không con cái nhưng anh được bạn bè, đồng nghiệp nhắc tới với niềm mến yêu vô hạn.

Thứ tư, 04/12/2013 - 03:07

Nghệ sĩ nối hàng dài tới viếng diễn viên Tuấn Dương
Nghệ sĩ nối hàng dài tới viếng diễn viên Tuấn Dương

(Dân trí) - Sáng nay 4/12, đông đảo người hâm mộ và các nghệ sĩ đã tới viếng diễn viên hài Tuấn Dương tại Nhà tang lễ Bộ công an.

Thứ tư, 04/12/2013 - 10:53

Nỗi buồn mang tên… hoa hậu Việt!
Nỗi buồn mang tên… hoa hậu Việt!

Thật ra, chuyện các hoa hậu xứ ta từng làm công chúng thất vọng về tri thức, văn hóa không phải là hiếm hoi gì.

Thứ tư, 04/12/2013 - 10:38