Đề xuất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Hội nghị quốc tế vũ trụ ở Pháp

Sáng 10/9 (giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng, mở đầu phiên thảo luận cấp cao về chủ đề “Xây dựng không gian vũ trụ mới vì một thế giới đổi thay nhanh chóng”, trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh quốc tế về vũ trụ ở Paris, Pháp.

Phát triển vũ trụ bền vững phải bảo vệ hệ sinh thái Trái Đất

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh cần có cơ chế quản trị chung và các quy định quốc tế rõ ràng nhằm đảm bảo việc sử dụng không gian vũ trụ một cách an toàn, bền vững và hòa bình trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gia tăng.

Theo ông Macron, mô hình phát triển vũ trụ bền vững phải phục vụ mục tiêu giải quyết biến đổi khí hậu và bảo vệ hệ sinh thái Trái Đất.

Nêu dự báo nền kinh tế vũ trụ toàn cầu dự kiến tăng gấp ba vào năm 2035, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen kêu gọi châu Âu hành động thống nhất, tăng cường đầu tư để giảm phụ thuộc vào các nước khác.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi kêu gọi cộng đồng lựa chọn hợp tác thay vì đối đầu, phát triển không gian vũ trụ bền vững thay vì lợi ích ngắn hạn, với cách tiếp cận bao trùm thay vì độc quyền loại trừ.

Theo ông, các nước cần được bình đẳng trong tiếp cận công nghệ phóng và các công nghệ ứng dụng.

Trong khi đó, Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis khẳng định các nước vừa và nhỏ cũng cần tiếp cận, đầu tư vào công nghệ vũ trụ, đồng thời xây dựng hệ sinh thái tự chủ về công nghệ vệ tinh nhỏ. 

Phát biểu mở đầu phiên thảo luận chuyên đề cấp cao đầu tiên về chủ đề “Xây dựng không gian vũ trụ mới vì một thế giới đổi thay nhanh chóng”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao sáng kiến của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tổ chức Hội nghị thượng đỉnh quốc tế về không gian vũ trụ.

Đây là cơ hội để các quốc gia trao đổi, thúc đẩy định hình một tầm nhìn mới: phát triển năng lực đi đôi với trách nhiệm, lợi ích quốc gia gắn với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định không gian vũ trụ ngày nay đã trở thành một phần thiết yếu của đời sống và nền kinh tế hiện đại, với vệ tinh, viễn thám, định vị và dữ liệu không gian phục vụ thông tin liên lạc, giao thông, quản lý tài nguyên, phòng chống thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu…

Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng lưu ý sự phát triển nhanh của các hoạt động không gian cũng đặt ra nhiều thách thức về rác thải vũ trụ, va chạm, quỹ đạo, tần số, quân sự hóa, chiếm hữu, khoảng cách công nghệ và vai trò ngày càng lớn của khu vực tư nhân.

Vì vậy, cộng đồng quốc tế cần một khuôn khổ quản trị đa phương bảo đảm không gian hòa bình, an toàn, bền vững, dùng chung; thúc đẩy đổi mới, kinh tế vũ trụ và chuyển dữ liệu thành tri thức, dịch vụ, quyết định tốt hơn cho Trái Đất.

5 nguyên tắc Việt Nam đề xuất

Tại Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh 5 nguyên tắc Việt Nam đề xuất.

Một là giữ gìn không gian vì mục đích hòa bình - đối thoại, xây dựng lòng tin, ngăn ngừa xung đột và chạy đua vũ trang; không đe dọa sử dụng hoặc sử dụng vũ lực.

Hai là đặt con người và phát triển trên Trái Đất ở trung tâm; ưu tiên cảnh báo thiên tai, giám sát khí hậu, quản lý tài nguyên và Mục tiêu phát triển bền vững.

Ba là thượng tôn luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc, đặt Liên Hợp Quốc và Ủy ban Liên Hợp Quốc về Hoạt động Vũ trụ vì Mục đích Hòa bình (COPUOS) ở trung tâm quản trị đa phương về không gian vũ trụ, củng cố vai trò của Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU).

Bốn là bảo đảm bình đẳng giữa các quốc gia khi tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ.

Năm là sử dụng không gian có trách nhiệm, minh bạch, bền vững; giảm rác thải, nguy cơ va chạm.

Với Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định công nghệ hàng không vũ trụ thuộc nhóm công nghệ chiến lược được ưu tiên phát triển; là một cấu phần của năng lực phát triển quốc gia.

Ba hướng ưu tiên trong lĩnh vực này cũng được lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam nhấn mạnh, là nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và dữ liệu không gian; phát triển hệ sinh thái kinh tế vũ trụ và khuyến khích các mô hình tài chính cho những ứng dụng phục vụ lợi ích công; và hoàn thiện thể chế và năng lực quản trị hoạt động không gian, phù hợp với luật pháp quốc tế.

Trưởng đoàn Việt Nam chia sẻ hợp tác quốc tế đã góp phần quan trọng vào tiến trình Việt Nam sử dụng không gian vì người dân, vì hòa bình và vì phát triển. Từ năm 1980, Việt Nam là nước châu Á đầu tiên đưa người bay vào vũ trụ và hiện nay đã chế tạo, phóng một số vệ tinh nhỏ, phát triển năng lực nghiên cứu, đào tạo, viễn thám và quan trắc phục vụ phát triển bền vững.

Theo hướng đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhận định Pháp là một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam, với dự án tiêu biểu là VNREDSat-1.

Tại Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất sáng kiến Việt Nam cùng Pháp, Liên Hợp Quốc, ASEAN và các đối tác nghiên cứu hình thành mạng lưới "Không gian vì Phát triển và Khả năng chống chịu", tập trung vào chia sẻ và khai thác dữ liệu không gian vì phát triển, nâng cao năng lực bảo đảm không gian an toàn, bền vững và kết nối nghiên cứu - đào tạo - doanh nghiệp - đầu tư để phát triển kinh tế vũ trụ.

Mạng lưới có thể trước hết tập trung vào khu vực Đông Nam Á mà Việt Nam sẵn sàng là điểm kết nối.

Nhấn mạnh không gian vũ trụ mở ra những chân trời rộng lớn, nhưng thước đo cuối cùng vẫn là những giá trị mang lại cho con người và Trái Đất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam sẵn sàng cùng các quốc gia đưa những kết quả tại Hội nghị này thành hành động cụ thể cho hôm nay và các thế hệ mai sau.