Chưa đủ căn cứ thực tiễn để cấm thuốc lá theo thế hệ

Trước đó, trong quá trình xây dựng dự thảo luật, Bộ Y tế từng đề nghị Chính phủ xem xét đưa quy định cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi mua, sử dụng thuốc lá vào dự án luật hoặc xây dựng lộ trình triển khai phù hợp hơn với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Theo đánh giá tác động của cơ quan soạn thảo, nếu được thực thi và tuân thủ, quy định có thể giúp giảm tỷ lệ hút thuốc, hạn chế số người hút thuốc thụ động, bảo vệ sức khỏe và giảm chi phí chăm sóc y tế. Tuy nhiên, sau khi lấy ý kiến các thành viên Chính phủ, đề xuất này đã được rút khỏi dự thảo.

Chiều 9/11, giải trình trước Quốc hội về dự án luật, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết đây là nội dung mới, đã được cơ quan soạn thảo nghiên cứu và báo cáo Chính phủ. Đa số ý kiến thành viên Chính phủ cho rằng cần cân nhắc kỹ trước khi đưa quy định vào dự thảo.

Bộ trưởng dẫn kinh nghiệm quốc tế, cho biết New Zealand từng thông qua chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ năm 2022 nhưng sau đó bãi bỏ trước khi có hiệu lực. Maldives triển khai chính sách từ tháng 11/2025, áp dụng với người sinh từ năm 2007 trở đi, song đây là quốc đảo có quy mô dân số khoảng 530.000 người.

Tại Anh, dự thảo Luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử được đưa ra tháng 4/2026 cũng đề xuất cấm bán thuốc lá cho người sinh từ tháng 1/2009 trở đi, dự kiến có hiệu lực từ năm 2027.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, đến nay chưa có đủ căn cứ thực tiễn để đánh giá đầy đủ tác động và hiệu quả của chính sách. Vì vậy, Chính phủ cho rằng chưa đủ cơ sở để đưa quy định cấm thuốc lá theo thế hệ vào dự thảo luật.

Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo và Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan thẩm tra, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự án luật, bảo đảm yêu cầu phòng, chống tác hại của thuốc lá và tính khả thi trong tổ chức thực hiện.

Việt Nam hiện có hơn 15 triệu người hút thuốc. Tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành là 20,8% năm 2021, trong đó nam giới chiếm 41,1%, nữ giới 0,6%. Việt Nam nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới và đứng thứ 3 tại ASEAN.

Hệ lụy từ thuốc lá còn ảnh hưởng đến những người không trực tiếp sử dụng. Có tới 48,2% phụ nữ thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động tại nhà và 25,4% tại nơi làm việc.

Ước tính mỗi năm, thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử vong tại Việt Nam, trong đó khoảng 18.800 người tử vong do tiếp xúc với khói thuốc thụ động.