Bộ Y tế cảnh báo bệnh không lây nhiễm gây ra 80% ca tử vong tại Việt Nam

Thông tin trên được Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết tại lễ ký bản ghi nhớ chương trình hợp tác “Tăng cường quản lý bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam giai đoạn 2026 - 2028”, diễn ra ngày 11/5 tại Hà Nội.

Theo lãnh đạo Bộ Y tế, bệnh không lây nhiễm đang là một trong những thách thức y tế lớn nhất của thời đại. Thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2021 cho thấy, các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm hơn 75% số ca tử vong toàn cầu và tại Việt Nam, tỷ lệ này lên tới khoảng 80%.

"Tử vong do các bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam chủ yếu do các bệnh đột quỵ, tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh phổi mạn tính. Các bệnh này ngày càng có xu hướng trẻ hóa", Thứ trưởng Bộ Y tế thông tin.

Theo GS Thuấn, bệnh không lây nhiễm hoàn toàn có thể phòng ngừa, phát hiện sớm, quản lý tốt và điều trị hiệu quả hơn.

"Chúng ta không thể chỉ chờ người bệnh đến bệnh viện để điều trị. Hệ thống y tế phải tiến lên một bước, từ điều trị muộn sang phát hiện sớm; từ xử trí từng đợt bệnh sang quản lý liên tục; từ chăm sóc tại bệnh viện sang kết nối với y tế cơ sở, cộng đồng và từng người dân", Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh.

Định hướng lớn của ngành y tế là chuyển từ chữa bệnh sang phòng bệnh, từ chăm sóc phân mảnh sang chăm sóc toàn diện, liên tục, lấy người dân làm trung tâm. Trong tinh thần Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị, quản lý bệnh không lây nhiễm phải trở thành một cấu phần trọng yếu của chăm sóc sức khỏe ban đầu, của y tế cơ sở, của hồ sơ sức khỏe điện tử và của quản trị hệ thống y tế bằng dữ liệu.

TS.BS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết, chương trình hợp tác “Tăng cường quản lý bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam” giai đoạn 2026 - 2028, tập trung trên nhóm bệnh đột quỵ, tim mạch - thận - chuyển hóa và bệnh phổi mô kẽ.

Chương trình hợp tác này sẽ góp phần thúc đẩy chuẩn hóa chuyên môn, nâng cao năng lực hệ thống, qua đó cải thiện chất lượng điều trị và chăm sóc người bệnh trên phạm vi toàn quốc.

Trên cơ sở sự hợp tác này, Cục sẽ xây dựng, cập nhật và chuẩn hóa các hướng dẫn chuyên môn về chẩn đoán và điều trị, quy trình lâm sàng, bộ tiêu chí chất lượng giúp nâng cao hiệu quả điều trị và quản lý bệnh.

Tăng cường năng lực khám, chữa bệnh cho đội ngũ bác sĩ, cán bộ quản lý và nhà hoạch định chính sách trong quản lý bệnh không lây nhiễm.

Tiếp đó, cập nhật văn bản quy định về tổ chức khám, cấp cứu đột quỵ và triển khai các giải pháp cấp cứu, điều trị đột quỵ. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh tim mạch - thận - chuyển hóa và bệnh mô kẽ; phát hiện sớm và xử trí kịp thời đột quỵ.

Đặc biệt đối với bệnh đột quỵ đã được đưa vào ưu tiên trong Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 – 2035.

Hiện Bộ Y tế đang xây dựng Đề án Cấp cứu Ngoại viện giai đoạn 2026–2030 đặt mục tiêu phát hiện sớm đột quỵ và các tình huống khẩn cấp khác, với trọng tâm là rút ngắn “thời gian vàng” tiếp cận bệnh nhân, chuẩn hóa hệ thống xe cứu thương, mở rộng đào tạo sơ cứu cho cộng đồng và ứng dụng AI trong điều phối.

Đề án sẽ được triển khai thí điểm ở 6 tỉnh, thành phố và dự kiến mở rộng thí điểm tại các địa phương khác, với mục tiêu xây dựng hệ thống cấp cứu hiện đại, chuyên nghiệp và liên thông toàn quốc, nhằm giảm 40% tỷ lệ tử vong và biến chứng do đột quỵ, tai nạn và các tình huống khẩn cấp.

Lãnh đạo Bộ Y tế nhấn mạnh, kiểm soát hiệu quả các bệnh không lây nhiễm là một trong những ưu tiên hàng đầu của ngành y tế Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.