Kết quả ADN chấm dứt gần nửa thế kỷ tìm kiếm con của người mẹ 95 tuổi

Tối 26/7, tại Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ Bắc Sơn (Hà Nội), Ban tổ chức chương trình cầu truyền hình "Sao sáng dẫn đường" đã chính thức công bố danh tính 7 liệt sĩ sau nhiều thập kỷ thất lạc thông tin.

Vượt quãng đường dài từ Thái Nguyên về Thủ đô Hà Nội, cụ bà 95 tuổi mang theo niềm hy vọng tìm lại tên cho người con cả đã nằm lại chiến trường biên giới phía Bắc từ năm 1979. Sau 45 năm khắc khoải, bản kết quả giám định ADN trao tay hôm nay chính là lời hồi đáp sau cùng, giúp người mẹ già tìm thấy con sau một hành trình dài đằng đẵng.

Nỗi trăn trở từ sự trùng lặp thông tin

Hành trình tìm lại tên cho liệt sĩ Lê Bá Loan không chỉ kéo dài gần nửa thế kỷ mà còn trải qua nhiều giai đoạn đầy trăn trở do sự sai lệch và trùng lặp thông tin trong hồ sơ quy tập. Theo chia sẻ từ gia đình, liệt sĩ Loan hy sinh tại Cao Bằng, nhưng trong nhiều năm, gia đình rơi vào tình cảnh không thể xác định chính xác mộ phần của ông.

Anh Lê Bá Xuân, em trai của liệt sĩ, cho biết khó khăn lớn nhất xuất phát từ việc tại tỉnh Cao Bằng xuất hiện 2 ngôi mộ cùng mang tên Lê Bá Loan. Các thông số về năm sinh, quê quán và ngày hy sinh trên bia mộ tại nghĩa trang huyện Trà Lĩnh và nghĩa trang huyện Hòa An gần như tương đồng. Điều này khiến gia đình dù đã nhiều lần lên thăm viếng nhưng luôn sống trong sự hoài nghi, không biết đâu mới thực sự là người thân của mình.

"Gia đình cũng đã lên mộ anh trai tôi để thắp hương hằng năm, nhưng sau đó lại phát hiện ở bên huyện Hòa An cũng có một ngôi mộ liệt sĩ mang tên Lê Bá Loan với đầy đủ thông tin y hệt. Chính vì sự trăn trở đó, gia đình luôn mong muốn có một sự khẳng định chính xác bằng khoa học để mẹ tôi được yên lòng", anh Xuân chia sẻ tại buổi lễ.

Nỗi lo đau đáu về việc "nhầm mộ" đã thôi thúc gia đình gửi đơn kiến nghị và phối hợp với các cơ quan chức năng để thực hiện giám định sinh phẩm. Đối với người mẹ đã ở tuổi gần đất xa trời, đây là cuộc chạy đua với thời gian để tìm lại sự thật cho người con trai cả đã rời nhà đi chiến đấu từ thời thanh xuân.

Mảnh ghép từ công nghệ giám định ADN

Kết quả được công bố tại buổi lễ là thành quả của chiến dịch cao điểm "500 ngày đêm" do Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) phối hợp cùng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an) thực hiện. Đây là bước đột phá khi áp dụng phương pháp đối soát mẫu ADN từ hài cốt liệt sĩ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Theo Ban tổ chức, danh tính của 7 liệt sĩ được xác nhận đợt này gồm các ông: Lê Bá Loan, Nguyễn Công Tuấn, Đặng Công Mễ, Hoàng Văn Mốc, Triệu Văn Hưởng, Nguyễn Văn Sĩ và Hoàng Tiến Tình. Việc xác định danh tính được thực hiện dựa trên quy trình nghiêm ngặt: lấy mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ (mẹ, anh chị em ruột) để đối chiếu với mẫu sinh phẩm được lấy từ các ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại các nghĩa trang Trà Lĩnh (Cao Bằng), Ngã Bảy (Cần Thơ) và Bình Thuận (Lâm Đồng).

Bản kết quả giám định ADN đã khẳng định hài cốt đang nằm tại nghĩa trang huyện Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng chính là liệt sĩ Lê Bá Loan. Đối với cụ bà 95 tuổi, đây không chỉ là một tờ giấy chứng nhận, mà là câu trả lời cuối cùng cho 45 năm đợi chờ. Dù sức khỏe yếu, cụ vẫn gắng gượng ngồi vững tại sân lễ, đôi bàn tay run run đón nhận bản hồ sơ từ lãnh đạo Đảng và Nhà nước.

Bà xúc động chia sẻ: "Đảng và Nhà nước quan tâm đến gia đình tôi, cho tôi về thủ đô để dự buổi lễ này tôi phấn khởi lắm. Con tôi đi bộ đội rồi hy sinh, giờ nhà nước tìm được con, trả lại tên cho con, tôi thấy mình đã hoàn thành được tâm nguyện lớn nhất cuộc đời".

Nguyện vọng đưa anh về quê mẹ

Sau khi danh tính đã được xác định rõ ràng, nguyện vọng lớn nhất của gia đình liệt sĩ Lê Bá Loan hiện nay là đưa hài cốt của ông về quy tập tại nghĩa trang quê nhà Thái Nguyên. Anh Lê Bá Xuân cho biết, do mẹ đã tuổi cao sức yếu, không còn đủ sức để thực hiện những chuyến đi xa lên tận biên giới Cao Bằng như trước, nên việc đưa liệt sĩ về gần nhà là mong mỏi thiết tha của cả gia đình.

"Đường xá lên Trà Lĩnh rất khó khăn, mẹ tôi lại hay say xe. Gia đình mong muốn một ngày gần nhất sẽ đưa anh về nghĩa trang quê hương để mẹ được thăm con thường xuyên hơn, để những ngày cuối đời cụ được gần anh", anh Xuân bày tỏ.

Bên cạnh câu chuyện của gia đình liệt sĩ Lê Bá Loan, 6 gia đình khác cũng đã đón nhận niềm hạnh phúc tương tự. Việc xác định danh tính liệt sĩ bằng phương pháp ADN kết hợp dữ liệu dân cư đang mở ra hy vọng cho hàng chục nghìn gia đình khác vẫn đang trong hành trình tìm kiếm người thân.