Cuốn sổ của y sĩ 96 tuổi chứa thông tin hàng trăm liệt sĩ

Cuốn sổ chứa thông tin hàng trăm liệt sĩ

Vợ chồng ông Đào Ngọc Thạnh (96 tuổi) và bà Mai Thị Kim Ngân (81 tuổi), trú tại phường Cẩm Thành, Quảng Ngãi từng công tác tại Bệnh xá B23, thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Ông đã có 75 năm tuổi Đảng, bà Ngân cũng 55 tuổi Đảng.

Ông Thạnh nhớ lại, Bệnh xá B23 đặt tại vùng rừng núi của huyện Trà Bồng cũ (Quảng Ngãi) và được giữ bí mật tránh bị địch đánh phá. Bệnh xá có 100 nhân viên với 3 khu A, B và C. Trong đó khu C nằm trong rừng sâu, thuộc khu vực núi Cà Đam.

Năm 1968, ông Thạnh là y sĩ được điều động đến nhận công tác tại bệnh xá. Bà Ngân cũng tham gia chăm sóc thương binh tại đây sau đó được cử đi học dược sĩ. Trong thời gian công tác ở bệnh xá, vợ chồng ông Thạnh đã tận tình chăm sóc cho nhiều thương binh, tự tay chôn cất các liệt sĩ.

“Có thời điểm bệnh xá tiếp nhận 300-400 chiến sĩ bị thương, trong số này có nhiều người sau đó đã hy sinh. Chúng tôi chôn cất các liệt sĩ quanh khu vực bệnh xá”, ông Thạnh cho biết.

Ở mỗi phân khu của bệnh xá đều có người phụ trách việc tiếp nhận, ghi thông tin của bộ đội bị thương cũng như những người hy sinh. Ngoài ra, ông Thạnh cũng có một cuốn sổ riêng ghi lại thông tin liệt sĩ cũng như vị trí chôn cất. Trong sổ có những liệt sĩ được ghi chú đầy đủ họ tên, quê quán, cũng có trường hợp chỉ ghi ngày mất. Đây là những người lính bị thương quá nặng đã bất tỉnh hoặc hy sinh trước khi được đưa đến bệnh xá.

“Những lúc chứng kiến việc chôn cất các liệt sĩ thì tôi tự ghi, còn khi bận tôi nhờ người khác ghi rồi sau đó kiểm tra lại. Do đó cuốn sổ có nhiều nét chữ, nhiều chỗ được chỉnh sửa, ghi chú thêm”, ông Thạnh chia sẻ.

Ký ức chôn cất liệt sĩ giữa núi rừng của nữ dược sĩ

Trong ký ức của bà Mai Thị Kim Ngân, giai đoạn kháng chiến bà đã tự tay chôn cất nhiều liệt sĩ tại Bệnh xá B23. Nhiều người bị thương rất nặng, không qua khỏi, cũng có trường hợp đang điều trị rồi bị địch tập kích sát hại. “Có 13 chiến sĩ đang điều trị thì bị địch tập kích rồi sát hại. Gần một tuần sau địch mới rút, tôi về đến nơi nhìn thấy mà rơi nước mắt. Chính tay tôi đã chôn cất họ giữa núi rừng”, bà Ngân cho biết.

Nhìn vào cuốn sổ của chồng, bà Ngân nói trong đó có cả nét chữ của mình. Theo bà, các liệt sĩ hầu hết còn rất trẻ, phần lớn có quê ở miền Bắc. Hàng chục năm qua, vợ chồng bà vẫn gìn giữ cuốn sổ với mong ước có thể cung cấp thông tin cho thân nhân liệt sĩ.

Ông Thạnh cho biết thêm dù vị trí bệnh xá được bảo mật nhưng địch vẫn phát hiện và cho máy bay ném bom, đổ quân càn quét. Do đó nhiều phần mộ bị xáo trộn, những thanh gỗ ghi tên các liệt sĩ cũng không còn. Sau ngày đất nước hòa bình, ông đã cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng để quy tập các phần mộ liệt sĩ ở khu A và B. Riêng khu C có thể vẫn còn nhiều hài cốt.

“Khu C nằm trong rừng sâu, cây cối phủ kín, thường xuyên có mưa. Vào buổi chiều chỉ cần đứng cách 4-5m là không nhìn thấy mặt nhau. Sau ngày hòa bình, chúng tôi đã tìm cách tiếp cận nơi này nhưng thất bại”, ông Thạnh nói.

Nhiều năm qua, thân nhân liệt sĩ ở các tỉnh phía Bắc đã tìm đến nhà vợ chồng ông Thạnh với hy vọng có thông tin. Vài người tìm được thông tin thân nhân trong sổ nhưng vẫn chưa tìm được mộ. “Bây giờ chúng tôi không đi được nữa nhưng vẫn còn nhớ vị trí các khu vực đã chôn cất liệt sĩ, đặc biệt tại khu C. Tôi có thể hướng dẫn để lực lượng chức năng khảo sát, tìm kiếm”, ông Thạnh nói thêm.

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi cho biết thông tin do vợ chồng ông Thạnh cung cấp sẽ được xác minh cẩn thận. Trên cơ sở đó, lực lượng chức năng cũng nghiên cứu, đánh giá để có cơ sở phục vụ khảo sát, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.