Người đàn ông “cãi lời” vợ, bỏ lúa trồng ổi ruột hồng giúp cả xóm làm giàu

Gió chiều thổi lồng lộng qua bến sông, mang theo hương thơm ngọt ngào của những trái ổi chín, lan tỏa cả một khoảng trời. Dọc bến, hàng sọt ổi ruột hồng vừa thu hoạch, khoảng 8 tấn, được tập kết ngay ngắn, chờ xe tải của doanh nghiệp đến vận chuyển đi tiêu thụ.

Mạnh dạn chuyển đổi 

Những trái ổi chín vàng, căng mọng, vỏ nhẵn bóng, phảng phất mùi thơm đặc trưng. Ít ai biết rằng, để có được cơ ngơi và thành quả ngọt ngào hôm nay, ông Nguyễn Văn Bé (56 tuổi, ngụ xã Thới Lai, TP Cần Thơ) từng phải đánh cược với chính gia đình mình, bắt đầu từ một quyết định không ít người cho là liều lĩnh.

Sinh ra trong một gia đình nghèo có 7 anh em, ông Bé là con thứ sáu. Ngày lập gia đình, vợ chồng ông chỉ có vỏn vẹn 2 công đất ruộng (2.000m2) làm vốn. Để trang trải cuộc sống, ngoài làm lúa, người đàn ông chân chất không nề hà bất cứ công việc gì, từ chạy máy suốt, dặm lúa đến phụ hồ thuê.

Nhờ chịu thương chịu khó, ông dần tích góp, mua thêm được vài công đất. Thế nhưng, dù canh tác 20-30 công ruộng suốt nhiều năm, cuộc sống gia đình vẫn không thể bứt lên. Đầu ra bấp bênh, giá lúa trồi sụt khiến công sức bỏ ra nhiều nhưng thu nhập chẳng được bao nhiêu.

Bước ngoặt đến vào năm 2016, khi ông tình cờ biết đến giống ổi ruột hồng chuyên làm nguyên liệu chế biến nước ép. Một hướng đi táo bạo bắt đầu hình thành trong đầu người nông dân vốn chỉ quen với cây lúa.

Khi ông ngỏ ý chuyển 3 công đất lúa sang trồng thử ổi, vợ ông phản đối quyết liệt. Hàng xóm cũng không ít người cười chê, cho rằng ông quá liều khi bỏ cây lúa để trồng loại trái cây lúc bấy giờ chỉ bán được vài nghìn đồng mỗi kg, có thời điểm còn rơi vào cảnh ế ẩm.

“Lúc đó ai cũng nói tôi bỏ lúa là dại. Vợ tôi cũng không đồng ý, nhưng tôi nghĩ nếu cứ làm lúa mãi mà cuộc sống không khá lên thì phải thử một hướng khác”, ông Bé nhớ lại.

Mặc những lời can ngăn, ông vẫn quyết định mua giống về trồng. Không ngờ, chỉ khoảng 8 tháng sau, những cây ổi đầu tiên bắt đầu cho trái.

Điểm đặc biệt của giống ổi này nằm ở thời điểm thu hoạch. Nếu ổi ăn tươi thường được hái khi còn xanh, giòn thì ổi ruột hồng phục vụ chế biến được để chín trên cây. Khi đạt độ chín, trái chuyển sang màu vàng ươm, vỏ căng bóng và tỏa mùi thơm đặc trưng.

Lứa ổi đầu tiên mang về khoản thu nhập cao gấp đôi so với làm lúa trên cùng diện tích. Nhìn thấy hiệu quả, ông Bé tiếp tục mở rộng từ 3 công lên 7 công, rồi tăng dần đến 1ha.

Sang năm thứ hai, năng suất vườn ổi tăng mạnh, bình quân đạt 30-35 tấn/ha/năm. Những vụ thuận lợi, sản lượng có thể đạt 60-70 tấn/ha/năm. Cây cho trái quanh năm, cứ khoảng 2-3 ngày, người trồng lại có một đợt thu hoạch.

Từ chỗ bị cho là “liều”, ông Bé dần trở thành người được bà con tìm đến học hỏi. Ai hỏi, ông đều tận tình hướng dẫn cách bón phân, bao trái, tỉa đọt để cây phát triển và cho trái đều.

Đến năm 2019, ông thành lập tổ hợp tác, sau đó phát triển thành Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp ổi ruột hồng Thới Tân và đảm nhận vai trò giám đốc.

Từ vài hộ ban đầu, HTX hiện có 43 thành viên, với tổng diện tích canh tác khoảng 50ha. Mỗi năm, vùng nguyên liệu cung ứng khoảng 1.500-1.700 tấn ổi cho doanh nghiệp. Sản phẩm được liên kết, bao tiêu bởi 4 công ty.

Có thời điểm thị trường biến động, ổi trôi nổi xuất hiện nhiều khiến giá xuống còn khoảng 3.500 đồng/kg. Tuy nhiên, nhờ liên kết với doanh nghiệp, giá bao tiêu của HTX vẫn được duy trì khoảng 4.000-6.500 đồng/kg.

Theo ông Bé, bình quân mỗi hộ xã viên có thể đạt lợi nhuận khoảng 200 triệu đồng/năm. Những thời điểm giá tốt, hiệu quả kinh tế từ cây ổi có thể cao gấp khoảng 3 lần so với cây lúa.

Để đáp ứng yêu cầu nguyên liệu cho các nhà máy chế biến, sản phẩm của HTX phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất. Từ khâu chăm sóc, bón phân, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đến quản lý dư lượng đều được kiểm soát.

Đặc biệt, trái ổi phải được bao trái trong quá trình sinh trưởng. Khi thu hoạch, quả phải đạt yêu cầu về trọng lượng, thường từ 140g trở lên, cùng các tiêu chí về độ ngọt, màu sắc và mùi thơm.

Giúp cả xóm "đổi đời"

Hiệu quả từ mô hình ổi ruột hồng không chỉ giúp gia đình ông Bé thay đổi cuộc sống mà còn tạo thêm sinh kế cho nhiều hộ dân trong vùng.

Khi cây ổi phát triển, người dân địa phương không còn phải đi xa tìm việc. Nhiều phụ nữ có thêm việc làm quanh năm với các công đoạn như hái trái, lựa ổi, cắt đọt, bao trái. Tiền công dao động 27.000-30.000 đồng/giờ.

Chị Huỳnh Lài (44 tuổi) là một trong những người mạnh dạn chuyển đổi từ trồng lúa sang cây ổi. Trước đây, gia đình chị làm ruộng nhưng thu nhập bấp bênh, cuộc sống nhiều lúc chật vật.

Năm 2019, chứng kiến mô hình của ông Bé mang lại hiệu quả, chị quyết định chuyển gần 6 công đất sang trồng ổi.

Đến nay, cứ khoảng 2 ngày, vườn ổi của chị lại cho một đợt thu hoạch, sản lượng dao động 1-3 tấn. Nhờ cây trồng mới, kinh tế gia đình chị dần ổn định hơn.

“Trước làm lúa cực mà lời không bao nhiêu. Từ ngày chuyển sang trồng ổi, thu nhập đều hơn, gia đình cũng yên tâm bám đất làm ăn”, chị Lài chia sẻ.

Hiện ông Bé không còn trực tiếp canh tác mà chuyển sang vai trò “đầu tàu” của HTX, tập trung kết nối nông dân với doanh nghiệp, xây dựng vùng nguyên liệu và hướng dẫn xã viên tuân thủ quy trình sản xuất.

Chiều xuống, gió từ dòng sông thổi lồng lộng qua bến. Hàng sọt ổi ruột hồng, khoảng 8 tấn, vừa thu hoạch được tập kết chờ xe tải đến vận chuyển về nhà máy.

Đứng bên những sọt ổi vàng ươm, ông Bé nở nụ cười hiền. Với ông, thành quả lớn nhất sau hành trình gần một thập niên không chỉ là gia đình có cuộc sống khấm khá hơn.

“Vui nhất là bà con xung quanh cũng làm được, có thu nhập ổn định. Mình làm một mình thì chỉ gia đình mình khá, còn làm được cho nhiều người cùng khá lên mới thấy vui”, ông Bé nói.

Theo ông Trần Văn Tính, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thới Lai, mô hình trồng ổi ruột hồng của HTX mang lại hiệu quả kinh tế tích cực, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên những diện tích đất lúa kém hiệu quả.

Việc HTX xây dựng quy trình canh tác an toàn, liên kết với doanh nghiệp chế biến để bao tiêu sản phẩm giúp đầu ra của nông dân tương đối ổn định.

Mỗi năm, HTX cung ứng hơn 1.000 tấn ổi thương phẩm, mang lại thu nhập từ 100 triệu đồng đến hơn 200 triệu đồng/năm cho mỗi hộ xã viên. Sản phẩm ổi ruột hồng Thới Tân cũng đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao.

Theo ông Tính, thời gian tới, HTX cần tiếp tục vận động xã viên duy trì chất lượng sản phẩm, tuân thủ quy trình sản xuất và chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu ổn định.

Hội Nông dân xã sẽ phối hợp chuyển giao khoa học kỹ thuật, kết nối các nguồn lực và doanh nghiệp, hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất theo hướng an toàn, từng bước nâng cao giá trị và mở rộng thị trường cho sản phẩm ổi ruột hồng Thới Tân.

Từ 3 công đất lúa từng khiến gia đình lo lắng khi chuyển đổi, cây ổi hôm nay đã mở ra một hướng đi mới cho hàng chục hộ dân. Câu chuyện của ông Bé cũng cho thấy, đôi khi để tìm được một mùa quả ngọt, người nông dân phải đủ can đảm để bước ra khỏi lối canh tác quen thuộc và dám thử một con đường chưa ai biết chắc sẽ thành công.