Vốn ngân hàng “nhỏ giọt”, doanh nghiệp phải lùi kế hoạch mở rộng

Đây là chia sẻ của bà Lâm Thúy Ái, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nghiệp Mekong tại TPHCM, Chủ tịch Hội đồng thành viên Mebi Group tại tọa đàm “Vốn mở đường - Doanh nghiệp tăng tốc” do báo Dân trí tổ chức ngày 12/10, hưởng ứng Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10.

Ở vai trò đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa trong Câu lạc bộ Doanh nghiệp Mekong, bà Ái cho hay phần lớn doanh nghiệp thành viên đang gặp khó khăn do dòng vốn tín dụng không còn dồi dào như trước. Nhiều doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng sản xuất nhưng phải thu hẹp quy mô vì nguồn vốn bị thắt chặt.

Điển hình, có doanh nghiệp dự kiến được ngân hàng hỗ trợ khoảng 50 tỷ đồng nhưng trong 9 tháng qua chỉ thực nhận 50-60% hạn mức cam kết. Việc giải ngân dở dang khiến dòng vốn bị đứt quãng, gây ách tắc cho quá trình phục hồi và mở rộng của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tình trạng này cũng xảy ra tại Mebi Group. Bà Ái cho biết doanh nghiệp đã chủ động chuẩn bị và làm việc chặt chẽ với ngân hàng từ năm 2025 để đảm bảo hoạt động xuyên suốt. Tuy nhiên, trước những biến động về hạn mức tín dụng và mặt bằng lãi suất, doanh nghiệp phải chia nhỏ các phân kỳ đầu tư, khiến tiến độ dự án kéo dài hơn dự kiến.

Nguồn vốn chưa thuận lợi cùng chi phí lãi suất tăng cũng khiến Mebi Group bỏ lỡ cơ hội mở rộng thị trường. Thay vì nhanh chóng phát triển mạng lưới bán lẻ tại TPHCM, doanh nghiệp phải đi chậm lại, kết quả chưa đạt kỳ vọng ban đầu.

Không chỉ gặp khó về vốn, theo bà Ái, điều đáng lo hơn đối với các doanh nghiệp hiện nay là sức mua thị trường suy giảm. Người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu, chủ yếu duy trì những khoản thiết yếu.

Một phần nguyên nhân đến từ việc nhiều doanh nghiệp phải giải thể hoặc thu hẹp hoạt động, kéo theo người lao động mất việc làm hoặc giảm thu nhập, khiến khả năng chi tiêu của các hộ gia đình bị ảnh hưởng.

Trong khi đó, chi phí đầu vào tăng nhưng hàng hóa tiêu thụ chậm khiến doanh nghiệp sản xuất chịu áp lực kép. Các doanh nghiệp buộc phải tiết giảm chi phí, thu hẹp quy mô và ưu tiên nguồn lực cho hoạt động cốt lõi. Ngay cả người quản lý doanh nghiệp cũng phải cắt giảm những khoản chi tiêu cá nhân, du lịch để tập trung nguồn lực ứng phó khó khăn.

Theo bà Ái, doanh nghiệp phải chủ động thích ứng với biến động thị trường, nhưng phục hồi sức mua là vấn đề vượt quá khả năng của một doanh nghiệp riêng lẻ. Điều này cần những chính sách tổng thể nhằm khơi thông dòng tiền và kích cầu tiêu dùng thực chất, tạo động lực phục hồi cho cả chuỗi kinh tế.

Cần thêm kênh vốn cho doanh nghiệp

Để đa dạng hóa nguồn vốn ngoài ngân hàng, bà Ái cho rằng phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn rất khó tiếp cận thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp hay các quỹ đầu tư tài chính. Nhiều doanh nghiệp chưa quen với phương thức vận hành của các định chế này và chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn để huy động vốn. Vì vậy, ngoài nguồn vốn tự tích lũy và huy động từ các mối quan hệ, tín dụng ngân hàng vẫn là chỗ dựa lớn nhất của khối doanh nghiệp này.

Quan hệ giữa ngân hàng và doanh nghiệp cần trở thành sự đồng hành thực chất thay vì chỉ dừng ở cam kết. Ngân hàng có thể theo dõi dòng tiền thực tế để tư vấn thời điểm mở rộng hay thận trọng, trong khi doanh nghiệp cần chuẩn hóa quản trị tài chính và ứng dụng công nghệ. Khi dòng tiền được chứng minh rõ ràng, ngân hàng sẽ có thêm cơ sở cho vay dựa trên dòng tiền và tín chấp, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào tài sản bảo đảm.

Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam, bà Ái cho rằng khi thiếu nguồn lực, doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm và kết nối với những đối tác đang sở hữu nguồn lực phù hợp. Thiếu vốn có thể tìm đến nơi có nguồn vốn, thiếu năng lực sản xuất có thể liên kết với đơn vị có thế mạnh, còn khi đơn độc trên thương trường cần tìm những người đồng hành cùng tầm nhìn.

“Trong bối cảnh nền kinh tế và thị trường nhiều biến động, một doanh nghiệp khó có thể đơn thương độc mã. Cộng đồng doanh nghiệp cần tăng cường liên kết, tận dụng các nguồn lực tổng hợp của xã hội để cùng vượt qua thử thách và hướng tới phát triển bền vững”, bà Ái chia sẻ.