Ứng dụng AI trong ngân hàng sẽ được phân theo 3 mức rủi ro

Phát biểu tại Hội thảo "AI và quản trị dữ liệu trong hoạt động ngân hàng" do Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ tổ chức ngày 5/8, ông Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho biết ngành tài chính - ngân hàng toàn cầu đang trải qua bước chuyển mang tính bước ngoặt, từ kỷ nguyên số hóa sang kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) và xa hơn là hướng tới mô hình ngân hàng AI.

Theo ông Đào Minh Tú, AI không giới hạn ở các ứng dụng chatbot hay tự động hóa các quy trình lặp lại, mà hiện diện trực tiếp trong những lĩnh vực cốt lõi của hoạt động ngân hàng.

“AI tham gia xử lý các bài toán kinh doanh từ tài trợ thương mại, thanh toán xuyên biên giới cho đến quản lý tài sản. AI mang lại giá trị thực tế hàng ngày thông qua việc kiến tạo năng lực siêu cá nhân hóa trải nghiệm; thúc đẩy tài chính toàn diện bằng cách khai thác dữ liệu hành vi vô cùng chuẩn mực để mở rộng biên độ đánh giá rủi ro, giúp hàng triệu khách hàng dưới chuẩn truyền thống tiếp cận nguồn vốn hợp pháp”, ông Tú nêu.

Ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Ngân hàng Nhà nước), chia sẻ hiện nay AI đã được ứng dụng tương đối rộng rãi trong ngành ngân hàng, từ chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận, phòng chống rửa tiền (AML) đến chatbot chăm sóc khách hàng, eKYC và xác thực điện tử.

Tuy nhiên, cùng với những lợi ích mang lại, AI cũng đặt ra nhiều rủi ro liên quan đến an toàn thông tin, rủi ro mô hình, dữ liệu và trách nhiệm trong quá trình ra quyết định.

Ông cho biết Ngân hàng Nhà nước đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai đối với việc ứng dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong ngành ngân hàng, nhằm cụ thể hóa các yêu cầu quản lý đối với việc ứng dụng AI trong lĩnh vực này.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là phân loại hệ thống AI theo mức độ rủi ro, gồm ba nhóm: rủi ro cao, rủi ro trung bình và rủi ro thấp.

Đối với nhóm AI rủi ro cao, dự thảo bám sát Quyết định 33/2026. Trong lĩnh vực ngân hàng có 2 nhóm hệ thống AI thuộc diện này, gồm: hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng và hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng.

Theo ông Hoàng Minh Tiến, đối với giao dịch thanh toán, hệ thống AI được xác định là rủi ro cao khi tự động thực hiện các giao dịch từ 10 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân hoặc từ 50 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng đối với khách hàng tổ chức.

Ông cho biết, AI chỉ được phép tự động ra quyết định trong các ngưỡng giá trị này, đối với các giao dịch có giá trị vượt ngưỡng sẽ không được phép tự động ra quyết định.

Theo dự thảo, việc xác định AI rủi ro trung bình và rủi ro thấp được thực hiện theo quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo và Nghị định số 142/2026. Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng công cụ hỗ trợ để các đơn vị tham khảo trong quá trình phân loại rủi ro hệ thống AI.

Bên cạnh việc phân loại rủi ro, dự thảo cũng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát của con người. Theo đó, hệ thống AI chỉ được phép tự động ra quyết định khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chất lượng mô hình, ngưỡng rủi ro, tiêu chí cảnh báo, quy trình giám sát và khả năng can thiệp của con người.

Bộ phận giám sát phải có quyền điều chỉnh hoặc tạm dừng quyết định của AI khi cần thiết. Đồng thời, bộ phận này phải có cơ chế ngắt khẩn cấp đối với các trường hợp phát sinh rủi ro hoặc sự cố nghiêm trọng.

Ông Hoàng Minh Tiến thông tin, dự thảo Thông tư đã được lấy ý kiến và đang được hoàn thiện theo trình tự rút gọn.