Thông tin quan trọng với doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng

Ngày 14/8 là hạn cuối để các bên liên quan gửi ý kiến trong cuộc tham vấn công khai của Ủy ban châu Âu (EC) về hướng dẫn thực thi Chỉ thị 2024/1760 về thẩm định doanh nghiệp đối với tính bền vững (CSDDD). Cuộc tham vấn được mở từ ngày 12/6 và kvà kết thúc lúc 23h59 ngày 14/8 theo giờ Brussels (Bỉ).

EC đang xây dựng bộ hướng dẫn nhằm giúp doanh nghiệp và cơ quan chức năng các nước thành viên hiểu rõ hơn cách triển khai các nghĩa vụ thẩm định về môi trường và nhân quyền. Bộ hướng dẫn dự kiến được EC thông qua trong quý I/2027.

Biến cam kết ESG thành nghĩa vụ thẩm định

CSDDD yêu cầu các doanh nghiệp thuộc phạm vi điều chỉnh thực hiện các bước để xác định, ngăn ngừa, giảm thiểu và chấm dứt những tác động bất lợi thực tế hoặc tiềm ẩn đối với nhân quyền và môi trường. Những yêu cầu này không chỉ áp dụng trong hoạt động của chính doanh nghiệp mà còn liên quan đến hoạt động của công ty con và các khía cạnh trong chuỗi giá trị. 

Điểm này khiến CSDDD khác với các quy định tập trung chủ yếu vào công bố thông tin. Theo phân tích của Latham & Watkins, trong khi CSRD đặt ra nghĩa vụ báo cáo, CSDDD hướng tới việc yêu cầu doanh nghiệp biến các chính sách đã công bố thành những hoạt động thẩm định cụ thể.

Nói cách khác, doanh nghiệp không chỉ phải cho biết mình có chính sách về môi trường hay nhân quyền mà còn phải có quy trình để nhận diện rủi ro, hành động nhằm ngăn ngừa hoặc giảm thiểu tác động bất lợi.

Hướng dẫn sẽ tập trung vào những gì?

Cuộc tham vấn của EC được thực hiện dưới dạng bảng câu hỏi, bao quát nhiều vấn đề trong quá trình thẩm định.

Một trong những nội dung được đề cập là cách xác định các tác động bất lợi, bao gồm những công cụ doanh nghiệp có thể sử dụng để xác định phạm vi đánh giá, mức độ hiệu quả về chi phí của các công cụ này và những trở ngại pháp lý khi thu thập thông tin do quy định tại các nước thứ ba.

EC cũng muốn thu thập ý kiến về các thông lệ tốt trong hoạt động thẩm định, đặc biệt là khả năng kiểm soát chi phí, cũng như những khó khăn mà các nhóm bên liên quan đang gặp phải.

Theo Latham & Watkins, hướng dẫn trong tương lai dự kiến cung cấp chỉ dẫn thực tiễn cho doanh nghiệp về cách thực hiện nghĩa vụ thẩm định, hướng dẫn cơ quan chức năng các quốc gia thành viên về triển khai và thực thi, đồng thời hỗ trợ các bên liên quan trong việc thực hiện quyền của mình.

Một số nội dung khác được đưa vào tham vấn gồm sự tham gia của các bên liên quan, công cụ kỹ thuật số và các biện pháp bảo vệ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Doanh nghiệp Việt có thể bị ảnh hưởng

CSDDD hướng tới các doanh nghiệp rất lớn của EU và các doanh nghiệp ngoài EU có hoạt động kinh doanh đáng kể tại thị trường này. Tuy nhiên, phạm vi ảnh hưởng của quy định không dừng ở những doanh nghiệp trực tiếp thuộc diện điều chỉnh.

Theo EC, CSDDD có phạm vi tác động ngoài lãnh thổ EU, đồng thời có thể ảnh hưởng gián tiếp tới các doanh nghiệp nằm trong chuỗi cung ứng của những công ty thuộc phạm vi điều chỉnh. Điều này đặc biệt đáng chú ý với các nhà cung cấp tại Việt Nam đang xuất khẩu hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ cho các tập đoàn châu Âu.

Một doanh nghiệp Việt có thể không thuộc đối tượng áp dụng trực tiếp CSDDD nhưng vẫn có khả năng phải cung cấp thêm thông tin cho khách hàng về nguồn nguyên liệu, điều kiện lao động, tác động môi trường, các rủi ro trong hoạt động sản xuất và biện pháp khắc phục.

Đây là điểm khiến CSDDD trở thành vấn đề không chỉ của các tập đoàn lớn tại châu Âu mà còn của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chưa phải giai đoạn EU ban hành hướng dẫn

Việc ngày 14/8 kết thúc tham vấn không đồng nghĩa EU sẽ áp dụng một bộ yêu cầu mới ngay lập tức. Ngày này là hạn cuối để EC tiếp nhận ý kiến từ doanh nghiệp, nhà đầu tư, cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và các bên liên quan. Sau đó, EC sẽ tổng hợp phản hồi và tiếp tục hoàn thiện bộ hướng dẫn. Theo lịch hiện tại, việc thông qua hướng dẫn được lên kế hoạch vào quý I/2027.

Trên thực tế, CSDDD đã có hiệu lực từ ngày 25/7/2024 và sau đó được sửa đổi trong quá trình đơn giản hóa Omnibus I. EC cho biết mục tiêu của chỉ thị là thúc đẩy hành vi kinh doanh có trách nhiệm và bền vững trong hoạt động của doanh nghiệp, công ty con và chuỗi giá trị toàn cầu.

Với doanh nghiệp Việt, vì vậy, vấn đề đáng quan tâm không chỉ là có thuộc phạm vi pháp lý của CSDDD hay không, mà còn là khả năng đáp ứng các yêu cầu ESG ngày càng cụ thể từ những khách hàng lớn trong chuỗi cung ứng châu Âu.