Muốn Go Global, nhà máy tại Bắc Ninh phải làm gì?

Chuẩn hóa từ bên trong nhà máy

Đối với các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, để trở thành một mắt xích trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn, năng lực sản xuất thôi chưa đủ. Doanh nghiệp phải chứng minh khả năng duy trì chất lượng ổn định, kiểm soát tiến độ, giảm sai lỗi và quản trị hiệu quả toàn bộ quá trình sản xuất.

Đó cũng là hướng đi mà Công ty cổ phần Innotek Việt Nam, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cơ khí chính xác đang theo đuổi. Thay vì chỉ tập trung vào việc đầu tư thêm máy móc, công ty thực hiện khảo sát, đánh giá hiện trạng, xác định những điểm cần cải tiến và từng bước xây dựng nền tảng nhà máy thông minh.

Điểm quan trọng nhất không nằm ở một thiết bị mới, mà ở sự thay đổi phương thức quản trị sản xuất. Dữ liệu được số hóa, thông tin được quản lý theo dòng sản xuất, giúp doanh nghiệp có cơ sở để đưa ra quyết định nhanh và chính xác hơn.

Tuy nhiên, con đường này không ít thách thức. Theo bà Nguyễn Thị Nhạn, Tổng Giám đốc Innotek, để doanh nghiệp Việt có thể cạnh tranh với các đối thủ đến từ Trung Quốc, Indonesia hay Thái Lan, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, cần thêm những chính sách hỗ trợ về nguyên vật liệu, thuế và đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao. "Chúng tôi cũng mong muốn sẽ có các chương trình thiết thực để đào tạo nhân sự, giúp doanh nghiệp phát triển những sản phẩm khó”, bà bày tỏ. 

Đây cũng là bài toán chung của nhiều doanh nghiệp Việt khi muốn đi sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Doanh nghiệp không chỉ cần sản xuất tốt hơn mà phải làm chủ được những công nghệ và sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Từ doanh nghiệp nội địa đến mắt xích của tập đoàn đa quốc gia

Câu chuyện của Công ty cổ phần Manutronics Việt Nam lại cho thấy một bước đi xa hơn, bắt đầu từ việc cải tiến năng lực sản xuất của doanh nghiệp.

Điều đáng chú ý là cải tiến không chỉ được thực hiện ở một công đoạn riêng lẻ trong nhà máy, doanh nghiệp này đã thay đổi cách tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng chặt chẽ hơn, giảm sai lỗi, nâng năng suất và hình thành phương thức quản lý phù hợp với yêu cầu của một nhà cung ứng cho tập đoàn đa quốc gia.

Đến cuối năm 2017, công ty này đã nằm trong nhóm 29 doanh nghiệp Việt Nam trở thành nhà cung ứng cấp 1 của Samsung. Từ một doanh nghiệp nội địa, Manutronics đã trở thành một mắt xích trực tiếp trong hệ thống cung ứng của tập đoàn toàn cầu.

Câu chuyện này cho thấy để bước vào chuỗi cung ứng quốc tế, doanh nghiệp Việt không thể chỉ cạnh tranh bằng giá. Chất lượng ổn định, khả năng đáp ứng tiến độ, năng lực quản trị và tinh thần cải tiến liên tục mới là những yếu tố quyết định khả năng duy trì vị trí trong chuỗi.

 FDI không chỉ mang dòng vốn mà còn mở cánh cửa công nghệ

Một trong những yếu tố đang tạo ra cơ hội cho doanh nghiệp nội địa Bắc Ninh là sự hiện diện của cộng đồng doanh nghiệp FDI. Thống kê 7 tháng, tỉnh thu hút được 13,85 tỷ USD vốn đầu tư quy đổi, tập trung vào các ngành công nghiệp chế biến chế tạo, sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị bán dẫn, sản phẩm công nghệ cao.

Theo ông Kim InWoo, Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KOCHAM), các doanh nghiệp tư nhân tại Bắc Ninh đang ngày càng chứng minh được năng lực làm chủ công nghệ, trong đó có những công nghệ khó và công nghệ lõi. “Các thành viên của chúng tôi đang có nhiều đối tác là các doanh nghiệp tại Bắc Ninh tham gia vào chuỗi cung ứng của chúng tôi”, ông nêu. 

Như vậy, mối quan hệ giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt không chỉ dừng ở việc mua bán sản phẩm. Nếu tận dụng tốt, đây còn là quá trình chuyển giao kinh nghiệm, tiêu chuẩn, công nghệ và phương thức quản trị, giúp doanh nghiệp nội địa nâng cấp năng lực.

Từ một doanh nghiệp sản xuất nhôm thanh định hình, Công ty cổ phần Công nghiệp Kim Sen từng bước đầu tư xây dựng năng lực sản xuất theo hướng hiện đại. Nhà máy tại Khu công nghiệp Yên Phong có quy mô hơn 20.000m2, được trang bị hệ thống máy móc nhập khẩu. Doanh nghiệp đồng thời chú trọng đào tạo đội ngũ kỹ thuật, nâng cao tay nghề và tiếp cận kinh nghiệm sản xuất quốc tế.

Ông Dương Minh Hải, Công ty cổ phần Công nghiệp Kim Sen, cho rằng việc thu hút đầu tư FDI là cần thiết đối với quá trình phát triển kinh tế, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tiếp cận công nghệ cao và có thêm cơ hội tham gia chuỗi cung ứng.

“Các doanh nghiệp FDI có dòng vốn lớn, công nghệ hiện đại, cũng là điều kiện rất tốt để các doanh nghiệp tư nhân như chúng tôi có khả năng tiếp cận được công nghệ cao, có khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng”, ông Hải nói.

Không chỉ doanh nghiệp Việt nhìn thấy cơ hội từ hệ sinh thái FDI, chính các nhà đầu tư nước ngoài cũng đang tìm kiếm những đối tác nội địa có khả năng đáp ứng yêu cầu sản xuất ngày càng cao.

Ông Xu Gang, Tổng giám đốc Công ty TNHH Công nghệ Năng lượng YETHAN Việt Nam cho biết doanh nghiệp này chỉ mất 5 tháng từ khi hoàn thiện thủ tục đầu tư đến khi hoàn thiện nhà máy và cho ra sản phẩm đầu tiên. Bên cạnh sự hỗ trợ của chính quyền tỉnh Bắc Ninh, năng lực của doanh nghiệp nội địa Việt Nam cũng là một yếu tố được đánh giá cao. Công ty đang tìm kiếm thêm một số doanh nghiệp để liên doanh, liên kết, hướng tới tỷ lệ nội địa đạt 60%. 

Đây chính là cơ hội để các doanh nghiệp Việt bước lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị. Go Global, vì thế, không nhất thiết bắt đầu bằng việc đưa một sản phẩm đi thật xa. Nó bắt đầu ngay từ bên trong nhà máy - nơi doanh nghiệp thay đổi để đạt chuẩn, nâng năng lực để cạnh tranh và tạo ra giá trị đủ lớn để bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Và từ những nhà máy tại Bắc Ninh, một câu chuyện lớn hơn đang được viết: doanh nghiệp Việt không chỉ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, mà từng bước tìm cách đứng ở những vị trí có giá trị cao hơn trong chuỗi ấy.