Lãi suất gửi tiết kiệm tăng cao, nhiều nhà đầu tư rời bỏ chứng khoán?

Kết phiên giao dịch sáng 14/10, chỉ số VN-Index tạm dừng ở mức 1.710 điểm, giảm hơn 8 điểm so với phiên trước. Thanh khoản trầm lắng khi giá trị giao dịch chỉ hơn 5.700 tỷ đồng trên sàn HoSE, phản ánh sự kém sức hút của chứng khoán ở hiện tại.

“Mặt bằng lãi suất tiết kiệm ngân hàng tăng và dự báo còn neo cao đang cạnh tranh trực diện với lợi nhuận cổ phiếu”, chia sẻ đáng chú ý của bà Nguyễn Hoài Thu, Phó Tổng Giám đốc Công ty Quản lý quỹ VinaCapital - tại họp báo bên lề Hội nghị đầu tư 2026 vừa diễn ra.

Theo thống kê của VinaCapital, khoảng cách giữa lãi suất tiết kiệm 12 tháng (với khách hàng ưu tiên) so với lợi suất thu nhập cổ phiếu 12 tháng (E/P) đang dần thu hẹp. Hiện, chỉ số E/P của VN-Index (loại trừ cổ phiếu VIC của Vingroup) đang vào mức 10%/năm.

Trong khi đó, ghi nhận của Dân trí, lãi suất tiết kiệm thông thường hiện nhiều nơi đã vượt 9%/năm. Với số tiền cao hơn cho các khoản tiền gửi đặc biệt (từ 500 tỷ đồng đến hàng nghìn tỷ đồng), một số nhà băng chào xấp xỉ 10%/năm.

Khi lãi suất huy động neo cao, thanh khoản chứng khoán cũng liên tục giảm và chạm đáy hơn 1 năm. Thanh khoản thị trường từ mức 40.000 tỷ đồng/phiên, thậm chí có giai đoạn đạt đến 60.000 tỷ đồng mỗi phiên, hiện chỉ rơi vào khoảng 15.000-17.000 tỷ đồng/phiên.

Thị trường chứng khoán còn đối mặt với làn sóng rút ròng của dòng vốn ngoại. Thống kê trong tháng 9, khối ngoại bán ròng khoảng 4.830 tỷ đồng trên HoSE, gần gấp 3 lần so với tháng trước. Đây cũng là tháng bán ròng thứ 9 liên tiếp kể từ đầu năm, tiếp tục gây áp lực lên lực cầu trong nước. Sang tháng 10, tính đến phiên ngày 13/10, khối ngoại tiếp tục có 8 phiên bán ròng liên tiếp với giá trị hơn 18.300 tỷ đồng.

Theo các chuyên gia, mặt bằng lãi suất quốc tế cao đang có tác động tương tự lên dòng vốn ngoại. Nhiều ngân hàng trung ương các nước đã tăng lãi suất trong tháng 9. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng lần đầu vượt 5%, cao hơn cả mức đỉnh năm 2007. Mặt bằng lợi suất cao tại các thị trường phát triển khiến tài sản ở thị trường mới nổi kém hấp dẫn hơn.

Đà tăng lãi suất đang gây sức ép ngày càng rõ lên thị trường chứng khoán. Dòng tiền mới khan hiếm, khối ngoại tiếp tục bán ròng, trong khi nhiều cổ phiếu giảm sâu dù định giá đã thấp hơn mức bình quân trong lịch sử.

Bà Thu nhận định mặt bằng lãi suất tuy không tăng nóng, nhưng sẽ vẫn neo cao cho đến năm 2027. Từ đó, gây áp lực lên thị trường cổ phiếu.

Đồng quan điểm, SGI Capital, công ty quản lý quỹ mở The Ballad Fund, trong báo cáo mới đây cũng nêu lãi suất huy động ở mức cao và còn đi lên đang cản trở dòng tiền mới vào thị trường. Đơn vị này dự báo, nếu lãi suất huy động tiếp tục đi lên, một bộ phận nhà đầu tư có thể rời bỏ thị trường, kích hoạt vòng xoáy bán giải chấp (margin call).

Công ty chứng khoán Thiên Việt cũng chỉ ra việc thanh khoản giảm ngay trong tháng nâng hạng cho thấy nhà đầu tư vẫn thận trọng trước yếu tố lãi suất: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất và có thể tiếp tục nâng thêm; áp lực lãi suất tiền gửi trong nước chưa hạ nhiệt, đặc biệt biến động mạnh của lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn ngắn.

Lãi suất cao đang làm thay đổi sức hấp dẫn giữa các kênh đầu tư. Dù vậy thị trường chứng khoán, theo chuyên gia VinaCapital, vẫn có nhiều cơ hội tăng trưởng. Động lực nhìn từ lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tăng trưởng bất chấp những khó khăn vĩ mô, nhất là sự mở rộng thị phần của các công ty đầu ngành.

Về dài hạn, thị trường vốn nói chung vẫn còn dư địa phát triển, nhìn từ câu chuyện nâng hạng và nợ công/GDP của Việt Nam ở mức thấp so với các nước trong khu vực.