Hơn 4.000 doanh nghiệp TPHCM rút lui trong tháng 8: Gỡ khó từ đâu?

Sau loạt bài “Gần 39.000 doanh nghiệp rời thị trường ở TPHCM trong 7 tháng”, báo Dân trí tiếp tục ghi nhận những diễn biến mới trong tháng 8.

Theo số liệu thống kê của TPHCM, từ ngày 1/1 đến 20/8, khoảng 51.800 doanh nghiệp tham gia thị trường, tăng 4,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, thành phố cấp phép thành lập 38.253 doanh nghiệp, với tổng vốn đăng ký 260.759 tỉ đồng, tăng lần lượt 7,9% và 20,7%.

Ở chiều ngược lại, 43.100 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 24,4% so với cùng kỳ. Riêng so với tháng trước, số doanh nghiệp rút lui tăng hơn 9%, tương đương khoảng 4.100 doanh nghiệp.

Doanh nghiệp nhỏ chịu nhiều áp lực

Theo Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM (HIDS), số doanh nghiệp thành lập mới và hoạt động trở lại vẫn cao hơn số doanh nghiệp tạm ngừng và giải thể. Tuy nhiên, mức tăng của nhóm tạm ngừng hoạt động và giải thể là diễn biến cần tiếp tục theo dõi.

Các doanh nghiệp rút lui tập trung nhiều ở nhóm có vốn đăng ký nhỏ và một số ngành như bán buôn, bán lẻ; công nghiệp chế biến, chế tạo; xây dựng; dịch vụ chuyên môn; bất động sản; lưu trú và ăn uống.

HIDS cho hay những yếu tố đang gây áp lực lên hoạt động doanh nghiệp gồm thị trường và đơn hàng, giá nguyên liệu và chi phí logistics, vốn và dòng tiền, chi phí tuân thủ - thủ tục hành chính và năng lực thích ứng của một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đáng chú ý, mức tăng số doanh nghiệp giải thể trong 7 tháng đầu năm cũng cần được xem xét cùng yếu tố kỹ thuật, hành chính. Một phần hồ sơ có thể thuộc các doanh nghiệp đã ngừng hoạt động từ những năm trước nhưng đến nay mới hoàn tất thủ tục giải thể.

Khó khăn cũng không diễn ra đồng đều giữa các ngành. Qua phỏng vấn các hội ngành nghề, HIDS ghi nhận lĩnh vực tự động hóa và lương thực - thực phẩm tương đối ổn định, trong khi cao su - nhựa gặp điều kiện kinh doanh khó khăn hơn. Bất động sản được đánh giá có triển vọng thận trọng trong 6-12 tháng tới.

HIDS cho rằng chưa có đủ cơ sở để đánh giá việc doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số của thành phố. Tuy nhiên, khó khăn của doanh nghiệp cần được nhận diện và xử lý sớm, bởi đây là lực lượng quan trọng của nền kinh tế.

Hỗ trợ doanh nghiệp trước khi rút lui

Theo HIDS, trọng tâm thời gian tới không chỉ là thống kê số doanh nghiệp rút lui mà cần xác định nhóm doanh nghiệp vẫn còn khả năng hoạt động nhưng đang gặp khó khăn để có biện pháp hỗ trợ trước khi phải tạm ngừng hoặc giải thể.

Thành phố được kiến nghị tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, tăng tỷ lệ xử lý trực tuyến thực chất và xác định rõ đầu mối, trách nhiệm, thời hạn giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp.

Cùng với đó là các giải pháp mở rộng thị trường, kết nối cung - cầu, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận hệ thống phân phối, thương mại điện tử, doanh nghiệp lớn và chuỗi cung ứng. Những ngành có dấu hiệu giảm đơn hàng hoặc tồn kho tăng cần được hỗ trợ theo đặc thù từng ngành.

HIDS cũng đề xuất thành phố rà soát các khoản chi phí có thể tác động đến doanh nghiệp, nhất là logistics, mặt bằng sản xuất và chi phí tuân thủ; tháo gỡ vướng mắc về đất đai, xây dựng và mặt bằng đối với các dự án thuộc thẩm quyền.

Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng cơ chế cảnh báo sớm. HIDS đề xuất kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm xã hội, lao động và các đơn vị liên quan để phân biệt rõ doanh nghiệp đang hoạt động, tạm ngừng hay đã ngừng hoạt động từ những năm trước.

Qua đó, thành phố có thể nhận diện sớm những doanh nghiệp đang thu hẹp hoạt động và hỗ trợ trước khi doanh nghiệp buộc phải rút khỏi thị trường.