74 doanh nghiệp "đặc biệt" đóng góp 1/3 kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước

Ngày 29/9, tại Hà Nội, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) tổ chức lễ trao quyết định công nhận, gia hạn áp dụng chế độ Doanh nghiệp ưu tiên và kỷ niệm 15 năm Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên Việt Nam. Có 3 doanh nghiệp được công nhận mới và 4 doanh nghiệp được gia hạn chế độ ưu tiên.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Trần Đức Hùng nhấn mạnh, sau 15 năm triển khai, Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên đã trở thành một trong những nội dung cải cách quan trọng của ngành hải quan, góp phần chuyển phương thức quản lý từ kiểm tra trực tiếp sang quản lý doanh nghiệp, quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro. Từ 9 doanh nghiệp đầu tiên được công nhận năm 2011, đến tháng 9, cả nước có 74 doanh nghiệp ưu tiên, trong đó có 10 doanh nghiệp thuộc nhóm công nghệ cao, bán dẫn.

Mặc dù chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, nhóm doanh nghiệp ưu tiên đóng góp bình quân khoảng 1/3 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước. Cụ thể, kim ngạch xuất nhập khẩu của khối doanh nghiệp ưu tiên giai đoạn 2022-2025 luôn đạt trên 230 tỷ USD/năm, chiếm khoảng 28-34% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. Riêng năm 2025 nhóm này đạt khoảng 256,63 tỷ USD; 6 tháng đầu năm nay đạt khoảng 164,52 tỷ USD, tương đương khoảng 30% kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước.

Ông Trần Đức Hùng kỳ vọng các doanh nghiệp FDI được công nhận ưu tiên tiếp tục là những đơn vị tiên phong trong chuyển giao công nghệ, tối ưu hóa chuỗi cung ứng toàn cầu và dẫn dắt các doanh nghiệp vệ tinh trong nước cùng tham gia sâu vào mạng lưới giá trị.

Theo quy định, doanh nghiệp ưu tiên được hưởng nhiều cơ chế tạo thuận lợi trong thủ tục hải quan, kiểm tra, quản lý thuế và kiểm tra sau thông quan. Qua đó, doanh nghiệp có thể giảm thời gian, chi phí tuân thủ và nâng cao tính chủ động trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Đổi lại, doanh nghiệp phải duy trì mức độ tuân thủ, hệ thống kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro và các điều kiện về an ninh chuỗi cung ứng. Việc công nhận, gia hạn chế độ ưu tiên được thực hiện trên cơ sở đánh giá thực chất năng lực quản trị và tuân thủ của doanh nghiệp.

Theo Cục Hải quan, trong giai đoạn mới, mục tiêu của Chương trình không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp được công nhận, mà hướng tới xây dựng cộng đồng doanh nghiệp có mức độ tuân thủ cao, năng lực quản trị hiện đại và khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cục Hải quan định hướng tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng chương trình có chọn lọc, chú trọng các doanh nghiệp Việt Nam có năng lực tuân thủ tốt và các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, bán dẫn, công nghệ số. Cùng với đó là hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hệ thống kiểm soát nội bộ, quản trị rủi ro, ứng dụng công nghệ thông tin và bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng.

Một trọng tâm khác là đẩy mạnh quản lý doanh nghiệp ưu tiên trên nền tảng dữ liệu và rủi ro, từng bước tự động hóa các khâu đánh giá, công nhận và gia hạn. "Cách tiếp cận này nhằm tăng tính minh bạch, giảm thời gian xử lý, đồng thời giúp cơ quan hải quan tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có rủi ro cao", đại diện Cục Hải quan nhấn mạnh.