Blue Origin làm được điều SpaceX tiên phong: Tái sử dụng tên lửa quỹ đạo

Công ty của Jeff Bezos vừa đạt một bước tiến lớn trên con đường phát triển tên lửa quỹ đạo có thể tái sử dụng, dù vẫn đang theo dõi tình trạng "quỹ đạo bất thường" của vệ tinh trong nhiệm vụ mới nhất.

Tên lửa khổng lồ New Glenn của Blue Origin đã thực hiện chuyến bay thứ ba vào sáng Chủ nhật 19/4. Vụ phóng diễn ra lúc 18h25 (giờ Việt Nam), đây là lần đầu tiên công ty này tái sử dụng một tầng đẩy đã từng bay trước đó.

Dù việc tái sử dụng tên lửa thành công, vệ tinh trong nhiệm vụ NG-3 lại được đưa vào quỹ đạo không như dự kiến.

Lần đầu Blue Origin tái sử dụng tên lửa

Nhiệm vụ mang tên NG-3 đưa vệ tinh BlueBird 7 - một vệ tinh cung cấp Internet trực tiếp tới điện thoại lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp. Tên lửa sử dụng lại lõi tầng đẩy từng bay trong nhiệm vụ NG-2, nhưng được trang bị các động cơ mới.

Hơn 2 giờ sau khi phóng, Blue Origin xác nhận vệ tinh BlueBird 7 đã nằm trong một quỹ đạo không như kế hoạch.

"NG-3 là một chuyến bay cực kỳ quan trọng đối với chúng tôi. Đây là lần đầu tiên chúng tôi tái sử dụng tầng đẩy", ông Jordan Charles, Phó Chủ tịch phụ trách New Glenn của Blue Origin cho biết.

Charles cho biết thêm, ông thực sự tự hào về đội ngũ cải tạo khi đã đưa tên lửa này trở lại trạng thái sẵn sàng trong thời gian ngắn.

Tên lửa cất cánh từ bệ phóng Launch Complex 36 tại Trạm Lực lượng Không gian Cape Canaveral (Florida).

Ban đầu, vụ phóng dự kiến diễn ra lúc 6h45 sáng (giờ địa phương), nhưng đã phải tạm dừng vì một lý do không được tiết lộ. Đồng hồ đếm ngược sau đó được nối lại với thời điểm phóng mới sau ít phút.

Ngoại trừ trục trặc nhỏ trong quá trình đếm ngược, toàn bộ vụ phóng diễn ra theo đúng kế hoạch.

Khoảng 3 phút sau khi rời bệ, tầng đẩy thứ nhất của New Glenn tắt động cơ và tách khỏi phần còn lại của tên lửa. Khoảng 6 phút sau, tầng đẩy này đã hạ cánh xuống tàu không người lái Jacklyn của Blue Origin trên Đại Tây Dương.

Các nhân viên Blue Origin trên khắp nước Mỹ đã reo hò khi tầng đẩy trở về, hô vang "GS-1" - tên kỹ thuật của tầng đẩy, còn được công ty đặt biệt danh là "Never Tell Me The Odds" (tạm dịch: đừng nói với tôi là không thể).

Ông Charles cho biết các kỹ sư đã cải tạo lại hệ thống bảo vệ nhiệt ở phần đáy tên lửa để chịu được nhiệt độ cực cao khi tái nhập khí quyển.

"Phần này nóng lên rất nhiều trong quá trình quay trở lại khí quyển. Vì vậy, chúng tôi muốn theo dõi và đối chiếu chính xác hơn môi trường nhiệt trong chuyến bay này", ông nói.

Blue Origin cũng đã nâng cấp hệ thống dẫn đường cho tầng đẩy trong lần phóng này.

Ông Charles cho biết thêm: "Chúng tôi thực hiện một số điều chỉnh về cách tên lửa tái nhập khí quyển, đồng thời đảm bảo mọi hệ thống bên trong tiếp tục hoạt động đúng như kỳ vọng".

Việc lần đầu tái sử dụng tầng đẩy của New Glenn, dù sử dụng động cơ mới vẫn là một bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu lâu dài của công ty khi mỗi tầng đẩy có thể bay ít nhất 25 lần.

Trong 2 nhiệm vụ trước đó, chỉ có NG-2 hạ cánh thành công tầng đẩy xuống tàu Jacklyn. Nhiệm vụ này đã phóng các đầu dò ESCAPADE của NASA lên sao Hỏa vào tháng 11/2025.

Chuyến bay đầu tiên của New Glenn vào tháng 1/2025 đạt quỹ đạo nhưng không hạ cánh được tầng đẩy.

Vệ tinh "khổng lồ" BlueBird 7 chưa vào đúng quỹ đạo 

Mục tiêu chính của lần phóng này không phải là thử nghiệm tái sử dụng, mà là đưa một vệ tinh cỡ lớn vào quỹ đạo.

BlueBird 7 là vệ tinh "Block 2" thứ hai trong chòm vệ tinh internet của công ty AST SpaceMobile (Mỹ). Vệ tinh tiền nhiệm BlueBird 6 được phóng bằng tên lửa LVM3 của Ấn Độ vào tháng 12 năm ngoái.

BlueBird 6 là một trong những vệ tinh lớn nhất từng được đưa lên không gian, với ăng-ten rộng tới 223 mét vuông và BlueBird 7 cũng có kích thước tương tự.

Trong khi đó, các vệ tinh BlueBird 1-5 (phiên bản "Block 1") nhỏ hơn đáng kể, với diện tích ăng-ten khoảng 64.4 mét vuông.

Theo kế hoạch, BlueBird 7 sẽ được tách khỏi tầng trên của tên lửa khoảng 1h15 sau khi phóng. Tuy nhiên, khoảng 2h sau, Blue Origin cho biết đã xảy ra sự cố.

"Chúng tôi xác nhận tải trọng đã tách thành công. AST SpaceMobile cũng xác nhận vệ tinh đã khởi động. Tuy nhiên, vệ tinh đã được đưa vào quỹ đạo không như dự kiến. Chúng tôi đang đánh giá và sẽ cập nhật khi có thêm thông tin chi tiết", Blue Origin cho biết trong một cập nhật trên mạng xã hội.

Hiện chưa rõ liệu AST SpaceMobile có thể điều chỉnh BlueBird 7 từ trạng thái quỹ đạo bất thường sang quỹ đạo hoạt động hay không. Kết quả vụ phóng và tình trạng của vệ tinh BlueBird 7 hiện vẫn chưa rõ.

Ý nghĩa chiến lược trong cuộc đua không gian

Lần phóng thứ ba của New Glenn đánh dấu một cột mốc lớn đối với Blue Origin, khi công ty hướng tới khả năng tái sử dụng hoàn toàn tầng đẩy, yếu tố then chốt để cạnh tranh với SpaceX.

Hiện nay, các tên lửa có khả năng tái sử dụng quỹ đạo đã được chứng minh bao gồm Falcon 9, Falcon Heavy và Starship của SpaceX.

New Glenn cao 98m, tương đương tên lửa Space Launch System của NASA, và cao hơn gần 30m so với Falcon 9.

Tầng đẩy thứ nhất của New Glenn sử dụng 7 động cơ BE-4, đốt hỗn hợp oxy lỏng và methane lỏng (methalox) cùng loại nhiên liệu với các động cơ Raptor trên hệ thống Starship của SpaceX.

Hiện tại, cả hai hệ thống phóng này vẫn đang trong quá trình chứng minh năng lực.

Blue Origin kỳ vọng New Glenn sẽ phục vụ việc phóng tàu đổ bộ Mặt Trăng Blue Moon, một trong hai phương tiện thương mại được NASA lựa chọn cho chương trình chương trình Artemis.

Trước đó, NASA lựa chọn SpaceX là đối tác chính cho tàu đổ bộ có người lái trong sứ mệnh Artemis III. Tuy nhiên, những chậm trễ trong quá trình phát triển và thay đổi trong kiến trúc chương trình đã đưa Blue Moon trở lại vị trí quan trọng.

Trong lần phóng này, Blue Origin cho biết phiên bản không người lái Blue Moon Mark 1 có thể được phóng lên Mặt Trăng vào cuối mùa hè năm nay.

NASA hiện điều chỉnh kế hoạch: Artemis III sẽ không còn đổ bộ Mặt Trăng như trước, mà tập trung vào thử nghiệm ghép nối và tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo Trái Đất, dự kiến vào khoảng năm 2027.

Cả hai hệ thống tàu đổ bộ vẫn cần hoàn thành nhiều thử nghiệm quan trọng trước khi được chứng nhận chở người, bao gồm tiếp nhiên liệu trong không gian và hạ cánh không người lái lên Mặt Trăng.

Trong khi đó, SpaceX đang chuẩn bị cho chuyến bay thử nghiệm thứ 12 của Starship, còn Blue Origin tiếp tục hoàn thiện tàu Blue Moon sau các thử nghiệm môi trường tại Trung tâm Vũ trụ Johnson (Houston).