Bên trong nơi huấn luyện những quân khuyển từng làm nhiệm vụ tại Venezuela

Các bài tập được duy trì như một phần trong quy trình rèn luyện nghiêm ngặt, giúp cán bộ, huấn luyện viên và quân khuyển luôn giữ trạng thái sẵn sàng khi nhận nhiệm vụ. 

Giữa đống gạch đá ngổn ngang trên thao trường mô phỏng của Trường Trung cấp 24 Biên phòng (xã Quảng Oai, Hà Nội), quân khuyển Ja Vo liên tục đánh hơi các vị trí. Phía sau, Trung tá QNCN Hoàng Gió Lộng - huấn luyện viên của Ja Vo, cẩn trọng quan sát, tiến sâu vào khu vực nghi ngờ có đánh dấu nguồn hơi.

Từ những lần hoàn thành tốt các bài tập sát với điều kiện thực tế trên thao trường, Trung tá QNCN Hoàng Gió Lộng và Ja Vo đã nhiều lần được điều động tới các chiến dịch cứu hộ thực sự, từ Myanmar, Thổ Nhĩ Kỳ, Venezuela đến nhiều điểm thiên tai trong nước.

Nhớ lại chiến dịch cứu hộ sau thảm họa động đất tại Venezuela, Trung tá Hoàng Gió Lộng chia sẻ: "Trước mắt chúng tôi là những tòa nhà cao hàng chục tầng đổ sập, các khối bê tông chồng chất, những thanh cốt thép trơ ra cùng vô số mảnh vỡ sắc cạnh. Để tìm kiếm dấu hiệu của sự sống, chúng tôi phải luồn sâu vào những khe hẹp giữa đống đổ nát".

Mỗi lần quân khuyển phát tín hiệu, Trung tá Lộng cẩn thận kiểm tra chéo với đồng đội để xác định chính xác vị trí nạn nhân. 

Nghỉ ngơi chưa được bao lâu sau chuyến công tác quốc tế, Trung tá QNCN Hoàng Gió Lộng cùng Ja Vo lại lên đường đến hiện trường lũ quét ở Lai Châu. Lần này, họ phải len lỏi qua cây gãy, gỗ mục, bùn đất và vô số vật sắc nhọn do dòng lũ để lại. Một mảnh kính sắc đã cứa rách chân Ja Vo trong lúc tìm kiếm. 

Sau khi được băng bó ngay tại hiện trường, quân khuyển vẫn lặng lẽ bám theo người huấn luyện, tiếp tục đánh hơi giữa đống đổ nát cho đến khi nhiệm vụ kết thúc. 

Để có thể bình tĩnh luồn sâu vào những đống đổ nát, đánh hơi và phát hiện dấu hiệu sự sống như Ja Vo, mỗi quân khuyển phải trải qua một quá trình tuyển chọn, chăm sóc và huấn luyện đặc biệt trong nhiều năm.

Trong những tháng đầu đời, từng cá thể được chăm sóc, theo dõi sức khỏe, đặc điểm thần kinh, khả năng phát triển và bản năng nghiệp vụ để sàng lọc những quân khuyển đủ điều kiện bước vào huấn luyện.

Để bảo đảm chất lượng nguồn giống, ngay từ khâu phối giống, chó đực và chó cái đều được kiểm soát nghiêm ngặt về phả hệ nhằm tránh giao phối cận huyết. Nhờ đó, các thế hệ chó con có nền tảng thể chất, sức khỏe và khả năng phát triển tốt trước khi bước vào quá trình tuyển chọn.

Từ khoảng 61 ngày tuổi, chó con được làm quen với con người, kích thích tính ham vật và các phản xạ tự nhiên nhằm bộc lộ tố chất của một quân khuyển nghiệp vụ.

Từ khoảng 70-80 ngày tuổi, mỗi quân khuyển được cấp số hiệu, lập hồ sơ quản lý riêng và chính thức đưa vào hệ thống quản lý trang bị của đơn vị. 

Tại trạm thú y, mỗi quân khuyển đều trải qua quy trình kiểm tra sức khỏe hai lần mỗi ngày, trước và sau khi lên thao trường. Bác sĩ thú y lần lượt đo thân nhiệt, khám tai, mắt, mũi, niêm mạc, kiểm tra khả năng vận động và đánh giá thể trạng tổng thể. 

Bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như sốt, rối loạn tiêu hóa hay chấn thương đều được phát hiện, điều trị kịp thời, bảo đảm quân khuyển luôn trong trạng thái tốt nhất trước khi tiếp tục huấn luyện và thực hiện nhiệm vụ.

Cách đó vài bước chân là khu bếp, nơi khẩu phần ăn của từng quân khuyển được xây dựng theo độ tuổi, thể trạng và cường độ huấn luyện. Chó con từ 25 ngày tuổi bắt đầu ăn dặm bằng cám dinh dưỡng trộn sữa, trước khi chuyển sang khẩu phần dành cho chó choai khi đạt 61 ngày tuổi. 

Khi trưởng thành, khẩu phần được duy trì ổn định với cám chuyên dụng kết hợp thịt, gan và trứng nhằm bảo đảm thể lực. Những cá thể gầy, chó đực giống trước mùa phối giống hoặc chó mẹ trong thời kỳ mang thai đều được bổ sung thực phẩm giàu đạm theo chế độ riêng. 

Tiến vào thao trường, quân khuyển được làm quen với huấn luyện viên và bắt đầu từ những bài học nền tảng như đi cạnh, ngồi, nằm, đứng, chào theo hiệu lệnh, vượt chướng ngại vật và rèn luyện khả năng phục tùng.

 Đây là giai đoạn hình thành kỷ luật, tạo sự phối hợp giữa người và quân khuyển trước khi chuyển sang các nội dung huấn luyện chuyên ngành.

Sau khi hoàn thành chương trình huấn luyện cơ bản, quân khuyển được phân theo từng chuyên ngành như tuần tra, phát hiện ma túy, chất nổ hay tìm kiếm cứu hộ cứu nạn. 

Với quân khuyển cứu hộ cứu nạn, giai đoạn huấn luyện chuyên sâu diễn ra trên thao trường mô phỏng hiện trường sập đổ công trình, được thiết kế với nhiều hốc, khe hẹp và vật cản để tái hiện điều kiện thực tế. 

Tại đây, cán bộ huấn luyện bố trí các nguồn hơi ở nhiều vị trí khác nhau, gồm nguồn hơi của người sống thông qua quần áo, tất đã qua sử dụng và nguồn hơi phục vụ huấn luyện tìm kiếm nạn nhân tử vong. Khi phát hiện nguồn hơi, quân khuyển sẽ cào hoặc bới để báo hiệu. 

Trở về sau nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn tại Venezuela, Trung úy QNCN Nguyễn Quang Hưng và quân khuyển O Ky trở lại thao trường với sự ăn ý được tôi luyện qua thực tế. Mỗi tín hiệu, bước di chuyển giữa người huấn luyện và quân khuyển ngày càng chính xác hơn trong các bài tập tìm kiếm cứu nạn.

Mỗi khi O Ky phát hiện nguồn hơi rồi báo hiệu, anh sẽ cắm cờ đánh dấu, báo cáo chỉ huy để lực lượng cứu hộ tiếp cận kiểm tra. Trong suốt chiến dịch, cặp huấn luyện viên - quân khuyển này đã phát hiện 9 vị trí nguồn hơi, góp phần đưa 9 nạn nhân ra khỏi đống đổ nát.

Ngoài những giờ huấn luyện, sự gắn kết giữa huấn luyện viên và quân khuyển được vun đắp qua những công việc rất đời thường như cho ăn, chơi đùa, chải lông hay nghỉ ngơi cùng nhau. 

Hành trình để một quân khuyển bình tĩnh lao vào những khối bê tông đổ sập, len lỏi giữa tiếng máy cắt, tiếng khoan và bụi đất đặc quánh, đó là kết quả của tố chất bẩm sinh, thể lực, bản lĩnh thần kinh cùng nhiều năm tuyển chọn, huấn luyện nghiêm ngặt và sự gắn bó giữa huấn luyện viên với chó nghiệp vụ.