Fica
DTiNews
Nội vụ & Xã hộiKhông chỉ biết dùng AI, sinh viên bắt đầu tạo ra giá trị từ AI
(Dân trí) - Nếu 2023-2024 là giai đoạn mà một số người dùng ChatGPT để viết bài, thì 2026 là lúc sinh viên chuyển từ người dùng sang người kiến tạo, huấn luyện AI và tạo ra giá trị kinh tế ngay trên ghế nhà trường.
Nhóm sinh viên Đại học FPT phát triển ứng dụng "Gia sư AI 24/7" giúp sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ giải quyết bài toán của xã hội (Ảnh: FPT).
Xu hướng chuyển dịch theo Nghị quyết 57-NQ/TW xác định đổi mới sáng tạo là đột phá chiến lược. Luật Công nghiệp Công nghệ số hiệu lực 1/1/2026 định danh AI là ngành nền tảng. Ở phổ thông, Quyết định 3439/QĐ-BGDĐT ban hành Khung thí điểm AI với 4 mạch năng lực: tư duy con người làm trung tâm, đạo đức AI, kỹ thuật và thiết kế hệ thống. Ở đại học, Thông tư 54/2026/TT-BGDĐT hiệu lực 30/6/2026 quy định AI là chuẩn đầu ra bắt buộc. Bối cảnh cấp thiết khi WEF dự báo 39% kỹ năng sẽ lỗi thời 2025-2030.
Hành trình 12 năm làm chủ AI
AI đang đặt ra yêu cầu mới với giáo dục đại học (Ảnh: FPT).
Một số mô hình đã phác thảo hành trình liên tục. Tại FPT Schools, hơn 16.000 học sinh học AI từ lớp 1 theo chương trình SMART. Tiểu học 10 tiết/năm để hiểu AI là gì, phân biệt AI phân loại và tạo sinh, học tương tác có trách nhiệm.
Từ lớp 6, Python được dạy như ngôn ngữ tư duy cùng chương trình Day of AI của MIT RAISE biên soạn từ tiểu học. Lên THPT, 35 tiết/năm, học sinh thu thập dữ liệu thật và huấn luyện mô hình đơn giản như nhận diện lá cây, phân loại rác.
Nhờ nền tảng 12 năm đó, vào đại học, sinh viên không dùng AI theo phong trào. Tại Trường Đại học FPT, AI First được triển khai với 140 môn tích hợp AI, chiếm 30% chương trình. Sinh viên học làm sạch dữ liệu, lựa chọn mô hình, đo độ thiên lệch và tối ưu suy luận.
Chương trình Kỹ sư 57 với 11 chuyên ngành sâu về AI, bán dẫn, an toàn thông tin chuẩn bị lực lượng cho nhiệm vụ chuyển đổi số quốc gia.
Huấn luyện AI thay vì chỉ ra lệnh
Nhóm sinh viên Đại học FPT giành giải AWS Track Winner tại cuộc thi Agentic AI Build Week (Ảnh: FPT).
Khác biệt giữa biết dùng và làm chủ nằm ở khả năng huấn luyện. Hai sản phẩm tiêu biểu cho thấy điều này.
AIthenos của Vũ Trung Quân xuất phát từ vấn đề: làm sao nhận diện phần kiến thức học sinh còn thiếu? Hệ thống không chỉ là chatbot, mà theo dõi quá trình học, phân tích dạng lỗi sai của từng người để vẽ lại lộ trình cá nhân hóa. Sản phẩm thương mại hóa và đạt doanh thu gần 1 tỷ sau 3 quý, chứng minh giáo dục cá nhân hóa bằng AI có thị trường thật.
OneTeam của Bùi Minh Việt và Nguyễn Văn Anh Duy lại giải bài toán bán lẻ: giúp khách hàng tìm kiếm, lựa chọn và đặt món qua Zalo, WhatsApp bằng AI hội thoại. Giải pháp phải xử lý ngôn ngữ tự nhiên tiếng Việt, tích hợp thanh toán, quản lý đơn hàng. Vượt qua 3.000 thí sinh 50 nước để vô địch Agentic AI Build Week 2026 cho thấy sinh viên Việt Nam có thể cạnh tranh toàn cầu khi được làm chủ công nghệ.
Trường Đại học FPT được Coursera vinh danh là đối tác có thành tựu xuất sắc "Đổi mới sáng tạo AI trong dạy và học" (Ảnh: FPT).
Giá trị tương lai khi học sinh làm chủ AI từ ghế nhà trường không chỉ là vài giải thưởng. Đó là hệ sinh thái khởi nghiệp AI hình thành từ lớp học, nơi các em xem AI như công cụ để giải quyết vấn đề quanh mình. Đó là nền tảng để Việt Nam chuyển từ gia công sang sáng tạo.
