Giáo viên đồng hành vì mục tiêu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Hơn 5 năm qua, Hội đồng Anh ở Việt Nam đã hợp tác với các cơ sở giáo dục của Vương quốc Anh và Việt Nam thí điểm và phát triển mô hình Nhóm hoạt động giáo viên (Teacher Activity Groups - TAGs), một sáng kiến phát triển chuyên môn thông qua sự kết nối và học hỏi giữa cộng đồng giáo viên. Mô hình này được áp dụng ở nhiều quốc gia và được điều chỉnh phù hợp bối cảnh Việt Nam, với sự tài trợ từ Hội đồng Anh.

Các hoạt động TAGs được thí điểm đầu tiên ở Cần Thơ, sau đó mở rộng triển khai ở 13 tỉnh, thành qua hai giai đoạn, trong đó có cả khu vực nông thôn và miền núi. Tính tới nay, TAGs đã góp phần nâng cao năng lực cho hơn 3.300 giáo viên trên cả nước.

Kết quả triển khai các dự án TAGs mới đây được trình bày tại Hội nghị quốc tế VietTESOL (VIC) 2026 - diễn đàn do Hiệp hội nghiên cứu và giảng dạy tiếng Anh Việt Nam, Trường ĐH Ngoại ngữ (ĐH Đà Nẵng), Bộ GD&ĐT tổ chức, với sự hỗ trợ của Hội đồng Anh là đối tác học thuật.

Hội nghị năm nay có chủ đề “Tái định vị tiếng Anh: Từ ngoại ngữ thành ngôn ngữ thứ hai” gắn liền với định hướng chiến lược của giáo dục Việt Nam trong giai đoạn mới.

Vì lẽ đó, buổi chia sẻ với chủ đề “Khơi dậy sự quan tâm mới đối với hoạt động học tập và phát triển chuyên môn thông qua TAGs” đã trở thành không gian đối thoại quan trọng giúp các nhà giáo dục Việt Nam và quốc tế cùng thảo luận, thực hành chiêm nghiệm về giải pháp bồi dưỡng năng lực giáo viên trong bối cảnh mới.

Theo ông Davide Guarini Gilmartin, Quản lý học thuật cấp cao, ban tiếng Anh và giáo dục phổ thông ở Hội đồng Anh Việt Nam, TAGs là một mô hình phát triển chuyên môn thường xuyên (CPD) dựa trên các cộng đồng học tập của giáo viên, với sự hỗ trợ và đồng hành của nhiều bên liên quan nhất là trong giai đoạn đầu triển khai.

Theo thời gian, thầy cô dần được trao quyền để tự chủ hơn trong việc điều phối, xây dựng, duy trì và phát triển các nhóm TAGs của mình, đảm bảo phù hợp với nhu cầu phát triển chuyên môn và bối cảnh địa phương.

“Mục tiêu mà TAGs nhắm tới là xây dựng một cộng đồng học tập - nơi các giáo viên có thể học hỏi lẫn nhau, chia sẻ kinh nghiệm và cùng hợp tác để giải quyết những thách thức trong thực tiễn giảng dạy”, ông Davide chia sẻ.

“Bởi nghề sư phạm đôi khi khá đơn độc, khi phần lớn thời gian thầy cô phải làm việc một mình trong lớp cùng học sinh - dù ở bậc mầm non hay đại học. TAGs còn tạo cơ hội giúp thầy cô chủ động kiến tạo tri thức từ trải nghiệm và sự hợp tác với đồng nghiệp, thay vì chỉ tiếp nhận theo hình thức tập huấn một chiều”, ông nói.

Ông nhấn mạnh, vai trò của TAGs có thể sẽ trở nên quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, nhất là khi ngày càng nhiều giáo viên bộ môn cần dạy nội dung bài học một phần hoặc hoàn toàn bằng tiếng Anh.

Lúc này, cần có một cơ chế hỗ trợ hiệu quả để giáo viên tiếng Anh có thể đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm và “tiếp sức” cho đồng nghiệp ở các bộ môn khác. Theo ông, TAGs có thể là mô hình tiềm năng để đáp ứng nhu cầu đó kể cả trong môi trường giáo dục đa ngôn ngữ như các lớp học ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

“Trước đó, tôi chưa từng nghĩ rằng giữa giáo viên tiếng Anh với giáo viên các bộ môn khác có thể học hỏi lẫn nhau”, tiến sĩ Cao Thị Phương Dung, Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn TPHCM, chia sẻ kết quả nghiên cứu do nhà trường phối hợp với Đại học Sheffield Hallam, Vương quốc Anh thực hiện.

“Tuy nhiên, mô hình TAGs đã chứng minh điều ngược lại, và điều này đặc biệt quan trọng trong quá trình chuyển đổi xem tiếng Anh từ một ngoại ngữ sang ngôn ngữ thứ hai trong trường học”, bà cho biết.

Cũng trong phiên chia sẻ, đại diện của các dự án TAGs khác đã trình bày kinh nghiệm triển khai và những thành công bước đầu. Mỗi dự án đều có cách tiếp cận riêng biệt, như phương pháp giảng dạy hiệu quả qua quá trình khám phá, thực hành chiêm nghiệm do giáo viên chủ động dẫn dắt, triển khai bởi Trường đại học Sư phạm Hà Nội 2 và Viện ngôn ngữ quốc tế Luân Đôn, Vương quốc Anh.

Cùng với đó là dự án tập trung tăng cường bản sắc nghề nghiệp và năng lực lãnh đạo của giáo viên, do Trường đại học Ngoại ngữ (Đại học Huế), Trường đại học An Giang, Đại học Manchester Metropolitan, Vương quốc Anh phối hợp triển khai; dự án tích hợp nghệ thuật và học tập đa ngôn ngữ (TEMA) trong lớp học tiếng Anh do Trường đại học Sư phạm (Đại học Thái Nguyên) và Đại học Glasgow, Vương quốc Anh hợp tác thực hiện.

Những cách tiếp cận khác biệt này cho thấy TAGs có thể được điều chỉnh theo nhu cầu của từng nhóm giáo viên, từng bối cảnh, thay vì chỉ có một khuôn mẫu cố định. Sự linh hoạt và hiệu quả thể hiện qua các kết quả nghiên cứu giúp mô hình do Hội đồng Anh đề xuất có tiềm năng triển khai rộng rãi nhưng vẫn sát với tình hình, nhu cầu thực tiễn của từng địa phương.

Thực tế, sau khi kết thúc giai đoạn thí điểm, Sở GD&ĐT một số tỉnh, thành đã quyết định đưa TAGs vào hoạt động phát triển chuyên môn thường xuyên cho đội ngũ thầy cô, tạo điều kiện duy trì các nhóm hiện có cũng như nhân rộng trên phạm vi toàn địa phương, theo các chuyên gia.

“TAGs có thể giải quyết một phần những khó khăn mà thầy cô bộ môn sẽ gặp phải, nhất là trong giai đoạn giáo viên chưa được đào tạo đầy đủ, hoặc chưa đủ tự tin dạy học bằng tiếng Anh”, tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Minh, Trường đại học Sư phạm (Đại học Thái Nguyên), chia sẻ.

Còn theo tiến sĩ Mai Nguyễn, Đại học Manchester Metropolitan, TAGs không chỉ tác động đến kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm mà còn tới cả định hướng phát triển chuyên môn của giáo viên.