Vì sao đàn khỉ nhai đất sau khi ăn quá nhiều bánh ngọt du khách đưa cho?

Theo Hiệp hội Lịch sử Tự nhiên và Điểu học Gibraltar, đàn khỉ khoảng 230 con tại Gibraltar có nguồn gốc từ Bắc Phi. Chúng thu hút khách du lịch tới vùng đất hải ngoại thuộc lãnh thổ Anh.

Gibraltar nằm ở cực Nam của bán đảo Iberia (phía Tây Nam của châu Âu), giáp biên giới với Tây Ban Nha về phía Bắc.

"Chúng tôi đến đây là vì những con khỉ này. Du khách muốn được ngắm nhìn chúng vì đây là nơi duy nhất ở châu Âu có khỉ sinh sống", Elish (29 tuổi, du khách người Đan Mạch) nói.

Tuy nhiên, vị khách này cho rằng việc cho khỉ ăn không phải ý hay, vì con người thường cho chúng ăn đủ loại thực phẩm có hại như kem, nước ngọt, đồ ăn nhanh...

Khắp Gibraltar đều có biển cảnh báo cấm cho khỉ ăn. Người vi phạm có thể bị phạt tới 4.000 bảng Anh (khoảng 141 triệu đồng).

Dù vậy, việc này rất khó kiểm soát do lượng khách du lịch đổ về đây mỗi ngày, trong khi đàn khỉ vốn sống tự do và khá tinh nghịch. Những con khỉ macaque nặng tới 15kg thường ngang nhiên giật kem, bánh ngọt, khoai tây chiên từ tay du khách, đồng thời ăn cả thức ăn thừa trong thùng rác hoặc đồ được khách cố tình đưa cho.

Chế độ ăn thiếu lành mạnh này đã làm thay đổi khẩu phần tự nhiên vốn gồm trái cây, rau củ và hạt của chúng.

Để giảm các cơn đau bụng sau khi ăn đồ ăn vặt, đàn khỉ bắt đầu hình thành thói quen cố tình ăn đất. Đây cũng là kết quả nghiên cứu mới nhất của nhóm chuyên gia khi quan sát hành vi của loài khỉ tại Gibraltar.

Các chuyên gia từ Đại học Oxford, Đại học Cambridge, Đại học Paris-Sorbonne cùng cơ quan môi trường Gibraltar, cho biết, nghiên cứu được thực hiện từ tháng 8/2022 tới tháng 4/2024 và đây là lần đầu tiên hành vi này được ghi nhận ở đàn khỉ tại Gibraltar.

Công bố này vừa được nhiều hãng truyền thông đưa tin vào ngày 22/5.

Nghiên cứu cho thấy hiện tượng ăn đất xuất hiện với tần suất cao bất thường so với các loài khỉ macaque khác và hành vi này phổ biến hơn vào mùa hè. Đây cũng là thời điểm lượng khách du lịch tăng mạnh.

Ngược lại, nhóm khỉ tại Gibraltar không tiếp xúc với khách du lịch lại không có hành vi nhai đất.

“Đây là bằng chứng rất mạnh cho thấy mối liên hệ giữa việc ăn đất và thức ăn do con người cung cấp”, ông Sylvain Lemoine - Phó giáo sư nhân học sinh học tại Đại học Cambridge, đồng tác giả nghiên cứu - nhận định.

Khoai tây chiên, thanh socola và kem được xác định là thủ phạm chính khiến đàn khỉ phải ăn đất để tự điều chỉnh cơ thể. Nghiên cứu cho rằng đây có thể là một dạng tự chữa bệnh sơ khai.

Những con khỉ ăn đất nhiều nhất cũng là nhóm tiêu thụ nhiều đồ ăn vặt của khách du lịch nhất.

“Các loại thực phẩm này chứa nhiều đường, nhiều muối và nhiều sữa. Rõ ràng đây là thứ mà khỉ macaque không thể tiêu hóa tốt”, ông Lemoine nói.

Chuyên gia này nhận định, đất có thể chứa các loại vi nấm và vi sinh vật giúp cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột bị xáo trộn sau khi ăn quá nhiều đồ ăn nhanh.

Bethany Maxwell, chuyên viên kỹ thuật tại Vườn Thực vật Gibraltar, cho biết giới khoa học từ lâu đã biết nhiều loài linh trưởng ăn đất để giải độc hoặc bổ sung dưỡng chất.

“Tuy nhiên, nghiên cứu này cho thấy chúng không chỉ ăn đất vì những lý do đó, mà còn do tiêu thụ quá nhiều đồ ăn vặt. Đây là điều khá mới mẻ”, bà nói.

Khỉ macaque còn gọi là khỉ đuôi dài hay khỉ vàng. Chúng nổi tiếng với trí thông minh cao, có khả năng học hỏi các kỹ năng sinh tồn phức tạp như dùng lông làm sạch răng, săn bắt cá ở khu vực ven biển...

Loài khỉ này sinh sống và phát triển thành các bầy đàn với cấu trúc xã hội chặt chẽ. Một đàn khỉ có thể gồm từ vài chục tới hàng trăm cá thể, đầy đủ khỉ đực, khỉ cái và khỉ con.

Chúng sinh sống phổ biến ở châu Á, Bắc Phi và một số vùng ở châu Âu. Tại một số địa điểm du lịch nổi tiếng như Gibraltar hay Bali, chúng rất dạn dĩ với con người. Tuy nhiên, việc cho khỉ ăn đồ ăn nhanh của con người có thể làm rối loạn hệ tiêu hóa của chúng.