Chàng trai Tày về quê Hà Giang làm du lịch, quảng bá vẻ đẹp quê hương

Từ những chuyến đi đầu tiên chỉ kiếm vài trăm nghìn đồng, anh từng bước trở thành người tổ chức tour, kết nối du khách với cộng đồng địa phương và tạo sinh kế từ chính tài nguyên quê nhà.

Bỏ việc lương 20 triệu đồng/tháng về quê... chạy xe ôm

3h sáng, Hà Giang cũ (nay thuộc tỉnh Tuyên Quang) vẫn chìm trong bóng tối. Anh Nguyễn Văn Thuật (SN 1991) đã thức dậy, kiểm tra xe, chuẩn bị máy ảnh và những vật dụng cần thiết để đón đoàn du khách từ TPHCM.

Khi trời hửng sáng, anh cùng đoàn khách lên đường. Trước mắt họ là những cung đèo, dãy núi đá và bản làng vùng cao trong hành trình khám phá Hà Giang.

Gần 4 năm trước, anh Thuật làm việc tại một công ty điện tử ở TP Bắc Ninh với mức lương hơn 20 triệu đồng/tháng. Công việc ổn định nhưng cách nhà khoảng 600km, vợ chồng anh cùng đi làm xa, con nhỏ gửi ông bà chăm sóc. Cũng vì thế, trong lòng anh luôn đau đáu việc trở về quê hương sinh sống.

“Lúc đó nhiều người khuyên tôi nên suy nghĩ kỹ. Bỏ một công việc có mức lương hơn 20 triệu đồng, đều đặn hằng tháng để về quê làm lại từ đầu là quyết định không dễ dàng”, anh Thuật nhớ lại.

Một lần trở về quê, đứng giữa những dãy núi trùng điệp, anh Thuật nhận ra những cảnh đẹp vốn quen thuộc với mình lại có sức hút đặc biệt với du khách.

“Tôi nghĩ mình nên thử sức với điều mình muốn. Tôi cũng biết về quê thì thu nhập có thể sẽ giảm, nhưng vẫn chấp nhận. Về gần bố mẹ, gần gia đình trước đã”, anh Thuật nói.

Anh bắt đầu công việc mới ở quê nhà bằng nghề tài xế xe máy bản địa, chở khách đi tham quan. Chưa có kinh nghiệm, anh xin theo các chuyến đi của những đơn vị du lịch để học cách dẫn khách, sắp xếp lịch trình và xử lý tình huống trên đường. 

Những ngày đầu anh dẫn khách, du khách trả bao nhiêu, anh nhận bấy nhiêu. Có ngày anh kiếm được 300.000 đồng, ngày được 600.000 đồng, cũng có hôm không có thu nhập.

“Tôi chỉ nghĩ đơn giản là chở khách đi, chỉ cho họ những nơi đẹp. Lúc đó tôi chưa đặt nặng chuyện kiếm được bao nhiêu tiền, chủ yếu muốn giới thiệu quê mình”, anh nói.

Thu nhập của anh thời gian đầu chỉ khoảng 5-6 triệu đồng/tháng, chưa bằng một phần ba mức lương cũ. Dẫu vậy, cuộc sống của gia đình anh cũng thay đổi theo hướng khác. Vợ chồng không còn phải thuê trọ ở Bắc Ninh, không phải đi hàng trăm cây số mỗi lần muốn về quê.

Hằng ngày, anh được hít thở không khí trong lành. Những bữa cơm gia đình có thêm rau trong vườn, cuộc sống vì thế cũng nhẹ gánh hơn.

Sau khoảng một năm, anh Thuật bắt đầu có lượng khách ổn định. Có thêm thu nhập, anh mua máy ảnh, thiết bị quay và tự học cách chụp. Nhiều lần, anh chụp ảnh miễn phí rồi gửi cho khách. Anh mong họ lưu giữ kỷ niệm và chia sẻ những hình ảnh ấy với người thân, bạn bè.

“Khách đăng ảnh về Hà Giang, nhiều người khác nhìn thấy rồi muốn đến. Với tôi, đó cũng là một cách quảng bá quê hương”, anh nói.

Từ chàng xe ôm bản địa đến người làm du lịch

Cuối năm 2025, sau nhiều năm làm tài xế và dẫn khách, anh Thuật thành lập doanh nghiệp du lịch riêng tại quê nhà. Anh chuyên cho thuê xe máy và tổ chức tour có người dẫn đường bản địa.

Trước khi đưa khách đi, anh dành nhiều thời gian tự chạy lại các cung đường. Anh tính xem một ngày có thể đi được những đâu, điểm nào nên dừng lâu, chặng nào phù hợp để nghỉ và những cung đường nào cần lưu ý.

“Khách đi du lịch có người thích cảnh đẹp, có người muốn tìm hiểu văn hóa, có người chỉ muốn trải nghiệm cuộc sống của người dân địa phương”, anh Thuật nói.

Vì vậy, anh không chỉ đưa khách đến những điểm quen thuộc mà còn cố gắng đưa vào hành trình những trải nghiệm gần với đời sống bản địa. Các đoàn khách thường được anh đưa qua Đồng Văn, làng Lô Lô Chải, cột cờ Lũng Cú, xuống sông Nho Quế và đi qua đèo Mã Pì Lèng.

Nếu khách muốn tìm hiểu đời sống người dân, anh đưa họ đến xem người dân tộc thiểu số dệt vải, làm đồ thủ công hoặc tìm hiểu cách chế biến mèn mén từ ngô.

Có đoàn chỉ một người, có nhóm 2-3 người. Đoàn đông nhất anh từng dẫn khoảng 28 người, là một gia đình từ Hà Nội gồm cả người lớn tuổi và trẻ nhỏ đến Hà Giang tham quan.

Với những đoàn như vậy, việc sắp xếp lịch trình đòi hỏi anh phải tính toán kỹ hơn để người già không quá mệt, trẻ nhỏ vẫn có trải nghiệm và cả gia đình có đủ thời gian nghỉ ngơi. Điều khiến Thuật nhớ nhất lại là cảm xúc của du khách sau những chuyến đi.

“Những đoàn đi ba ngày thường bất ngờ khi kết thúc ngày đầu tiên. Nhiều người nói họ không nghĩ mình có thể đi qua nhiều điểm đến như vậy trong một ngày, trong khi hành trình vẫn còn dài phía trước. Đến lúc rời Hà Giang, có người còn bật khóc vì lưu luyến”, anh kể.

Phần lớn khách của anh Thuật là người Việt, trong đó có nhiều người đến từ TPHCM. Một số người sau chuyến đi còn quay lại Hà Giang cùng gia đình, bạn bè. Với anh, đó là dấu hiệu cho thấy những trải nghiệm anh mang đến đã để lại ấn tượng với du khách.

“Khách vui, yêu quý quê mình và không nỡ rời đi, tôi thấy những gì mình làm có ý nghĩa hơn”, anh chia sẻ.

Công việc hiện tại của Thuật cũng không còn đơn thuần là chạy xe chở khách. Anh cùng các cộng sự lên lịch trình, hỗ trợ tìm chỗ nghỉ và xử lý những tình huống phát sinh trên đường. Những cung đường vùng cao có thể khiến du khách gặp sự cố. Khi khách báo xe hỏng, nhờ quen địa bàn, anh Thuật tìm người ở gần nhất đến hỗ trợ.

Anh cũng xây dựng một cộng đồng gồm những người làm du lịch, tài xế và người dân địa phương để hỗ trợ du khách khi cần. Người ở khu vực nào sẽ hỗ trợ khách gặp sự cố trong khu vực đó, từ sửa xe, tìm chỗ nghỉ đến hướng dẫn đường đi.

“Tôi muốn khi khách đến đây, họ có cảm giác luôn có người địa phương sẵn sàng hỗ trợ”, anh Thuật nói.

Từ mức thu nhập 5-6 triệu đồng/tháng trong những ngày đầu, hiện anh Thuật kiếm được hơn 30 triệu đồng/tháng, thậm chí có thể cao hơn vào mùa đông khách.

Đổi lại, công việc của anh không có giờ giấc cố định. Có ngày anh bắt đầu từ 3h sáng, kết thúc khi trời đã tối. Những hôm khách gặp sự cố, điện thoại của anh có thể đổ chuông bất cứ lúc nào. 

Gần 4 năm kể từ ngày bỏ công việc có mức lương hơn 20 triệu đồng ở Bắc Ninh, anh Thuật hài lòng với những gì mình đang làm. Chỉ có điều anh vẫn luôn không ngừng suy nghĩ là làm sao để quê hương ngày càng phát triển hơn. Hiện tại, anh còn là Ủy viên Hội KOL tỉnh Tuyên Quang, tham gia các hoạt động quảng bá hình ảnh địa phương.

“Tôi không biết sau này công việc sẽ thay đổi thế nào, nhưng hiện tại tôi vẫn muốn gắn bó với du lịch quê mình. Ít nhất sau mỗi chuyến đi, tôi được trở về nhà và có thể kể cho người khác nghe về nơi mình được sinh ra”, anh nói.

Khi người dân trở thành một phần của chuỗi giá trị du lịch

Câu chuyện của Thuật bắt đầu từ một quyết định cá nhân, nhưng sau gần 4 năm, công việc ấy đã vượt ra ngoài phạm vi một người chạy xe chở khách.

Từ chỗ tự mình tìm việc, anh kết nối thêm tài xế, người làm du lịch và người dân địa phương để hình thành một mạng lưới hỗ trợ du khách. Những người am hiểu địa bàn trở thành một phần của hành trình trải nghiệm; những giá trị văn hóa, nghề truyền thống và đời sống bản địa được đưa vào sản phẩm du lịch.

Đó cũng là một lát cắt cho thấy tiềm năng tạo sinh kế từ du lịch ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi: tài nguyên không chỉ nằm ở cảnh quan mà còn ở văn hóa, con người và khả năng kể câu chuyện của chính cộng đồng.

Tuy nhiên, để những nguồn lực ấy trở thành sinh kế bền vững, tài nguyên du lịch thôi chưa đủ. Người dân cần có kiến thức, kỹ năng, khả năng tổ chức dịch vụ và được tiếp cận những phương thức làm du lịch phù hợp với điều kiện địa phương.

Đây cũng là vấn đề được đặt trong quá trình tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong Chương trình, Tiểu dự án 3 thuộc Dự án 10 tập trung vào kiểm tra, giám sát, đánh giá, đào tạo, tập huấn tổ chức thực hiện Chương trình, với mục tiêu nâng cao năng lực tổ chức thực hiện và theo dõi, đánh giá kết quả chính sách tại cơ sở.

Việc đào tạo, tập huấn vì thế không chỉ nhằm bổ sung kiến thức cho đội ngũ thực hiện Chương trình, mà còn góp phần giúp việc triển khai chính sách sát hơn với thực tế. Trong khi đó, kiểm tra, giám sát và đánh giá là cơ sở để nhận diện những điểm còn vướng mắc, xác định mô hình hiệu quả và kịp thời điều chỉnh cách làm.

Từ góc nhìn đó, những câu chuyện như Thuật có ý nghĩa không chỉ ở một cá nhân tìm được sinh kế trên quê hương. Quan trọng hơn, đó là những thực tiễn cần được nhận diện, tổng kết để thấy điều gì đang phù hợp, điều gì cần hỗ trợ thêm và mô hình nào có khả năng nhân rộng ở những địa bàn có điều kiện tương đồng.

Bởi phát triển du lịch ở vùng cao không chỉ là đưa thêm du khách đến một điểm đẹp. Mục tiêu sâu hơn là để người dân địa phương có thể tham gia vào quá trình ấy, tạo ra thu nhập từ những giá trị vốn có của quê hương mà vẫn giữ được bản sắc cộng đồng.