Tech59 Summit: EmbedIT giải bài toán thoát “bẫy” gia công cho kỹ sư IT Việt

Bối cảnh AI nâng mặt bằng năng lực chung đang đặt ra câu hỏi: Làm sao để kỹ sư Việt thoát “bẫy” gia công giá rẻ và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu?

Bên lề sự kiện Tech59 Summit 2026, ông Lê Hoàng Hải - Giám đốc Điều hành EmbedIT Việt Nam, đã có những chia sẻ xoay quanh lộ trình đưa kỹ sư Việt trở thành những Kiến trúc sư Giải pháp (Solution Architect) dẫn dắt các dự án quốc tế.

Thoát “bẫy” gia công: Khi AI nâng mặt bằng năng lực chung

Tại phiên thảo luận Tech59 Summit 2026 vừa qua, góc nhìn của ông về “khoảng trống nhân tài cấp cao” nhận được rất nhiều sự đồng cảm. Nhìn lại thực trạng ngành IT Việt Nam, điều gì khiến ông trăn trở nhất khi kỹ sư Việt vươn ra biển lớn?

- Điểm mạnh của kỹ sư Việt suốt nhiều năm qua là năng lực thực thi. Chúng ta sở hữu nền tảng khoa học máy tính tốt, khả năng học hỏi nhanh và triển khai bài bản các dự án quy mô lớn. Tuy nhiên, khoảng trống lớn nhất lại nằm ở lớp năng lực cấp cao: Kiến trúc sư Giải pháp (Solution Architect), Trưởng nhóm kỹ thuật (Tech Lead), Kỹ sư nền tảng hay Chuyên gia an ninh mạng. Khoảng trống này không nằm ở kỹ năng viết code, mà ở sự tự tin và trải nghiệm, để chủ động tranh luận với khách hàng quốc tế cho những thiết kế tối ưu hơn khi cần.

Sự bùng nổ AI khiến nhiều người lo lắng về tương lai của nghề lập trình. Nhưng theo ông, rủi ro lớn hơn lại nằm ở việc chúng ta tiếp tục duy trì mô hình cạnh tranh bằng sức người. AI đang buộc ngành công nghệ Việt Nam phải thay đổi tư duy ra sao?

- AI thực chất đang nâng mặt bằng năng lực chung của ngành, giúp các kỹ sư mới ra trường có thể tạo ra khối lượng công việc tương đương kỹ sư trung cấp trước đây. Vì vậy, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở số giờ code mà ở tư duy kiến trúc, khả năng phán đoán, ra quyết định và sử dụng AI để khuếch đại năng lực.

Vì sao suốt hơn 20 năm phát triển gia công (outsourcing), Việt Nam lại rất khó tự đào tạo ra đội ngũ Tech Lead hay Solution Architect thực thụ?

- Đây không phải vấn đề về năng lực, mà là hệ quả từ mô hình phát triển. Hầu hết các dự án outsourcing truyền thống chỉ giao cho Việt Nam khâu triển khai theo thiết kế có sẵn. Mọi quyết định kiến trúc quan trọng đều nằm ở trụ sở chính tại châu Âu hay Mỹ. Kỹ sư Việt không có “đất” để rèn luyện tư duy hệ thống. Bạn không thể đào tạo ra một thuyền trưởng giỏi, nếu chỉ cho họ làm thủy thủ trên những vùng biển lặng.

Mô hình “làm chủ”: Khơi mở bản lĩnh của kỹ sư Việt

Vậy tại EmbedIT, ông cùng các cộng sự đã giải bài toán này như thế nào để chuyển từ “trung tâm triển khai” thành “trung tâm làm chủ”? 

- Chúng tôi thay đổi từ bản chất giao dịch. Thay vì từng đầu việc nhỏ, phía Cộng hòa Séc chuyển giao toàn bộ hệ thống cho đội ngũ Việt Nam, trao cho các kỹ sư quyền chịu trách nhiệm xuyên suốt dự án (End-to-End Ownership).

EmbedIT đồng thời thúc đẩy chương trình luân chuyển kỹ sư hai chiều giữa Prague và Việt Nam, tạo điều kiện để kỹ sư Việt làm việc và tranh luận trực tiếp với khách hàng quốc tế. Nhờ mô hình trao quyền này, chỉ sau khoảng hai năm, EmbedIT đã xây dựng được lực lượng Solution Architect lớn mạnh tại Việt Nam. Năng lực ấy vốn luôn tồn tại trong đội ngũ người Việt; điều chúng ta thiếu trước đây chỉ là một mô hình đủ mở để khơi dậy nó.

Dưới góc nhìn kỹ thuật, nếu được thiết kế lại chương trình đào tạo công nghệ tại Việt Nam, đâu là thay đổi ưu tiên hàng đầu của ông?

- Chuyển trọng tâm từ học cú pháp sang tư duy hệ thống, biết bảo trì, mở rộng nền tảng và sử dụng AI như công cụ làm việc. Đồng thời, giao tiếp trở thành năng lực cốt lõi, giúp kỹ sư truyền đạt tư duy kỹ thuật, thuyết phục khách hàng và cùng tìm ra giải pháp tối ưu.

EmbedIT: Nhà cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin định hướng tương lai

EmbedIT là thành viên của Tập đoàn PPF (châu Âu). Với hơn 25 năm kinh nghiệm, EmbedIT chuyên thiết kế, phát triển và vận hành các nền tảng tài chính quy mô lớn, phục vụ hàng trăm triệu người dùng trên toàn cầu.

Tại Việt Nam, EmbedIT đặt trụ sở tại TPHCM với mục tiêu biến nơi đây thành trung tâm công nghệ chiến lược của khu vực Đông Nam Á.

Tìm hiểu thêm tại: https://www.embedit.com/vi.