Bỏ nhiều tháng xây dựng nhân vật AI, đăng lên mạng lại lo bị sao chép

Coi gương mặt AI là một “tài sản”

Bella có mái tóc đen, khuôn mặt mang một số đường nét được phát triển từ hình ảnh người thật. Maria nổi bật với mái tóc trắng và diện mạo được hoàn thiện qua nhiều lần thử nghiệm bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo.

Cả hai không phải người mẫu theo cách thông thường. Đây là những nhân vật AI được anh Hoàng Vỹ, một nhà sáng tạo nội dung AI, sử dụng xuyên suốt trong nhiều sản phẩm.

Anh Vỹ bắt đầu tìm hiểu và sáng tạo nội dung bằng AI hơn một năm nay. Anh xây dựng các nhân vật AI riêng sử dụng trong nhiều sản phẩm (Ảnh: Nhân vật cung cấp).

Công việc chính của anh Vỹ là thiết kế UI/UX cho website, ứng dụng công nghệ. Hơn một năm trước, anh bắt đầu tìm hiểu AI như một sở thích, rồi dần dành nhiều thời gian hơn cho việc tạo hình ảnh, video bằng công nghệ này.

Nhân vật Bella được anh sử dụng một số nét trên khuôn mặt của vợ làm hình ảnh tham khảo, sau đó tiếp tục biến đổi bằng AI để tạo ra một diện mạo mới.

Theo anh Vỹ, mục đích không đơn thuần là tạo một gương mặt đẹp. Anh muốn xây dựng những nhân vật có tính nhận diện, xuất hiện xuyên suốt trong các sản phẩm để khi khán giả nhìn thấy, họ có thể liên tưởng tới phong cách sáng tạo của anh.

Để giữ một gương mặt AI nhất quán qua hàng loạt hình ảnh không phải việc dễ dàng, đặc biệt ở giai đoạn trước đây, khi các công cụ tạo sinh chưa phát triển như hiện nay.

Từ hình ảnh của vợ, anh Hoàng Vỹ dùng AI phát triển nhân vật Bella với diện mạo riêng (Ảnh: Nhân vật cung cấp).

Anh Vỹ cho biết từng thử nghiệm qua nhiều công cụ, model khác nhau. Mỗi lần công nghệ thay đổi, anh lại tiếp tục điều chỉnh nhân vật cho đến khi có thể duy trì tương đối ổn định khuôn mặt qua nhiều sản phẩm.

“Bây giờ khuôn mặt này mình coi nó là một tài sản để sản xuất”, anh Vỹ chia sẻ.

Từ một khuôn mặt gốc, nhà sáng tạo có thể thay đổi trang phục, màu tóc, bối cảnh hoặc đặt nhân vật vào những câu chuyện khác nhau mà vẫn giữ được những đặc điểm nhận diện chính.

Nhưng khi gương mặt trở thành một “tài sản”, anh Vỹ cũng bắt đầu lo ngại về khả năng nó bị người khác sao chép.

Một hình ảnh sau khi được đăng công khai trên mạng xã hội có thể được tải về và đưa vào một công cụ AI khác. Từ đó, người dùng có thể tiếp tục tạo thêm nhiều hình ảnh mới dựa trên nhân vật ban đầu.

“Mình đang cố gắng tìm cách để bằng cách nào đó có thể đăng ký được độc quyền, bản quyền những người mẫu AI của mình”, anh Vỹ nói.

Các nhân vật AI được anh Hoàng Vỹ duy trì xuyên suốt nhiều sản phẩm, trở thành dấu ấn nhận diện trong quá trình sáng tạo nội dung (Ảnh: Nhân vật cung cấp).

Theo anh, đây không phải vấn đề của riêng một cá nhân.

Trong cộng đồng sáng tạo AI, nhiều người cũng xây dựng các OC, viết tắt của “original character”, tức những nhân vật riêng được sử dụng lâu dài như một phần nhận diện của người sáng tạo.

Tuy nhiên, sau khi nhân vật được công khai trên Internet, không ít người vẫn băn khoăn về cách bảo vệ chúng nếu bị sao chép.

“Một khi đã đưa lên rồi thì chắc chắn không thể tránh khỏi”, anh Vỹ nói về nguy cơ hình ảnh bị lấy lại. Trong trường hợp phát hiện người khác sử dụng nhân vật của mình, hiện anh chủ yếu nhìn vấn đề dưới góc độ quy tắc ứng xử và đạo đức trong cộng đồng sáng tạo.

Dù vậy, với Vỹ, giá trị của một sản phẩm AI không chỉ nằm ở khuôn mặt.

Anh cho rằng dấu ấn cá nhân rõ nhất nằm ở cách xây dựng câu chuyện và cách “đạo diễn” nhân vật AI.

Thay vì chủ yếu tạo những video ngắn với mục đích giải trí, anh thích phát triển các sản phẩm dài, có câu chuyện, diễn biến và điểm kết rõ ràng. Anh cũng chủ động điều khiển cách nhân vật biểu cảm, hành động trong từng tình huống.

Đó mới là yếu tố anh cho rằng tạo nên sự khác biệt giữa sản phẩm của mình với hàng loạt nội dung AI khác trên mạng.

Một ngày có thể tạo hàng trăm tập phim

Nỗi lo về việc bảo vệ thành quả sáng tạo cũng xuất hiện tại một xưởng sản xuất phim bằng AI ở Hà Nội.

Đạo diễn Tạ Huy Cường cho biết với công nghệ hiện nay, quá trình làm phim có thể được rút ngắn đáng kể.

Tại xưởng, trước khi AI tham gia viết kịch bản chi tiết, nội dung và đề cương đã phải được con người xây dựng, kiểm tra và duyệt. Sau khi AI hỗ trợ hoàn thiện kịch bản, nội dung tiếp tục được duyệt lần nữa trước khi đưa vào nền tảng tạo phim.

Hệ thống sau đó phân tích nhân vật, bối cảnh, đạo cụ, chia kịch bản thành các phân cảnh. Người làm phim tiếp tục kiểm tra, lựa chọn hình ảnh và quyết định kết quả trước khi các đoạn video được ghép thành một tập hoàn chỉnh.

Theo đạo diễn Tạ Huy Cường, phần khó nhất trong quy trình vẫn là kịch bản. “Quan trọng nhất vẫn là kịch bản. AI chưa thể thay thế con người ở khâu này”, anh Cường nói.

Tốc độ sản xuất tăng nhanh cũng khiến bài toán bảo vệ nội dung trở nên rõ ràng hơn.

Theo anh Cường, nếu chỉ sản xuất một vài bộ phim, việc quản lý kịch bản, hình ảnh và những tài liệu liên quan còn tương đối đơn giản.

Nhưng với mô hình có thể tạo ra hàng trăm tập phim mỗi ngày và hướng tới quy mô lớn hơn, số lượng kịch bản, nhân vật, bối cảnh và hình ảnh được tạo ra cũng tăng rất nhanh.

Đạo diễn cho rằng điều doanh nghiệp quan tâm không phải là đăng ký từng gương mặt ngẫu nhiên mà AI tạo ra, mà là làm thế nào bảo vệ những kịch bản, hình ảnh và sản phẩm đã được đầu tư công sức để hình thành.

Anh kỳ vọng trong tương lai sẽ có một phương thức thuận tiện để những đơn vị sản xuất số lượng lớn có thể lưu lại, nộp và xác lập dấu vết đối với sản phẩm của mình.

Một vấn đề khác được đạo diễn Tạ Huy Cường đặc biệt lưu ý là nguồn hình ảnh dùng để tạo nhân vật.

Anh cho biết tại xưởng, hướng được khuyến khích là sử dụng hình ảnh của chính người làm nội dung, người thân, bạn bè hoặc nhân viên khi những người này đã biết và đồng ý, thay vì tùy tiện lấy khuôn mặt của một người trên mạng để đưa vào hệ thống AI.

Khi người sáng tạo bắt đầu muốn bảo vệ “tài sản” AI

Câu chuyện của anh Hoàng Vỹ và đạo diễn Tạ Huy Cường cho thấy một thay đổi đang diễn ra khi AI ngày càng đi sâu vào quá trình sản xuất nội dung.

Ban đầu, công cụ có thể chỉ được sử dụng để thử nghiệm tạo một bức ảnh hay một đoạn video. Nhưng khi người dùng dành hàng tháng để xây dựng một nhân vật, duy trì gương mặt đó qua nhiều sản phẩm, hoặc một doanh nghiệp đầu tư vào hàng loạt kịch bản và phim, những sản phẩm số bắt đầu được họ nhìn nhận như một phần tài sản sáng tạo.

Với anh Vỹ, đó là Bella và Maria, những nhân vật được xây dựng để trở thành dấu hiệu nhận diện.

Với đạo diễn Tạ Huy Cường, đó là những kịch bản, hình ảnh và bộ phim được tạo ra trong một quy trình có sự tham gia liên tục của con người.

Điểm chung là cả hai đều đứng trước một câu hỏi: nếu thành quả đó bị người khác lấy lại, sao chép hoặc tiếp tục sử dụng bằng một công cụ AI khác, người sáng tạo có thể bảo vệ mình đến đâu?

Dân trí sẽ tiếp tục đăng tải những phân tích, tư vấn của luật sư về cách bảo vệ quyền lợi đối với các sản phẩm có sử dụng AI trong bài viết tiếp theo.