Thủ tướng: Hãy làm quen với tư duy quản lý khoa học chỉ dựa vào kết quả!

Dân trí “Hãy làm quen với tư duy quản lý khoa học chỉ dựa vào kết quả chứ không nên dựa vào quá trình. Đừng để các nhà khoa học phải lo mua hóa đơn vất vả”- Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc quán triết các bộ/ngành, địa phương tại Hội nghị tổng kết của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Thủ tướng: Ngành KHCN phải lắng nghe "hơi thở cuộc sống"

Sáng 4/1, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tổ chứcHội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác năm 2016, triển khai công tác năm 2017 với chủ đề “Khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội”.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam, lãnh đạo các bộ, ngành và đại diện lãnh đạo UBND, các sở, ban, ngành tại địa phương đã dự.


Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác năm 2016, triển khai công tác năm 2017 với chủ đề “Khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội”.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết công tác năm 2016, triển khai công tác năm 2017 với chủ đề “Khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội”.

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh đã có một bản báo cáo chi tiết về kết quả hoạt động khoa học và công nghệ, đưa ra phương hướng nhiệm vụ năm 2017. Bên cạnh đó cũng đưa ra những kiến nghị trong việc tháo gỡ những vướng mắc của ngành.


Báo cáo tổng kết của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh được các đại biểu đánh giá rất cao và đồng thuận.

Báo cáo tổng kết của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh được các đại biểu đánh giá rất cao và đồng thuận.

Sau khi lắng nghe, các ý kiến phát biểu tại Hội nghị đánh giá cao kết quả mà Bộ KH&CN đạt được trong năm qua, đồng thời thống nhất nhận thức về vai trò, vị trí của KH&CN đối với sự phát triển đối với ngành, lĩnh vực của mình.

KH&CN đã có những chuyển biến mạnh mẽ

Trước yêu cầu của Thủ tướng là phải nói thẳng, nói thật và đi luôn vào vấn đề, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường khẳng định: Bộ KH&CN góp phần tích cực vào thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới cơ chế phát triển KH&CN, góp công sức rất lớn vào việc tìm ra nguyên nhân của sự cố môi trường biển ở 4 tỉnh miền Trung. Bộ KH&CN cũng đã “3 cùng” với Bộ NN&PTNT trong việc xây dựng các chương trình, đề tài ứng dụng KH&CN vào nông nghiệp.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cũng đề nghị, trong điều kiện nguồn lực hạn hẹp, ngành KH&CN nên tập trung vào những mũi nhọn, khu vực có dư địa phát triển với tác dụng lan tỏa nhanh, kết quả tức thì như nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ… Nhất là, hướng vào các ngành hàng nông sản có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD. Tập trung nhiều vào các quy chuẩn, tiêu chuẩn phục vụ cho nền kinh tế.

Đánh giá cao vai trò của KH&CN, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến nhấn mạnh: KH&CN là động lực của ngành y tế, góp quan trọng trong dự phòng và điều trị nhiều loại bệnh hiểm nghèo. Trong đó có việc tự chủ sản xuất nhiều loại vắc xin tại Việt Nam, điển hình là vắc xin Rotavirus, hiện chỉ 4 nước trên thế giới có thể sản xuất. Ngoài ra, các ứng dụng KH&CN đã giúp chữa trị và tiến hành thành công việc ghép tạng.


Quang cảnh Hội nghị trực tuyến

Quang cảnh Hội nghị trực tuyến

Cùng quan điểm về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho rằng, chúng ta sẽ đối mặt với áp lực cạnh tranh rất lớn khi gia nhập nhiều hiệp định thương mại Tự do (FTA) với các hàng rào, tiêu chuẩn kỹ thuật cao. Bộ trưởng mong muốn ngành KH&CN quan tâm vấn đề này để làm sao nâng cao năng lực cạnh tranh cho sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam, đồng thời bảo vệ sản xuất trong nước.

“Hàng loạt dự án, nhà máy lĩnh vực công thương cần sự hợp tác của ngành KHCN trong vấn đề bảo vệ môi trường”- Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói.

Cũng tại Hội nghị, nhiều ý kiến cho rằng, chủ trương của Đảng, Nhà nước lấy KHCN làm động lực phát triển là hướng đi đúng đắn, nhưng việc triển khai lại chưa mang lại kết quả như mong muốn. Do đó, cần có cơ chế về tài chính làm động lực, khuyến khích và thu hút người tài về KH&CN. Đào tạo ra những chuyên gia giỏi về KHCN tập trung vào những lĩnh vực mà kinh tế-xã hội đang cần thay vì dàn trải.

Một số ý kiến đã chỉ ra những bất cập về cơ chế gây khó khăn cho các nhà khoa học. Chẳng hạn như việc quyết toán cho các nhà khoa học yêu cầu quá nhiều thủ tục, thậm chí còn phải lo đi xin hóa đơn thì mới được thanh toán…

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phân tích: Xếp hạng về kinh tế của Việt Nam đứng trên 100 nhưng xếp hạng chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu đứng thứ 59. Trong đó, các nhóm chỉ tiêu đầu ra liên quan trực tiếp đến KH&CN xếp dưới 50. Điều đó cho thấy, dù còn bất cập nhưng giới KH&CN nước ta rất cố gắng so với mặt bằng chung. Sự phối hợp tham gia giữa các bộ, các tỉnh về KH&CN nhịp nhàng hơn. Bước đầu trong chỉ đạo đã coi trong ứng dụng KH&CN, tận dụng cơ hội của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 nhưng không coi nhẹ khoa học xã hội và khoa học cơ bản.

“Mặc dù xếp hạng chỉ số đổi mới sáng tạo đạt mức tương đối nhưng năng lực cạnh tranh của Việt Nam xếp thứ 56, chỉ số sẵn sàng công nghệ đứng thứ 92/140 quốc gia và vùng lãnh thổ. Chúng tôi nhận thấy rằng điều này không phải do các nhà khoa học gây ra mà do cơ chế của nhà nước”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh giá.

Thủ tướng cũng cho rằng, hiện nay nghiên cứu thì nhiều nhưng ứng dụng thì ít. Do đó, đầu tư cho KH&CN cần bám sát hơn nhu cầu thực tiễn và thiết thực hơn, ưu tiên đầu tư các đề án, đề tài phục vụ thiết thực cho đất nước. Bên cạnh đó, quản lý nhà nước trên một số mặt có tiến bộ nhưng còn bất cập như đo lường chất lượng, sở hữu trí tuệ…

Cần 6 yếu tố để phát triển KH&CN thành công

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, muốn phát triển KH&CN thành công thì phải có 6 yếu tố là: Thể chế, cơ chế, môi trường; con người; nguồn lực; cơ sở hạ tầng; năng lực hội nhập; năng lực kiến tạo quản trị của nhà nước cho KH&CN.

Thủ tướng cũng quán triệt: Cần phải tạo thể chế thông thoáng trong phát huy nhân tài, sử dụng người tài, kể cả người chưa vào Đảng, kiều bào là những nhà khoa học ở nước ngoài nhưng có nguyện vọng cống hiến năng lực và kinh nghiệm cho quê hương.

“Ngày xưa, Bác Hồ chúng ta làm được thì trong thế giới phẳng và hòa bình như ngày nay thì con cháu của Bác cũng phải làm được. Chúng ta thấy như là bác Trần Đại Nghĩa, Lương Định Của, Phạm Ngọc Thạch… Trên thực tế chúng ta thấy có nhiều cá nhân trẻ tuổi tài năng”, Thủ tướng nói.


Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu tháo gỡ mọi rào cản để đưa KHCN vào cuộc sống.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu tháo gỡ mọi rào cản để đưa KHCN vào cuộc sống.

Minh chứng cho điều này, Thủ tưởng Nguyễn Xuân Phúc cho biết: có một nhà khoa học Việt kiều, mặc dù không am hiểu nông nghiệp, nhưng khi về quê ở Nam Bộ, thấy nước mặn lên xuống, bà con nông dân không biết, lấy nước mặn tưới cây ăn quả, bị thiệt hại nặng nên đã đặt hệ thống quan trắc tự động để phát hiện nước mặn. Điều này khẳng định là chúng ta có rất nhiều nhà khoa học tài năng.

Cũng tại Hội nghị, Thủ tướng cũng yêu cầu nghiên cứu khoa học công nghệ phải gắn với thị trường trên cơ sở hiểu thị trường đang cần gì, sẽ cần gì để đưa ra hướng đi phù hợp nhất. Chất lượng, giá trị đem lại của sản phẩm công nghệ phải thực sự do thị trường đánh giá, quyết định. Cân nhắc hình thành một chợ giao dịch về công nghệ để ở đó, nhu cầu công nghệ và sản phẩm công nghệ có thể giao thoa với nhau.

Phải tách hoạt động khoa học ra khỏi hoạt động hành chính, tránh tình trạng hành chính hóa nghiên cứu khoa học. Nếu các nhà khoa học suốt ngày lo nghĩ thủ tục hành chính thì rơi rụng về am hiểu chuyên môn trong khi am hiểu về thủ tục hành chính lại tăng lên.

“Hãy làm quen với tư duy quản lý khoa học chỉ dựa vào kết quả chứ không nên dựa vào quá trình. Đừng để các nhà khoa học phải lo mua hóa đơn vất vả”, Thủ tướng nói.

Trước cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, đòi hỏi Việt Nam phải đổi mới, kiến tạo lại nền hành chính để phát huy vai trò của KHCN, nhất là con người và thể chế. Tinh thần chung là khai phóng mọi nguồn nhân lực sáng tạo để đưa đất nước tiến lên vững vàng. Việc tháo gỡ thể chế nào kìm hãm sự phát triển của KHCN thì chính Bộ KH&CN phải đề xuất lên Trung ương Đảng, Chính phủ.

Phải bảo đảm năng lực thực thi pháp luật trong việc bảo vệ quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, nếu không chúng ta khó có thể phát huy nội lực và tranh thủ ngoại lực.

“Không có tập đoàn quốc tế nào muốn đặt trung tâm nghiên cứu và thiết kế ở Việt Nam nếu họ e ngại về quyền sở hữu trí tuệ”, Thủ tướng nhấn mạnh và yêu cầu rà soát, đánh giá toàn bộ đội ngũ cán bộ khoa học của Việt Nam để xây dựng quy hoạch chiến lược đào tạo và sử dụng tối ưu.

“Không để tình trạng như vừa qua, thừa quá nhiều, anh nào cũng tin học, anh nào cũng kế toán, khoa học cơ bản và khoa học tự nhiên thì ít có người đi học…”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lưu ý Bộ KH&CN phối hợp chặt chẽ với Bộ GD&ĐT trong vấn đề này.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng yêu cầu Bộ KH&CN chủ động đưa ra những đề xuất để Chính phủ cùng tham gia tháo gỡ mọi rào cản để KH&CN đi vào cuộc sống. Thủ tướng cũng khẳng định, luôn lắng nghe và tiếp mọi cán bộ khoa học có năng lực, muốn đóng góp xây dựng Tổ quốc.

“Khoa học phải từ sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng nhằm nâng cao năng suất lao động, không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân, bảo đảm cho chủ nghĩa xã hội thắng lợi. Các tổ chức khoa học và nhà khoa học phải lăn lộn trong thực tiễn, quan hệ chặt chẽ với các xí nghiệp, hợp tác xã, người sản xuất, phải biết công nhân, nông dân yêu cầu gì, học làm ăn và sinh sống như thế nào, họ cần được giúp đỡ, chuyển giao, phổ biến những tiến bộ khoa học công nghệ như thế nào”- Thủ tưởng Nguyễn Xuân Phúc nhắc lại lời dạy của Bác Hồ năm 1963 để kết thúc bài phát biểu của mình.

Nguyễn Hùng

Video: Xuân Ngọc