Nhà báo “biết mình, biết người” để không ảo tưởng quyền lực

Nghề báo không phải là một nghề kiếm sống đơn thuần nên nhà báo cần “biết mình, biết người” để không mắc sai lầm do ảo tưởng về quyền lực. Trong giai đoạn hội nhập của đất nước, nhà báo đang đứng trước những thách thức rất lớn.
>>Nghề báo - một trong 10 nghề nguy hiểm nhất thế giới
>>Trai trẻ 8X bỏ nghề báo về quê nuôi lợn, gà
>>30 tuổi, tôi có nên chuyển nghề báo?

Sống bằng hào quang của quá khứ

Các nhà báo nước ngoài khi đến Việt Nam đều có vẻ “ghen tỵ” trước việc các nhà báo Việt Nam rất được trọng vọng. Các nhà báo được xã hội yêu mến, các quan chức vị nể, cảnh sát (đặc biệt là cảnh sát giao thông) ưu ái… Những điều này không biết do đâu mà có.

Nhà báo “biết mình, biết người” để không ảo tưởng quyền lực - 1

Trước đây có những thế hệ nhà báo sống và chiến đấu như người lính trong các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, đã có hàng trăm nhà báo ngã xuống trên chiến trường, họ được công nhận là liệt sĩ. Trong giai đoạn này, báo chí Việt Nam được công nhận là hoạt động có hiệu quả rất cao.

Trong giai đoạn đầu của cuộc đổi mới, báo chí cũng có những đóng góp đáng kể. Nhiều nhà báo xông xáo lăn lộn trong cuộc sống, chỉ ra những yếu kém của cơ chế, gợi ý những bước đi thích hợp. Với sự phản ánh trung thực, tận tâm của báo chí, sự nghiệp đổi mới của Đảng và Nhà nước đã đạt được những kết quả khả quan, đưa đất nước thoát khỏi suy thoái, bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ.

Hiện nay, báo chí cũng góp phần đắc lực trong cuộc chiến chống tham nhũng. Nhiều vụ việc tiêu cực được báo chí phát hiện và phản ánh để cơ quan chức năng vào cuộc, phanh phui những sai phạm rất lớn về quản lý kinh tế, về lạm quyền, về “ban phát” chức tước… Báo chí được xem là một trong những “điểm tựa” niềm tin của nhân dân, là sức mạnh to lớn chống lại cái xấu, cái ác.

Tuy nhiên, hiện nay đã có một bộ phận nhà báo ảo tưởng về “sức mạnh vô biên” của báo chí. Họ cho phép mình có những hành động đi ngược lại tôn chỉ, mục đích; chức năng nhiệm vụ của cơ quan báo chí mà họ phụng sự. Điều này làm suy giảm sức mạnh của báo chí.

Những “căn bệnh” của báo chí

Do ảo tưởng của một số nhà báo, báo chí Việt Nam đã mắc một số “bệnh”. Căn “bệnh” dễ thấy nhất, phô bày ra thường xuyên là việc dễ dãi, nông cạn, nhàm chán trong việc đưa tin, viết bài về hoạt động giải trí liên quan đến các văn nghệ sĩ. Đây là vấn đề hấp dẫn, nhiều người quan tâm và có thể nói là khá dễ viết.

Vấn đề đặt ra là phải viết thế nào cho lịch lãm, sâu sắc thì nhiều nhà báo chỉ dừng lại ở mức ca ngợi một cách nhạt nhẽo, lặp đi lặp lại những câu khen cũ kỹ. Cái đấy đã chán nhưng chưa ngán ngẩm bằng việc các nhà báo săm soi văn nghệ sĩ ăn mặc như thế nào, nói năng những gì và giật những cái tít thật sốc. Kỳ lạ là họ nói mãi về “chân ngắn, chân dài” ăn mặc hở hang mãi mà không biết chán.

Một “bệnh” nữa cũng dễ nhận ra là sự gay gắt thái quá khi viết về những chính khách, doanh nhân mắc sai lầm, vướng rắc rối. Ở đây, một số nhà báo cho mình quyền phán xét quá lớn. Họ gần như thay mặt cơ quan điều tra, xét xử để buộc tội một số người mới bị nghi ngờ có sai phạm. Của đáng tội, dư luận xã hội rất mong muốn những kẻ tham nhũng, lừa đảo phải bị xử lý mạnh tay. Vì thế, các nhà báo cũng hơi chiều dư luận đâm ra “mắc bệnh”.

“Bệnh” thứ ba của báo chí liên quan đến kinh tế. Để tăng thu nhập, nhiều tòa soạn thực hiện những biện pháp dễ làm các nhà báo tha hóa như ép các doanh nghiệp phải ký hợp đồng quảng cáo, nếu không sẽ bị… “bêu xấu”. Một số nhà báo ngấm ngầm tống tiền các tổ chức, cá nhân. Những người bị lộ, bị bắt chỉ là số nhỏ mà thôi.

Từ những “bệnh” trên, báo chí lộ rõ một số yếu kém đáng tiếc. Đó là việc đưa tin sai, tin không chính xác về một số vụ việc quan trọng. Điều này làm giảm niềm tin của độc giả vào báo chí của nhân dân hiện nay. Việc một số cơ quan báo chí và nhiều nhà báo bị xử lý kỷ luật đã nói lên một số vấn đề nổi cộm của báo chí Việt Nam.

Tuy nhiên, vấn đề đáng quan tâm nhất là việc liệu báo chí Việt Nam trong thời hội nhập có tỏ rõ được trình độ và bản lĩnh của mình hay không?

Hiểu đúng về tự do báo chí

Tự do báo chí là vấn đề người ta thảo luận hàng trăm năm rồi nhưng vẫn tiếp tục được bàn cãi. Các Mác đã nói về vấn đề này rất sâu sắc: Tự do báo chí, suy cho cùng, đấy là sự tự nhận thức. Tư tưởng này của Các Mác đến các nhà báo Mỹ cũng cho là hợp lý. Vậy thì các nhà báo Việt Nam cũng nên lấy điều này làm kim chỉ nam để hành nghề.

Khi nhà báo tự nhận thức, cũng là lúc nhà báo nghĩ về đạo đức nghề nghiệp của mình. Đạo đức nghề báo là một phạm trù có tính khoa học được hình thành trên cơ sở kết hợp đạo đức chung và lý luận về báo chí. Đạo đức mách bảo cho nhà báo lựa chọn các giá trị tinh thần và hành vi thích hợp trong hoạt động nghề nghiệp một cách chính xác bởi vì nó dựa vào lương tâm. Một khi nhà báo có lương tâm, anh ta tự đánh giá được hành động của mình phù hợp các tiêu chuẩn đạo đức của xã hội.

Việt Nam đã và đang trên con đường hội nhập với thế giới, báo chí cách mạng Việt Nam đang đổi mới để phát huy sức mạnh của mình.Trong quá trình này, vấn đề đạo đức nghề nghiệp còn được nâng lên ở mức cao hơn - Tiêu chuẩn thẩm mỹ nghề báo.

Phải nói ngay rằng, tất các các cơ sở đào tạo báo chí trên thế giới, không có cơ sở nào có môn học trực tiếp tạo ra những tiêu chuẩn thẩm mỹ nghề báo. Những tiêu chuẩn thẩm mỹ của nghề báo được hình thành trong quá trình tích hợp nội dung nhiều môn học, đặc biệt là các môn học chuyên ngành báo chí. Rồi khi ra trường, trong quá trình tác nghiệp, các nhà báo có lương tri hiểu và tự xây dựng cho mình những tiêu chuẩn thẩm mỹ.

Có thể nói, những tiêu chuẩn thẩm mỹ nghề báo được “chắt” ra từ những bộ luật và những bản quy tắc đạo đức nghề báo. Những tiêu chuẩn thẩm mỹ nghề báo được xây dựng dựa trên cái đẹp, hành động vì cái đẹp và tạo ra những vẻ đẹp.

Trong nghề báo, tiêu chuẩn thẩm mỹ đầu tiên là tôn trọng sự thực và thể hiện tính trung thực. Tiếp theo là đề cao trách nhiệm xã hội và đấu tranh vì cái thiện; tôn trọng các giá trị phổ quát và tính đa dạng của các nền văn hóa; chống chiến tranh và các tệ nạn khác; tôn trọng lợi ích tập thể, cộng đồng, quyền riêng tư và nhân phẩm con người; bảo vệ bí mật và an toàn của những người cung cấp thông tin; không đưa tin và hình ảnh một cách phản cảm; ủng hộ trật tự thông tin – truyền thông mới trên thế giới…

PGS-TS Đỗ Thị Thu Hằng - Phó Trưởng Khoa Phụ trách Khoa Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền: Nhóm nhà báo có hình ảnh xấu

Theo đánh giá cá nhân tôi: Một tỷ lệ lớn các nhà báo Việt Nam đã thực hiện được vai trò và sứ mệnh của mình đối với sự phát triển của xã hội Việt Nam. Tuy nhiên vẫn còn một số nhà báo ảo tưởng về quyền lực nghề nghiệp, thiếu hiểu biết, không chịu học hỏi, có cái tâm không sáng dẫn tới họ có những ảnh hưởng xấu đến hình ảnh của người làm báo. Đây không đơn thuần ảnh hưởng xấu về hình ảnh báo giới Việt Nam, mà hơn thế, hiện tượng này dẫn tới các vụ việc đi ngược lại lợi ích của người làm báo chân chính và đi ngược lại lợi ích của xã hội. Có thể nhận diện 3 nhóm nhà báo có hình ảnh xấu như sau:

Nhóm 1: Có ý thức đúng đắn về vai trò, sứ mệnh báo chí, nhiệt tình, trách nhiệm nhưng hạn chế về năng lực chuyên môn, không có đủ khả năng đối mặt với những thách thức, không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ.

Nhóm 2: Có năng lực nhưng không chịu tự đào tạo, tự bồi dưỡng và rất tự mãn với những gì đã có, đặt “cái tôi” trên hết; có cách nhìn chủ quan, hời hợt và phiến diện trong nhận diện, phân tích sự kiện, vấn đề; thái độ sai dẫn đến cách nhìn phiến diện, chủ quan, thậm chí có tính định kiến, thể hiện trong cả tác phẩm báo chí của họ.

Nhóm thứ 3: Giỏi chuyên môn, sắc sảo trong nghiệp vụ báo chí, nhưng xao nhãng về trách nhiệm và dần dần dẫn tới là vô trách nhiệm trong nghề nghiệp. Họ sẵn sàng đi ngược lại chuẩn mực, bước qua các tiêu chí về lợi ích của quốc gia của dân tộc, của người dân. Họ sẽ dễ dàng chịu sự chi phối của các nhóm lợi ích, bẻ cong ngòi bút theo lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm mà đi ngược lại lợi ích của báo chí cách mạng Việt Nam.

Sứ mệnh của người làm báo rất cao quý, để đạt được các giá trị nghề nghiệp cao quý đó, sự nỗ lực là chưa đủ, cần có sự tỉnh táo sự kiên trì vượt qua những khó khăn gian khổ, cám dỗ.

Thành An (ghi)

Theo Nhà báo Hồ Bất Khuất - Tiến sĩ báo chí Trường Đại học Lomonosov/ Danviet.vn

MỚI NHẤT
Nữ nhân viên phục vụ bất ngờ nhận được tiền boa... gần 70 triệu đồng
Nữ nhân viên phục vụ bất ngờ nhận được tiền boa... gần 70 triệu đồng

Một nữ nhân viên phục vụ bất ngờ nhận được tiền boa lên tới gần 70 triệu đồng từ vị khách vô danh khiến cô rất sửng sốt.

Thứ bảy, 23/06/2018 - 08:01

"Sợ" lao động có thâm niên?
"Sợ" lao động có thâm niên?

Câu chuyện doanh nghiệp FDI có hiện tượng “sa thải” người lao động trên 35 tuổi một lần nữa làm nóng dư luận.

Thứ bảy, 23/06/2018 - 07:47

Điều kiện được tính phụ cấp thâm niên nghề trong lương hưu
Điều kiện được tính phụ cấp thâm niên nghề trong lương hưu

Ông Vũ Minh Tân nhập ngũ tháng 12/1974, công tác tại Đồn Biên phòng Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh. Tháng 12/1981, ông chuyển ngành đi học tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Cấp bậc khi ông chuyển ngành là chuẩn úy, Trung đội trưởng.

Thứ bảy, 23/06/2018 - 06:09

CEO Intel từ chức vì mối quan hệ "mật thiết" với nhân viên
CEO Intel từ chức vì mối quan hệ "mật thiết" với nhân viên

Việc có mối quan hệ mật thiết với nhân viên vi phạm quy định nghiêm ngặt của Intel...

Thứ bảy, 23/06/2018 - 06:03

Thu tiền triệu mùa World Cup nhờ…châu chấu
Thu tiền triệu mùa World Cup nhờ…châu chấu

Đây là vụ thu hoạch chấu chấu cho năng suất thấp kỷ lục. Do vậy, giá càng bị đẩy lên cao.

Thứ bảy, 23/06/2018 - 06:03

Nghề lái xe Grab: Đang nằm ngoài sự điều chỉnh của Luật Lao động?
Nghề lái xe Grab: Đang nằm ngoài sự điều chỉnh của Luật Lao động?

(Dân trí) - “Khi sửa Luật Lao động, chúng ta cần điều chỉnh những phát sinh mới trong quan hệ lao động. Đơn cử như nghề lái xe Grab hoặc công việc liên quan tới công nghệ 4.0. Cần làm rõ đâu là chủ sử dụng lao động, người lao động, vấn đề tranh chấp lao động, tham gia BHXH…”

Thứ sáu, 22/06/2018 - 03:45

TP HCM khan hiếm lao động phổ thông
TP HCM khan hiếm lao động phổ thông

Nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông ở các doanh nghiệp luôn ở mức cao nhưng nguồn cung lại thiếu hụt

Thứ sáu, 22/06/2018 - 08:59

Ngân sách NN hỗ trợ trường hợp tham gia BHXH tự nguyện thế nào?
Ngân sách NN hỗ trợ trường hợp tham gia BHXH tự nguyện thế nào?

Tôi đóng BHXH tự nguyện từ tháng 1/2017, phương thức đóng 3 tháng 1 lần, nhưng từ tháng 1 đến tháng 3/2018 tôi quên đóng tiền, nay tháng 5 tôi muốn đóng bù số tháng chậm đóng từ tháng 1/2018 có được không? Ngân sách Nhà nước có hỗ trợ cho trường hợp đóng bù không? Người hỏi Nguyễn Văn Tính - TP Đà Nẵng.

Thứ sáu, 22/06/2018 - 08:56

5 kiểu nhân viên văn phòng mùa World Cup
5 kiểu nhân viên văn phòng mùa World Cup

Giờ đây, deadline công việc hay bạn có bị sếp dí đi chăng nữa cũng không còn quan trọng trước cơn bão “World Cup” đã đổ bộ.

Thứ sáu, 22/06/2018 - 08:22

Làm "đồng nát" suốt 10 năm, đút túi hơn 2 tỷ đồng
Làm "đồng nát" suốt 10 năm, đút túi hơn 2 tỷ đồng

Nhờ cần mẫn đi gom chai nhựa, lon nước ngọt đã sử dụng, ông lão đã kiếm được số tiền lớn không ai ngờ.

Thứ sáu, 22/06/2018 - 06:04

Hàng nghìn người mắc bẫy thiếu tướng quân đội giả mạo
Hàng nghìn người mắc bẫy thiếu tướng quân đội giả mạo

Sử dụng các quyết định mạo danh Bộ Quốc phòng, tung tin về việc thành lập Tập đoàn Đông Dương (phiên hiệu S10), Long đã cùng đồng bọn lừa đảo 1.000 người có nhu cầu xin việc.

Thứ năm, 21/06/2018 - 03:10

Từ 1/7: Chính thức tăng 6,92 % lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội
Từ 1/7: Chính thức tăng 6,92 % lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội

(Dân trí) - Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 88/2018/NĐ-CP về điều chỉnh mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng đối. Mức tăng thêm là 6,92% trên mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng của tháng 6 năm 2018.

Thứ năm, 21/06/2018 - 02:03

ĐÁNG QUAN TÂM
Bỏ việc nha sĩ xây dựng ứng dụng thanh toán giao dịch tỷ USD mỗi tháng
Bỏ việc nha sĩ xây dựng ứng dụng thanh toán giao dịch tỷ USD mỗi tháng

Sau 7 năm và 8 ứng dụng thất bại, startup của Lee Seung-gun thành công với ứng dụng thanh toán Toss, huy động được hơn 100 triệu USD và có 8 triệu người dùng...

Thứ năm, 21/06/2018 - 07:44

Quảng Ngãi: Độc đáo nghề cào lịch trên sông Trà Khúc
Quảng Ngãi: Độc đáo nghề cào lịch trên sông Trà Khúc

(Dân trí) - Những con lịch sống dưới đáy sông Trà Khúc có bề ngoài giống loài lươn nhưng kích cỡ nhỏ hơn. Để bắt lịch, người dân phải dùng chiếc cào hình cổ cò cào xuống cát. Dù phải ngâm mình dưới nước thường xuyên, bù lại nghề cũng mang về cho cư dân vùng hạ lưu sông Trà Khúc nguồn thu nhập khá.

Thứ năm, 21/06/2018 - 07:35

Có việc vẫn được hưởng trợ cấp thất nghiệp?
Có việc vẫn được hưởng trợ cấp thất nghiệp?

Ngày 30/11/2017, ông Trần Mạnh Cường (Hà Nội) nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, ngày 25/12/2017 có quyết định được hưởng từ ngày 30/12/2017. Ngày 1/1/2018, ông Cường ký HĐLĐ 1 năm với công ty mới, được đóng bảo hiểm từ ngày 1/1/2018. Ông Cường hỏi, ông có được hưởng trợ cấp thất nghiệp tháng đầu tiên không?

Thứ năm, 21/06/2018 - 07:30

Lãi 100 triệu mỗi tháng nhờ gây dựng "đế chế dế"
Lãi 100 triệu mỗi tháng nhờ gây dựng "đế chế dế"

Nhờ nuôi dế, mỗi năm, anh Trương Thanh Dũng, ngụ ấp Đức Ngãi 1, xã Đức Lập Thượng, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An có lợi nhuận trên 1 tỉ đồng.

Thứ tư, 20/06/2018 - 05:01

Lãnh đạo Tổng LĐLĐ VN gặp gỡ công nhân lao động Hải Phòng
Lãnh đạo Tổng LĐLĐ VN gặp gỡ công nhân lao động Hải Phòng

(Dân trí) - Chiều ngày 19/6, tại Hải Phòng, đoàn công tác của Tổng LĐLĐ VN do đồng chí Bùi Văn Cường - Chủ tịch Tổng LĐLĐ VN cùng đại diện LĐLĐ của 4 tỉnh, thành phố Hải Phòng, Hải Dương, Quảng Ninh, Thái Bình đã có buổi làm việc với lãnh đạo và công đoàn Công ty TNHH Sao Vàng.

Thứ tư, 20/06/2018 - 03:26

Vụ phong liệt sĩ 2 hiệp sĩ tử nạn: Chờ kết luận điều tra
Vụ phong liệt sĩ 2 hiệp sĩ tử nạn: Chờ kết luận điều tra

(Dân trí) - Hồ sơ đề nghị công nhận liệt sĩ đối với 2 hiệp sĩ tử nạn đã được UBND TP.HCM gửi tới Bộ LĐ-TB&XH. Nhưng theo quy trình, hồ sơ cần có thêm bản kết luận của cơ quan công an điều tra. Đây là lý do khiến việc xem xét đề nghị công nhân liệt sĩ còn dang dở.

Thứ tư, 20/06/2018 - 09:27

Shipper "cày cuốc" xuyên đêm, hốt bạc mùa World Cup
Shipper "cày cuốc" xuyên đêm, hốt bạc mùa World Cup

Do đang vào dịp World Cup nên lượng khách đặt và yêu cầu giao đồ ăn, đồ nhậu đêm tăng cao. Nhiều shipper đã quyết định "cày cuốc" xuyên đêm kiếm thêm thu nhập.

Thứ tư, 20/06/2018 - 07:56

Phân luồng THPT: Song hành học nghề và học văn hóa
Phân luồng THPT: Song hành học nghề và học văn hóa

Việc vừa học văn hóa vừa học nghề nhằm giúp các học sinh sau khi tốt nghiệp THPT có thể vào ngay thị trường lao động đang là một trong những hướng phân luồng mới.

Thứ tư, 20/06/2018 - 07:50

Thị trường lao động Đài Loan dẫn đầu về thu hút lao động Việt
Thị trường lao động Đài Loan dẫn đầu về thu hút lao động Việt

(Dân trí) - Với 24.827 lao động được tiếp nhận qua 5 tháng đầu năm 2018, Đài Loan là thị trường hàng đầu sử dụng lao động Việt Nam đi làm việc theo hợp đồng lao động. Dự báo trong 6 tháng đầu năm, các doanh nghiệp XKLĐ sẽ đưa khoảng 60.000 lao động đi làm việc.

Thứ tư, 20/06/2018 - 07:06

Muốn lãnh đạo thành công, phải có bạn thân!
Muốn lãnh đạo thành công, phải có bạn thân!

Nếu tạo dựng được mối quan hệ với những người chúng ta tin tưởng, tôn trọng và ngưỡng mộ, chúng ta sẽ không chỉ trở thành người tốt mà lãnh đạo công ty cũng sẽ tốt hơn.

Thứ tư, 20/06/2018 - 06:26

Đề xuất nghỉ Tết dương lịch 4 ngày, nghỉ 5 ngày dịp  30/4 và 1/5
Đề xuất nghỉ Tết dương lịch 4 ngày, nghỉ 5 ngày dịp 30/4 và 1/5

(Dân trí) - Bên cạnh đề xuất với Chính phủ về nghỉ dịp Tết Nguyên Đán Kỷ Hợi sẽ kéo dài 9 ngày, Bộ LĐ-TB&XH cũng đưa ra phương án nghỉ Tết dương lịch 2019 với 4 ngày, nghỉ 5 ngày dịp 30/4 và 1/5. Nguyên nhân bởi có tình huống ngày làm việc xen kẽ giữa các ngày nghỉ.

Thứ ba, 19/06/2018 - 06:16

Chính thức trình đề xuất lịch nghỉ Tết Kỷ Hợi dài 9 ngày
Chính thức trình đề xuất lịch nghỉ Tết Kỷ Hợi dài 9 ngày

(Dân trí) - Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung vừa ký Tờ trình gửi Chính Phủ đề xuất lịch nghỉ Tết Âm lịch và hoán đổi ngày nghỉ hằng tuần vào dịp nghỉ lễ năm 2019 đối với cán bộ, công chức, viên chức. Theo đó, dịp nghỉ Tết âm lịch Kỷ Hợi (2019) sẽ gồm 9 ngày, dài hơn dịp nghỉ năm 2018 là 2 ngày.

Thứ ba, 19/06/2018 - 03:57