Làng của những đại gia cầm dùi đục

Sơn Đồng - một xã nhỏ ở phía Tây Hà Nội thuộc huyện Hoài Đức còn giữ được nghề tạc tượng. Suốt 1.000 năm có lẻ, những thăng trầm sóng gió cùng những tao loạn thời cuộc không xóa nổi thứ nghề cổ xưa mà cha ông truyền dạy.
>>Đoạn trường nghề taxi
>>Sài Gòn có nghề cho thuê… da mặt
>>Điều kiện người thất nghiệp được hỗ trợ học nghề


Phần lớn sản phẩm là các tượng thờ

Phần lớn sản phẩm là các tượng thờ

Nghìn năm tạc tượng

Xã Sơn Đồng không nhiều nhà cao tầng, không nhiều xe hơi, nhưng một người bạn tôi ở xã này tiết lộ làng có rất nhiều đại gia. Họ giàu có từ xưa nhờ nghề tạc tượng. Có lẽ, cái chân chất của nghề mộc đã ngấm sâu vào con người Sơn Đồng, nên họ không muốn khoa trương những giàu sang kia.

Giữa trưa, cả Sơn Đồng như không nghỉ, từ đường cái quan đến ngóc ngách thôn vẫn đều đều tiếng đục, tiếng bào. Hương gỗ mít lan xa át đi cả mùi nắng hạ. Những người thợ gò mình trên khúc gỗ, ngắm nghía lấy hình dáng dọc ngang rồi nhẹ nhàng đục bỏ từng thớ. Cứ vậy, tay thoăn thoắt đưa lên đập xuống mà khúc gỗ đã thành hình tượng nhân.


Sơn Đồng còn nổi tiếng với những tác phẩm khó và phức tạp

Sơn Đồng còn nổi tiếng với những tác phẩm khó và phức tạp

Ở chốn này có câu “ra đường gặp nghệ nhân”, ý nói nghệ nhân rất nhiều, có khi nhiều hơn người thường. Bởi vì, ở danh sách của hội làng nghề đã có tới hơn nghìn thợ giỏi, ấy là chưa tính đến bậc cao niên đã ẩn lui về với vườn tược hoặc những nghệ nhân nay đã chân yếu tay run. Người trải qua 2 lần làm chủ tịch của hội làng nghề là ông Nguyễn Viết Thạnh. Ông Thạnh cũng là một tay thợ lão luyện.

Đừng kể đến những kỹ thuật cơ bản, mà những tinh hoa nghề ông cũng chẳng lạ gì. Vì thế, ở một phường kỹ nghệ thì đấy là tiêu chí đầu tiên để bầu chọn hội trưởng. Ông Thạnh ít nói về mình, nhưng hay nói về làng, nhất là sử nghề. Ông bảo, nghề tạc tượng Sơn Đồng cũng đã có ngót nghét nghìn năm. Vì cứ lấy cái mốc năm Bính Tý 976 triều Tiền Lê với sự xuất hiện của đức thánh Đào Trực truyền dạy “phục nghệ giáo dân” thì đủ hiểu.

Công sư phục nghệ

Ở Sơn Đồng hiện giờ vẫn còn đền thờ tổ nghề tạc tượng - cụ Đào Trực. Đền này còn giữ ngọc phả thần tích khá chi tiết do Đông các đại học sĩ Nguyễn Bính phụng soạn vào năm Nhâm Thân 1572. Chuyện rằng, thời bấy giờ ở vùng Đào Giang Bạch Hạc có một thanh niên diện mạo phi phàm mày nghêu mắt thuấn, lưng vũ vai thang, am tường thiên văn địa lý, thạo lục tam lược.

Khi cha mẹ qua đời, người ấy du quan thủ địa đến Sơn Đồng Trang và thấy vùng này địa thế “biên cách chi hình”. Người ấy mới dựng nhà dạy học, chỉ bảo con dân, văn theo Khổng giáo, vũ theo Tôn Tử, dựng cả chùa Phật cho làng. Người dạy dân rằng, trước lấy điền viên công nghệ sinh nghiệp, sau lấy học hành khoa bảng xuất thân.


Người Sơn Đồng rất kỳ công trong việc hoàn thiện tác phẩm

Người Sơn Đồng rất kỳ công trong việc hoàn thiện tác phẩm

Khi Người hóa, nhà vua lệnh cho bản trang Sơn Đồng lập miếu, tạc tượng để thờ, lại phong cho làm Trực Công hiển ứng đại vương. Từ ngày ấy, Sơn Đồng lập đàn tế lễ nhớ ơn vị Nghệ sư Tổ Đào Trực. Trong ngôi đền cổ xưa ấy của làng, pho tượng Nghệ sư Tổ vẫn được lưu giữ cẩn mật và đầy tôn kính. Sau cả nghìn năm tan rồi lại hợp, hối rồi lại minh mà bức tượng cổ vẫn giữ nguyên giá trị điêu khắc, xứng tầm một bảo vật thánh thiêng văn hiến.

Tinh hoa tích tụ

Ông Nguyễn Viết Thanh lần giở sử làng lẫn sử nghề, vẻ đầy tự hào mà rằng: Sơn Đồng đời nào cũng nhiều người đỗ đạt như Thượng thư lưỡng quốc, Bảng nhãn, Thám hoa, Quận công, Tiến sĩ, Cửu phẩm văn giai, Bá hộ kỹ nghệ. Xưa, những nghệ nhân tài danh như cụ Bộ Túc, Bá Đấu, Bá Bơ, Chủ Mộ... Nay, tầng lớp nghệ nhân cấp quốc gia như Nguyễn Trung Nghị, Nguyễn Danh Sơn, Trần Quang Hùng... thật là đúng với câu “ra ngõ gặp nghệ nhân”.

Nghệ nhân Nguyễn Danh Sơn cũng không biết mình là đời thứ bao nhiêu làm nghề tạc tượng. Chỉ biết, khi còn bé xíu đã thấy cha ông lọ mọ làm nghề này. Lớn lên tí nữa, nghề cứ dần thấm vào máu qua mỗi lần giúp cha cưa khúc gỗ này, đục khúc gỗ kia.

Làng của những đại gia cầm dùi đục - 4

Ông bảo, không phải chỉ có mình mới thế. Các thế hệ sinh ra ở đây đều vậy. Nghề cứ thấm dần như tinh hoa tích tụ, rồi đến lúc nào đó bộc phát. Tự tay làm nghề, từ bức tượng dễ đến khó, chi tiết nhỏ đến to đều thành thạo hết. Thành thử, ai bảo lấy khúc gỗ này đục thành bức tượng nghìn mắt nghìn tay thì chỉ một nhoáng là khúc gỗ thành hình thành tượng. Nhưng người Sơn Đồng không dừng lại ở đấy.

Họ biết cách làm sao cho pho tượng có thần thái, đường nét riêng biệt. Họ đã ngấm tâm hồn, cốt cách thánh nhân như mắt Phật phải thế nào, râu Hộ Pháp phải ra sao; những hoành phi câu đối, ban thờ cuốn thư không chỉ mực thước mà còn bay bổng ở những chi tiết nhỏ lẻ mà thường các thợ nơi khác đều không mấy chú ý tỉa tót.

Ông Sơn bảo rằng, nguyên liệu để tạc tượng đều là gỗ mít. Quan niệm dân gian cho rằng đấy là loại gỗ thiêng hợp việc chế tác đồ thờ cúng. Gỗ mít rất dẻo, mềm và thớ dăm nên bền, hiếm khi nứt nẻ, gọt thì dễ mà không sơ. Nhìn những cậu bé trong xưởng của ông, tay cứ thoăn thắt với mũi dùi mũi khía vào thớ mít mà thấy tài.

Từ một khúc gỗ nhỏ, người thợ nhỏ tuổi đã biết đến cách gọt những phần thô, tỉa sâu phần lõi, khía những đường nét uyển chuyển để pho tượng như biết cười, biết nói. Nói thì dễ vậy, nhưng những người thợ cả nơi đây đều nói tất cả đều phải học. Thấy những pho tượng đẹp như tinh hoa tích tụ cả nghìn năm nhưng cũng không biết cơ man nào là mồ hôi nước mắt đã chảy ướt đất để biến một khúc gỗ thành tượng thánh nhân.

“Sơn Đồng có hơn 1.700 hộ với 7.800 nhân khẩu thì hơn 300 hộ chuyên làm nghề mộc với hơn 4.000 thợ lành nghề. Doanh thu từ làng nghề chiếm tới 80% tổng nguồn thu của xã”, ông Nguyễn Chí Lợi, Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng cho biết.

Theo An ninh Thủ đô

MỚI NHẤT
Cải cách lương hưu - Vấn đề nóng nhất báo chí châu Âu tuần qua
Cải cách lương hưu - Vấn đề nóng nhất báo chí châu Âu tuần qua

Nhiều nước châu Âu đang làm theo Pháp, sửa luật tăng độ tuổi về hưu, kéo dài thời gian đóng bảo hiểm bắt buộc.

Thứ ba, 04/10/2016 - 06:50

Nghệ An: Hơn 2.500 công nhân Công ty TNHH Matrix nghỉ việc đòi quyền lợi
Nghệ An: Hơn 2.500 công nhân Công ty TNHH Matrix nghỉ việc đòi quyền lợi

(Dân trí) - Sáng 3/10, tại khu công nghiệp Bắc Vinh (Nghệ An), hơn 2.500 công nhân Công ty TNHH Matrix Vinh đã nghỉ việc, tổ chức đình công đòi hỏi các chế độ lao động.

Thứ hai, 03/10/2016 - 02:34

Phụ cấp chức danh Đảng, đoàn thể có tính đóng BHXH?
Phụ cấp chức danh Đảng, đoàn thể có tính đóng BHXH?

Công ty của ông Nguyễn Việt Hùng (TP. Hồ Chí Minh) có một số người kiêm nhiệm chức danh Bí thư cơ sở Đảng, Chủ tịch Công đoàn, Bí thư Đoàn thanh niên. Ông Hùng hỏi, phụ cấp những chức danh này có tính đóng BHXH không?

Thứ hai, 03/10/2016 - 11:45

4 cách để nhà lãnh đạo kiểm soát tư duy tốt hơn
4 cách để nhà lãnh đạo kiểm soát tư duy tốt hơn

Dù trong cuộc sống cá nhân hay trong công việc, sẽ có những khoảnh khắc chúng ta ước có thể được làm lại. Đó là khi ý tưởng về điều đúng đắn hơn chợt đến sau khi chúng ta đã đưa ra quyết định, khi chúng ta nhận ra lời nói hoặc hành động hoặc ngôn ngữ cơ thể của mình chưa được đúng mực…

Thứ hai, 03/10/2016 - 08:29

Đề xuất quy định về cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoạt động không vì lợi nhuận
Đề xuất quy định về cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoạt động không vì lợi nhuận

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đang soạn thảo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 48/2015/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục nghề nghiệp.

Thứ hai, 03/10/2016 - 08:19

97% người lao động mong muốn làm thêm giờ
97% người lao động mong muốn làm thêm giờ

Kết quả của một khảo sát gần đây cho thấy, có tới 97% người lao động được hỏi đều có mong muốn được làm thêm giờ.

Thứ hai, 03/10/2016 - 07:30

Lao động “chui” vỡ mộng nơi đất khách
Lao động “chui” vỡ mộng nơi đất khách

Không có công ăn việc làm ổn định, gia cảnh nghèo đói cộng với sự thiếu hiểu biết, khiến nhiều lao động trên địa bàn huyện Bình Liêu (Quảng Ninh) đã liều mình khăn gói theo kẻ xấu vượt biên trái phép sang Trung Quốc với giấc mộng đổi đời nơi “miền đất hứa”. Vì sự ảo tưởng của sự giàu sang nên đã khiến không ít người lao động đi làm ăn “chui” gặp phải những khó khăn, trở ngại như đau ốm, bệnh tật, hoặc bị bóc lột sức lao động ở xứ người…

Thứ hai, 03/10/2016 - 07:18

Mùa của cốm Làng Vòng Hà Nội
Mùa của cốm Làng Vòng Hà Nội

Chuyện kể rằng, từ rất lâu người con gái ở Mễ Trì sang Làng Vòng lấy chồng, học được nghề làm cốm rồi truyền dạy cho mọi người trong nhà.

Chủ nhật, 02/10/2016 - 09:21

Đức: Gần 10.000 nhân viên ngân hàng sắp mất việc
Đức: Gần 10.000 nhân viên ngân hàng sắp mất việc

Ngừng trả cổ tức và hơn 9.000 nhân viên có thể bị nghỉ việc trong thời gian tới đây là thông tin xấu vừa được ngân hàng phải tái cấu trúc trước khi rơi vào khủng hoảng.

Chủ nhật, 02/10/2016 - 08:22

Mèo nhận lương 400 nghìn rúp/năm
Mèo nhận lương 400 nghìn rúp/năm

Mới đây, một công ty xây dựng ở Perm (Nga) tổ chức thi tuyển để chọn một chú mèo làm biểu tượng của hãng.

Chủ nhật, 02/10/2016 - 08:13

Người nào bắt buộc tham gia bảo hiểm thất nghiệp?
Người nào bắt buộc tham gia bảo hiểm thất nghiệp?

Hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng bắt buộc tham gia bảo hiểm thất nghiệp.

Chủ nhật, 02/10/2016 - 08:03

Làm rõ một số vướng mắc khi thực hiện Luật BHXH
Làm rõ một số vướng mắc khi thực hiện Luật BHXH

Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội làm rõ một số vướng mắc khi thực hiện chế độ BHXH theo Luật BHXH năm 2014, liên quan đến các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất và BHXH tự nguyện.

Chủ nhật, 02/10/2016 - 07:47

ĐÁNG QUAN TÂM
Tăng tuổi hưu: Người trẻ có lo khó tìm việc?
Tăng tuổi hưu: Người trẻ có lo khó tìm việc?

Trước đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu đối với cán bộ công chức, viên chức từ 55 lên 60 tuổi với nữ và 60 lên 62 tuổi với nam, những người trẻ nói gì?

Thứ bảy, 01/10/2016 - 07:59

Nhiều người già lựa chọn cuộc sống không con cháu
Nhiều người già lựa chọn cuộc sống không con cháu

Khi con cháu đều bận rộn với công việc và không thể trở về nhà theo một giờ cố định, việc những người già ở riêng được xem là lựa chọn tối ưu.

Thứ bảy, 01/10/2016 - 07:55

Năm 2017, mức đóng bảo hiểm quy định thế nào?
Năm 2017, mức đóng bảo hiểm quy định thế nào?

Ông Bùi Chí Kiên (TP. Hồ Chí Minh) hỏi: Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2017 có thay đổi so với năm 2016 không? Có phải tỷ lệ đóng BHXH cứ hai năm sẽ tăng một lần. Nếu có thay đổi thì tỷ lệ đóng BHXH năm 2017 là bao nhiêu?

Thứ bảy, 01/10/2016 - 07:36

Tan sở - "Giờ vàng" để thành công
Tan sở - "Giờ vàng" để thành công

Cuối ngày làm việc dài và mệt mỏi, bạn gần như cạn kiệt năng lượng. Bạn lười nấu bữa tối, mở tivi nhưng không thực sự muốn xem gì, chỉ muốn quên đi tất cả những thứ thuộc về công việc, lướt Facebook cho đến khi chìm vào giấc ngủ... Một ngày của bạn khép lại trong mệt mỏi, chán chường, ảm đạm.

Thứ bảy, 01/10/2016 - 07:30

Công chức chuyển sang doanh nghiệp nhà nước, xếp lương thế nào?
Công chức chuyển sang doanh nghiệp nhà nước, xếp lương thế nào?

Bà Nguyễn Thu Phương (Hà Nội) tốt nghiệp đại học năm 2001, tốt nghiệp thạc sĩ năm 2006. Từ năm 2001, bà làm việc theo các hợp đồng ngắn hạn chờ tuyển dụng vào một trung tâm thuộc cơ quan Nhà nước, không đóng BHXH. Năm 2007, bà được tuyển dụng, xếp lương công chức, được đóng BHXH.

Thứ bảy, 01/10/2016 - 07:23

Nữ hiệu phó lừa "chạy" biên chế hàng tỉ đồng
Nữ hiệu phó lừa "chạy" biên chế hàng tỉ đồng

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Thọ cho biết hôm 29/9, đã ra quyết định khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt tạm giam đối với Đinh Thị Bích Thủy (36 tuổi), trú tại phố Vàng, thị trấn Thanh Sơn, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ, để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Thời điểm thực hiện hành vi phạm tội, Thủy là hiệu phó một trường THCS ở huyện Thanh Sơn.

Thứ sáu, 30/09/2016 - 10:15

Lương Thủ tướng Lý Hiển Long gấp 4 lần Obama để chống tham nhũng
Lương Thủ tướng Lý Hiển Long gấp 4 lần Obama để chống tham nhũng

Mức lương của Thủ tướng Lý Hiển Long trong năm 2015 là 1,7 triệu USD, tức là bằng mức lương mà Tổng thống Pháp, Thủ tướng Đức, Nhật Bản và Anh Quốc gộp lại.

Thứ sáu, 30/09/2016 - 08:36

Ngày quốc tế người cao tuổi (1/10): “Để không ai cô đơn trong tuổi già”
Ngày quốc tế người cao tuổi (1/10): “Để không ai cô đơn trong tuổi già”

(Dân trí) - “Việt Nam có 10 % dân số là người cao tuổi. Trong đó, khoảng 10.000 cụ đang được nuôi dưỡng tại các trung tâm chăm sóc. Làm sao để phát huy được truyền thống hiếu nghĩa, kính lão đắc thọ là điều trân quý mà mỗi người đều phải luôn nhớ và khắc ghi”.

Thứ sáu, 30/09/2016 - 08:01

Tôn vinh nhiều sáng kiến cải cách thủ tục hành chính, giao dịch lĩnh vực BHXH
Tôn vinh nhiều sáng kiến cải cách thủ tục hành chính, giao dịch lĩnh vực BHXH

(Dân trí) - Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã tổ chức Lễ Tổng kết và trao giải cuộc thi “Sáng kiến cải cách thủ tục hành chính và giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BH thất nghiệp” hôm 29/9. Cuộc thi được phát động từ năm 2015, thu hút hơn 58.000 bài viết dự thi.

Thứ sáu, 30/09/2016 - 06:52

Người lao động có phải đóng BHXH bắt buộc sau 60 tuổi?
Người lao động có phải đóng BHXH bắt buộc sau 60 tuổi?

Cơ quan của ông Nguyễn Sĩ Việt (Hà Nội) có nhân viên nam ký hợp đồng không xác định thời hạn theo Nghị định số 68/2000/NĐ-CP, đóng BHXH từ tháng 10/2009. Ngày 15/2/2016, lao động này đủ 60 tuổi,. Do nhu cầu công việc, cơ quan ký hợp đồng mới với lao động này, thời hạn 12 tháng và tiếp tục đóng BHXH.

Thứ sáu, 30/09/2016 - 06:19

Đức ưu tiên tuyển dụng điều dưỡng viên Việt Nam
Đức ưu tiên tuyển dụng điều dưỡng viên Việt Nam

Trước xu hướng già hóa dân số của nước Đức, nhu cầu về điều dưỡng viên chăm sóc người già tại Đức tăng cao, tạo cơ hội cho lao động Việt Nam trong lĩnh vực này.

Thứ sáu, 30/09/2016 - 06:14

Ngành công nghiệp điện tử Việt Nam, 80 % lao động là nữ giới
Ngành công nghiệp điện tử Việt Nam, 80 % lao động là nữ giới

(Dân trí) - Theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO), nhiều thách thức về tuân thủ luật lao động vẫn tồn tại ở Việt Nam, như: Vượt quá quy định 300 giờ làm thêm/năm, phân biệt đối xử về giới trong tuyển dụng, vi phạm an toàn lao động và bảo hiểm xã hội, đối thoại xã hội trong ngành vẫn còn yếu.

Thứ năm, 29/09/2016 - 06:08