Chưa dễ thoát bẫy thu nhập trung bình

Dù đã vươn lên nhóm nước có thu nhập trung bình, nhưng những cải cách thể chế dù đã được bổ sung vẫn còn là nút thắt khiến Việt Nam có nguy cơ chìm sâu hơn vào "bẫy thu nhập trung bình".
>>Thu nhập ổn định từ nghề giúp việc ở Singapore
>>Thu nhập lao động đạt 5,08 triệu đồng
>>Từ năm 2018, đóng BHXH theo tổng thu nhập


Ảnh minh họa: Nguyễn Công Thủy

Ảnh minh họa: Nguyễn Công Thủy

"Bẫy thu nhập trung bình" là khi nền kinh tế tuy có tăng trưởng nhưng chưa thể bứt phá để vượt lên mức cao hơn. Việt Nam mới tham gia nhóm thu nhập trung bình từ năm 2009, khi tổng thu nhập bình quân đầu người vượt 1.000 USD. Nhóm thu nhập trung bình trên thế giới có mức bình quân thu nhập năm 2010 khoảng 1.000 - 12.000 USD/người.

Trong 50 năm, từ 1960 - 2010, chỉ có 13 nền kinh tế từ nhóm thu nhập trung bình vượt lên nhóm thu nhập cao, trong đó có Nhật Bản đã "thần kỳ” đạt thu nhập cao khá sớm, chỉ trong vòng 25 năm, tiếp sau là Hong Kong (năm 1990), Singapore (năm 1990) và Hàn Quốc (năm 1995). Trong khi đó, hầu hết các nước thuộc nhóm thu nhập trung bình vẫn trong tình trạng tăng trưởng trì trệ, không kể Philippines hay Indonesia còn khó khăn vì những bất ổn về chính trị - xã hội.

Malaysia từng là nước thu nhập trung bình cao thứ 3 trong khối ASEAN, năm 1975 đạt mức thu nhập bình quân cao hơn cả Hàn Quốc, nhưng nay vẫn chưa đứng trong nhóm thu nhập cao, dù nước này hy vọng năm 2020 có thể đạt được mục tiêu (theo thời giá năm 2020, thu nhập bình quân khoảng trên 15.000 USD/người).

Thái Lan đã chuyển lên nhóm thu nhập trung bình trước năm 1975, Trung Quốc chuyển lên nhóm thu nhập trung bình từ năm 1995, dù đã đạt mức thu nhập bình quân đầu người khoảng 6.000 - 8.000 USD, cao gấp 3- 4 lần Việt Nam, nhưng vẫn chưa có khả năng vượt lên nhóm thu nhập trung bình cao do các nhân tố "tăng trưởng theo chiều rộng" đã cạn kiệt, nay phải chuyển sang phát triển theo chiều sâu. Như vậy, thời gian nằm trong nhóm thu nhập trung bình của Trung Quốc có thể nhiều năm, "thần kỳ" như Nhật bản cũng phải mất 25 năm.

Nếu 25 - 30 năm nữa, khoảng năm 2045, Việt Nam có thể gia nhập nhóm thu nhập cao, cũng sẽ là nước thuộc loại "thần kỳ mới", do đó không nên "lạc quan tếu". Theo báo cáo "Việt Nam 2035", tình hình phát triển kinh tế từ năm 2000 trở lại đây đã có xu hướng giảm sút cả về tốc độ lẫn chất lượng tăng trưởng. Cho nên khả năng vượt lên ngày càng khó khăn nếu không đẩy mạnh cải cách, cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng.

Một nhiệm vụ quan trọng bậc nhất chính là gỡ nút thắt về thể chế theo nghĩa rộng nhất trên cơ sở tư duy phát triển hiện đại. Cần xây dựng nhà nước pháp quyền hiện đại, trong đó có hệ thống luật pháp theo thông lệ quốc tế, quy tắc ứng xử công khai, minh bạch và bộ máy công quyền có trách nhiệm giải trình, có sự tham gia kiểm soát rộng rãi của người dân và các tổ chức xã hội.

Chậm đổi mới thể chế đang là nguyên nhân chủ yếu của tình trạng lún sâu vào sút giảm cả tốc độ lẫn chất lượng tăng trưởng ở nước ta thời gian gần đây, khi các động lực tăng trưởng của thời kỳ đầu "tháo bỏ quy chế" và những cải tiến, sửa đổi từng mặt đang mất dần hiệu lực. Trong khi đó, tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu đang làm cho các vấn đề về môi trường và phát triển bền vững nổi lên ngày càng gay gắt.

Việc sửa đổi thể chế thiếu đồng bộ, có phần hình thức và bộ máy hành chính quá cồng kềnh, trùng lắp trở thành rào cản cho phát triển, thậm chí là "đất lành" cho tình trạng tham nhũng, lãng phí.

Tình trạng luật chưa có hiệu lực đã phải sửa, luật mới sửa vài năm lại sửa, do đó nhiều quyết định "đúng quy trình" nhưng không hợp lý, thiếu hiệu quả phổ biến trong phát triển kinh tế, lựa chọn cán bộ các cấp... Nếu không gỡ được nút thắt thể chế, phát triển nền kinh tế hiện đại, tiến nhanh sang sáng tạo, bình đẳng và dân chủ thì ngay mức thu nhập trung bình cao cũng khó bứt lên chứ chưa nói tới gia nhập nhóm thu nhập cao.

Tình trạng hơn 40% lao động làm việc trong ngành nông nghiệp nhưng quá ít trang trại nông nghiệp công nghệ cao để tạo đột phá về năng suất, về bảo vệ môi trường, tình trạng khá phổ biến là nông dân bỏ ruộng để chuyển thành thị dân nghèo ở vùng ven đô trong tình trạng đô thị hóa không bền vững là những phác họa "xám" về "bẫy thu nhập trung bình", cần phải thoát ra.

Đô thị hóa chật cứng người nhưng hạ tầng đô thị không phát triển kịp cũng là một thực tế khác, đòi hỏi tầm nhìn xa rộng về quy hoạch khi thế giới đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Đổi mới tư duy phát triển, cải cách thể chế mạnh mẽ hơn nữa là giải pháp then chốt để gỡ được "nút thắt" phát triền kinh tế. Chỉ có trên cơ sở đó nền kinh tế mới bứt phá nhanh.

Nhưng dường như chính những khó khăn hiện nay là thời cơ cho "đổi mới lần hai".

Theo GS-TS. Nguyễn Quang Thái/Doanh nhân Sài gòn

MỚI NHẤT
Bộ LĐ-TB&XH: Cảnh báo 2 công ty hoạt động XKLĐ không có giấy phép
Bộ LĐ-TB&XH: Cảnh báo 2 công ty hoạt động XKLĐ không có giấy phép

(Dân trí) - Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐ-TB&XH), thời gian qua, trên địa bàn TP HCM đã xuất hiện 2 công ty không có giấy phép hoạt động xuất khẩu lao động nhưng vẫn tuyển dụng trái phép người lao động đưa đi làm việc ở nước ngoài.

Thứ tư, 03/05/2017 - 07:39

Lãnh đạo hiệu quả theo cách của Gia Cát Lượng
Lãnh đạo hiệu quả theo cách của Gia Cát Lượng

Là một nhà cầm quân kiệt xuất, Gia Cát Lượng có cách nhìn người, dùng người rất tinh thông. Theo ông, một người làm tướng tài phải "khi tĩnh lặng thì như một con cá dưới nước sâu, khi hành động thì nhanh như một con rái cá".

Thứ tư, 03/05/2017 - 07:22

Xác định người trúng tuyển trong thi tuyển viên chức
Xác định người trúng tuyển trong thi tuyển viên chức

Theo phản ánh của bà Lê Thị Mỹ Nhung, tháng 9/2016, tỉnh Gia Lai thông báo tuyển dụng giáo viên, không yêu cầu người tham gia thi tuyển phải có hộ khẩu trong tỉnh. Cách xác định trúng tuyển theo kết quả thi từ cao xuống thấp, ưu tiên người tốt nghiệp hệ chính quy các trường công lập và xác định người trúng tuyển theo từng đối tượng.

Thứ tư, 03/05/2017 - 07:16

Hàn Quốc: Lương của CEO cao hơn nhân viên bình thường 20 lần
Hàn Quốc: Lương của CEO cao hơn nhân viên bình thường 20 lần

Theo công ty nghiên cứu thị trường FN Guide của Hàn Quốc, các giám đốc điều hành (CEO) của những doanh nghiệp lớn nhất nước này nhận lương cao hơn 21,9 lần so với nhân viên bình thường.

Thứ ba, 02/05/2017 - 06:16

Làm gì để hơn 200.000 cử nhân thất nghiệp có việc làm?
Làm gì để hơn 200.000 cử nhân thất nghiệp có việc làm?

Hơn 200.000 cử nhân đại học, cao đẳng ra trường chưa tìm được việc làm là sự lãng phí lớn của mỗi cá nhân, gia đình và xã hội.

Thứ ba, 02/05/2017 - 06:15

Nữ 44 tuổi có được hưởng lương hưu?
Nữ 44 tuổi có được hưởng lương hưu?

Bà Nguyễn Thị Bóng (TP. Hồ Chí Minh) năm nay 44 tuổi, có 20 năm đóng BHXH, làm công nhân tại doanh nghiệp. Bà Bóng sinh con thứ nhất năm 2010 (nghỉ thai sản 5 tháng) và sinh con thứ 2 năm 2016 (nghỉ thai sản 6 tháng).

Thứ ba, 02/05/2017 - 06:14

Khi doanh nghiệp đồng hành hỗ trợ công nhân tại Đồng Nai
Khi doanh nghiệp đồng hành hỗ trợ công nhân tại Đồng Nai

Ngày 1/5, Công ty NutiFood đã tham gia chương trình Tết lao động của công nhân Đồng Nai, đồng thời ký kết hợp tác với Liên đoàn lao động tỉnh Đồng Nai với nhiều chương trình hỗ trợ cho công nhân tại các nhà máy, khu công nghiệp.

Thứ ba, 02/05/2017 - 06:09

Jack Ma: Trí tuệ nhân tạo sẽ mang lại đau khổ
Jack Ma: Trí tuệ nhân tạo sẽ mang lại đau khổ

"Trí tuệ nhân tạo và các công nghệ khác sẽ mang lại "nhiều nỗi đau hơn là hạnh phúc" trong vòng 3 thập kỉ tới", Jack Ma, chủ tịch và là nhà sáng lập của Alibaba cho hay.

Thứ ba, 02/05/2017 - 08:13

Thanh Hóa: Ngư dân hồ hởi ra khơi trong Ngày quốc tế lao động 1/5
Thanh Hóa: Ngư dân hồ hởi ra khơi trong Ngày quốc tế lao động 1/5

(Dân trí) - Ngày 1/5, hàng vạn du khách đổ về Sầm Sơn để nghỉ mát. Ngay từ sáng sớm, bãi biển Sầm Sơn đã đông nghịt người. Thế nhưng, trái ngược với không khí vui chơi tấp nập ấy là những người lao động cần cù, chịu khó vẫn miệt mài rẽ sóng vươn khơi bám biển. Với họ một ngày được lao động là hạnh phúc gấp ngàn ngày nghỉ.

Thứ hai, 01/05/2017 - 03:44

Tỷ phú Hà thành trên cao nguyên
Tỷ phú Hà thành trên cao nguyên

So với 41 năm trước, khi người Hà Nội đi khai hoang, mở đất trên cao nguyên Lâm Ðồng, vùng kinh tế mới (KTM) Lâm Hà nay đã thay da, đổi thịt trên từng thớ đất, ngọn cỏ. Những người con của đất Hà thành không chỉ bám trụ vững chắc, ổn định cuộc sống mà một bộ phận không nhỏ đã vươn lên làm giàu.

Thứ hai, 01/05/2017 - 06:08

Trợ cấp thôi việc tính theo lương bình quân 6 tháng liền kề
Trợ cấp thôi việc tính theo lương bình quân 6 tháng liền kề

Tiền lương làm căn cứ tính trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc làm là tiền lương bình quân theo hợp đồng lao động của 6 tháng liền kề trước khi người lao động thôi việc hoặc mất việc làm.

Thứ hai, 01/05/2017 - 06:07

Nhiều người dân không mua bảo hiểm y tế hộ gia đình
Nhiều người dân không mua bảo hiểm y tế hộ gia đình

Hiện nay, hơn 70% người dân trong diện phải tham gia BHYT theo hộ gia đình lại không mua bảo hiểm. Lý do mà người dân đưa ra chủ yếu là điều kiện kinh tế khó khăn.

Thứ hai, 01/05/2017 - 06:07

ĐÁNG QUAN TÂM
Trắng đêm lênh đênh săn mực nhảy
Trắng đêm lênh đênh săn mực nhảy

Trải qua chuyến câu mực đêm cùng ngư dân làng biển Hải Phong (xã Kỳ Lợi, huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh), chúng tôi mới hiểu phần nào sự vất vả của nghề. Giữa biển cả bao la, tai được nghe chuyện vượt khó của ngư dân, mắt được thấy sự hồi sinh của biển sau sự cố ô nhiễm biển nghiêm trọng ở miền Trung. Sau thời gian dài gặp khó khăn, cuộc sống của ngư dân đang có những tín hiệu lạc quan trở lại.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 05:29

Nguồn gốc và ý nghĩa của ngày Quốc tế Lao động 1/5
Nguồn gốc và ý nghĩa của ngày Quốc tế Lao động 1/5

Cùng tìm hiểu nguồn gốc và ý nghĩa của ngày Quốc tế Lao động 1/5.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 05:11

Hà Nội: Khởi kiện 24 đơn vị nợ gần 40 tỷ đồng bảo hiểm xã hội
Hà Nội: Khởi kiện 24 đơn vị nợ gần 40 tỷ đồng bảo hiểm xã hội

Công đoàn Hà Nội đã nộp đơn khởi kiện 24 đơn vị với số tiền nợ gần 40 tỷ đồng.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 05:01

Giới trẻ mong được nghỉ hưu sớm
Giới trẻ mong được nghỉ hưu sớm

(Dân trí) - Báo cáo mới nhất của HSBC cho thấy, hầu hết những người thuộc thế hệ trẻ (những người sinh trong giai đoạn từ 1980 đến 1997) có cái nhìn thiếu thực tế về tương lai hưu trí của bản thân.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 08:59

Tránh bị đói nghèo vì gánh nặng chi phí y tế
Tránh bị đói nghèo vì gánh nặng chi phí y tế

Từ 1/6, viện phí đối với người không có bảo hiểm y tế cũng sẽ tăng bằng mức người có bảo hiểm y tế.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 08:31

10 sự thật có thể thay đổi cuộc đời bạn
10 sự thật có thể thay đổi cuộc đời bạn

Bạn có thể đạt được những điều tuyệt vời nếu biết tập trung vào đúng thứ.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 08:00

Bị mất sức lao động 61%, có được nghỉ hưu sớm?
Bị mất sức lao động 61%, có được nghỉ hưu sớm?

Tôi sinh ngày 1/5/1966, được chốt sổ BHXH với thời gian đóng 25 năm 7 tháng, là lao động làm việc trong điều kiện bình thường. Xin hỏi, tôi đã đủ tuổi đi giám định sức khỏe để nghỉ hưu sớm chưa? Trường hợp tôi mất sức lao động 61% thì có được nghỉ hưu sớm không? Người hỏi Phùng Xuân Hồng - Vĩnh Phúc.

Chủ nhật, 30/04/2017 - 07:14

Không đồng loạt tăng giá viện phí với người không có BHYT từ 1/6
Không đồng loạt tăng giá viện phí với người không có BHYT từ 1/6

Theo Bộ Y tế, mức giá tối đa dịch vụ khám chữa bệnh không thuộc phạm vi thanh toán của quỹ BHYT tại các cơ sở y tế công lập quy định tại Thông tư số 02/2017/TT-BYT sẽ không áp dụng đồng loạt từ 1/6/2017 cho tất cả các bệnh viện trên toàn quốc...

Thứ bảy, 29/04/2017 - 07:30

Lao động chỉ là một công đoạn trong tự động hóa
Lao động chỉ là một công đoạn trong tự động hóa

Vài năm trở lại đây, trong ngành sản xuất điện tử, hầu hết lao động chỉ đứng ở vị trí là một công đoạn của dây chuyền tự động hóa.

Thứ bảy, 29/04/2017 - 07:22

Cách làm việc với đồng nghiệp không hợp tác
Cách làm việc với đồng nghiệp không hợp tác

Những cá nhân bất hợp tác trong nhóm không chỉ làm mọi người khó chịu mà còn ảnh hưởng xấu đến năng suất của cả nhóm.

Thứ bảy, 29/04/2017 - 07:09

Tham gia BHYT 5 năm liên tục sẽ được hoàn lại tiền khám chữa bệnh
Tham gia BHYT 5 năm liên tục sẽ được hoàn lại tiền khám chữa bệnh

Tính đến năm 2015, bà Hoàng Thị Yến (Hà Nội) đóng BHXH, BHYT được 5 năm liên tục. Năm 2016, bà phải nằm viện điều trị nhiều lần, tổng giá trị hoá đơn thanh toán vượt 6 tháng lương cơ sở.

Thứ bảy, 29/04/2017 - 07:04

Ra mắt Phiên bản mới Cổng thông tin điện tử về BHXH, BHTN, BHYT
Ra mắt Phiên bản mới Cổng thông tin điện tử về BHXH, BHTN, BHYT

(Dân trí) - Chiều 28/4, tại Hà Nội, Bảo hiểm xã hội VN tổ chức khai trương Cổng thông tin điện tử BHXH - Phiên bản nâng cấp. Đây là kênh thông tin chính thống, cung cấp các thông tin cập nhật về an sinh xã hội trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.

Thứ sáu, 28/04/2017 - 02:55