Thứ Bảy 27/10/2012 - 09:03

“Xẩm tàu điện” kể chuyện Hà thành xưa

Dân trí Nhắc nhớ lại một thời kì lịch sử thông qua loại hình nghệ thuật đường phố chỉ đất Kinh kỳ mới có, chương trình “Xẩm tàu điện – Văn hóa đường phố Hà thành” đã thu hút rất đông khán giả đến xem tại Bảo tàng phụ nữ Việt Nam tối 26/10.

Trước giờ chương trình bắt đầu khá sớm, dưới hàng ghế đã đông khán giả. Chủ yếu là những người đã cao tuổi, họ đến xem chương trình để cùng nhau ôn lại những kí ức tuổi thơ gắn liền với tàu điện – một phương tiện giao thông quen thuộc của Hà Nội xưa. “Từ lâu rồi tôi mong mỏi được một lần nghe lại xẩm tàu điện để nhớ tuổi thơ đã từng xin mẹ hai xu mua vé tàu đi từ Ô Chợ Dừa lên Bờ Hồ để nghe hát xẩm”, bà Phạm Thị Nhài (Ngọc Hà, Hà Nội) chia sẻ trước buổi diễn.

Xẩm tàu điện là tên riêng trong hệ thống làn điệu hát xẩm, tất cả các chiếu xẩm đều có thể hát những làn điệu này. Đặt tên như vậy để nhắc nhớ một sân khấu gắn liền với đời sống người dân thủ đô từ thế kỉ trước. Khi tàu điện không còn cũng là lúc xẩm tàu điện dần dần biến mất. Đây là lần đầu tiên loại hình nghệ thuật này được tái hiện lại song được đặt trong một không gian khác, sân khấu trang trọng với tranh 3D vẽ đường phố Hà Nội có tàu điện chạy qua. Thay bằng tiếng tàu điện người ta nghe tiếng leng keng, tiếng còi qua dàn âm thanh điện tử. “Mặc dù không có môi trường diễn xướng hợp cảnh, hợp người với câu hát nhưng nếu cứ đòi hỏi quá cao như vậy thì không thể phù hợp với hoàn cảnh hiện tại. Dù không có tàu điện chúng ta vẫn có thể hát xẩm tàu điện”, NSƯT Thanh Ngoan nhận định trước buổi biểu diễn.

Xẩm tàu điện trên sân khấu tối 26/10
Xẩm tàu điện trên sân khấu tối 26/10
NSƯT Thanh Ngoan trong vai người vợ (bà xẩm)
NSƯT Thanh Ngoan trong vai người vợ (bà xẩm)
NSƯT Hoàng Anh Tú trong vai ông chồng (ông xẩm mù)
NSƯT Hoàng Anh Tú trong vai ông chồng (ông xẩm mù)
Nghệ sĩ nhí Thanh Thanh Tấm (10 tuổi)
Nghệ sĩ nhí Thanh Thanh Tấm (10 tuổi)
NSƯT Thế Dân với cây đàn tre hai dây độc đáo
NSƯT Thế Dân với cây đàn tre hai dây độc đáo

Khác với xẩm chợ là những làn điệu vui, hóm hỉnh, xẩm tàu điện tái hiện cuộc sống chốn thị thành mang giai điệu đẹp, ca từ sang trọng, chau chuốt. Đến với đêm biểu diễn, khán giả được thưởng thức câu chuyện của một gia đình hát xẩm mưu sinh trên tàu điện có ông chồng mù, bà vợ lắm điều và thằng cu Tí kéo nhị. Làn điệu xẩm quen thuộc như: “Anh Khóa”, “Vui nhất Hà Thành”, “Nhị tình”,… tròn vành rõ chữ, đầy cảm xúc qua tiếng ca của NSƯT Thanh Ngoan và NSƯT Hoàng Anh Tú. Không gian Hà Nội thế kỉ trước trở về thật hơn nữa qua lời rao bán hàng tăm tre, thuốc cam hàng Bạc, dầu cù là, thuốc ho bà lang trọc,… vang trên nền âm của tiếng nhị, tiếng song loan. Điểm độc đáo, chương trình còn có sự góp mặt của bé Thanh Thanh Tấm năm nay 10 tuổi là tầng lớp kế cận những nghệ sĩ xẩm gạo cội và NSƯT Thế Dần cùng cây đàn hai dây làm bằng thân cây tre Đằng Ngà.

Ra đời vào đầu thế kỷ XX khi Hà Nội bắt đầu có tàu điện, xẩm tàu điện được cho là một nhánh sau của xẩm cố. Khác với xẩm chợ, xẩm tàu điện chỉ có hai nhạc cụ tối giản là nhị hồ và song loan. Nghệ sĩ biểu diễn mặc quần áo đơn giản, nam mặc áo nâu, đầu đội mũ cát, đeo kính đen, nữ luôn mặc áo tối màu có yếm sáng màu và váy đến lưng đầu gối.

Nhạc sỹ Thao Giang cho biết: “cha đẻ” của xẩm tàu điện là nghệ nhân Tùng Nguyên và nghệ nhân Thân Đức Chính (cả hai người đều đã mất). Cụ Tùng Nguyên đã đưa xẩm lên tàu điện bằng cách mượn thơ Nguyễn Bính để hát. Số lượng người hát xẩm tàu điện đông nhất là thời kì thuộc Pháp đến năm 1992 thì xẩm tàu điện không còn tồn tại.
 
 
Bài và ảnh: Đinh Nha Trang



MỚI NHẤT
Bằng Kiều và những phút giây xúc động trên sân khấu thủ đô
Bằng Kiều và những phút giây xúc động trên sân khấu thủ đô

(Dân trí)- Dù đêm nhạc đã kết thúc, nhưng rất đông khán giả vẫn ngồi lại và cùng hô to, "Bằng Kiều hát nữa đi". Và Bằng Kiều đã đi xuống khán đài, hát "Phút cuối" rưng rưng, tha thiết..

Thứ hai, 29/10/2012 - 08:34

 Thành phố của những góa phụ
Thành phố của những góa phụ

(Dân trí) – Vrindavan, thành phố ở miền Trung Ấn Độ có tới 15.000 góa phụ sinh sống. 4.000 đền thờ nơi đây biến Vrindavan trở thành nơi trú ngụ yên bình giúp những người phụ nữ không may thoát khỏi sự kỳ thị, ghẻ lạnh của những người xung quanh.

Thứ hai, 29/10/2012 - 08:09

Bằng Kiều hát đã tai nhưng… chưa đủ!?
Bằng Kiều hát đã tai nhưng… chưa đủ!?

(Dân trí) – Liveshow đầu tiên tại Hà Nội sau 10 năm của Bằng Kiều đúng thời điểm mưa bão nhưng khán giả vẫn đến từ rất sớm, ngồi kín 4000 chỗ trong khán phòng Trung tâm Hội nghị Quốc gia Mỹ Đình. “Ngày trở về” của giọng hát tenor thăng hoa cùng nụ cười, nước mắt…

Thứ hai, 29/10/2012 - 08:05

Xẩm tàu điện Hà thành: Chờ tái sinh trên tàu điện tương lai...
Xẩm tàu điện Hà thành: Chờ tái sinh trên tàu điện tương lai...

Những điệu hát gắn liền với tàu điện - phương tiện giao thông chính của Hà Nội xưa - liệu có thể “tái xuất” trên những tuyến tàu điện mới sắp được hoàn thành?

Chủ nhật, 28/10/2012 - 04:15

Giọng hát Đức Tuấn lắng đọng trong bản “Tình ca”
Giọng hát Đức Tuấn lắng đọng trong bản “Tình ca”

(Dân Trí) - Với giọng hát tình cảm, đầy nội lực Đức Tuấn đã làm mới lại ca khúc mang âm hưởng dân ca “Tình ca” của nhạc sỹ Phạm Duy trên sân khấu Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội tối 27/10.

Chủ nhật, 28/10/2012 - 02:03

Mỹ Linh kể chuyện Bằng Kiều
Mỹ Linh kể chuyện Bằng Kiều

(Dân trí)- Bằng Kiều và Mỹ Linh đã song ca lại "Trái tim không ngủ yên" đầy thổn thức, bồi hồi trong đêm Liveshow của Bằng Kiều tối 26/10. Không chỉ thế, Mỹ Linh còn kể nhiều chuyện thú vị về Bằng Kiều...

Chủ nhật, 28/10/2012 - 10:50

Đám cưới đẹp như mơ của Hoàng tử Luxembourg
Đám cưới đẹp như mơ của Hoàng tử Luxembourg

(Dân trí) – Một trong những đám cưới lớn nhất Châu Âu vừa diễn ra. Vị hoàng tử kế vị duy nhất còn độc thân của Châu Âu, Hoàng tử Guillame của Đại công quốc Luxembourg cuối cùng đã “lên xe hoa” cùng nữ bá tước xinh đẹp của Vương quốc Bỉ.

Chủ nhật, 28/10/2012 - 08:38

Truông Bồn, huyền thoại và tri ân
Truông Bồn, huyền thoại và tri ân

(Dân trí) - Tối ngày 27/10, tại Nhà văn hóa lao động tỉnh Nghệ An đã diễn ra Chương trình giao lưu nghệ thuật “Truông Bồn, Huyền thoại và Tri ân”. Chương trình tái hiện một thời đạn lửa trên con đường 15A mà điểm nhấn là Truông Bồn.

Chủ nhật, 28/10/2012 - 02:21

Thuyền rồng Huế được “thắt chặt” phương cách phục vụ
Thuyền rồng Huế được “thắt chặt” phương cách phục vụ

(Dân trí) – Ngày 27/10, tin từ UBND tỉnh TT-Huế cho biết vừa ban hành quy định về “Quản lý hoạt động vận tải hành khách du lịch đường thủy nội địa trên địa bàn tỉnh TT-Huế” nhằm đưa các thuyền du lịch mà chủ yếu là thuyền rồng Huế hoạt động nghiêm túc hơn.

Chủ nhật, 28/10/2012 - 12:43

Bằng Kiều cảm ơn vợ con trên sân khấu
Bằng Kiều cảm ơn vợ con trên sân khấu

(Dân trí)- Phương Trinh và 3 cậu quý tử của Bằng Kiều đã xuất hiện trên sân khấu liveshow của anh. Bằng Kiều nói anh rất biết ơn vợ vì đã "sáng tác" cho anh "ba bản nhạc" hay nhất là 3 cậu quý tử này.

Thứ bảy, 27/10/2012 - 01:35

Bằng Kiều da diết ngày trở về
Bằng Kiều da diết ngày trở về

(Dân trí) - Đêm nhạc của Bằng Kiều đã kết thúc, anh thực sự mang đến cho khán giả những giây phút thăng hoa cùng âm nhạc. Với những ai đã bỏ tiền triệu ra để sở hữu một vị trí trong khán phòng, họ hẳn không có lý do để tiếc nuối.

Thứ bảy, 27/10/2012 - 10:42

Những khoảnh khắc đẹp cùng Bằng Kiều
Những khoảnh khắc đẹp cùng Bằng Kiều

(Dân trí)- Một liveshow được ngợi khen "quá đã" về mặt âm nhạc, Bằng Kiều đã có một ngày trở về đầy cảm xúc. Anh để lại trong lòng khán giả yêu nhạc những khoảnh khắc khó quên...

Thứ bảy, 27/10/2012 - 09:39

ĐÁNG QUAN TÂM
Thưởng thức Bằng Kiều
Thưởng thức Bằng Kiều

(Dân trí)- Những ai đã đi xem liveshow Bằng Kiều diễn ra tối qua, 26/10, nhiều người nói rằng, họ đã... "sởn da gà" khi nghe Bằng Kiều hát. Hãy cùng một lần nữa lắng nghe anh...

Thứ bảy, 27/10/2012 - 08:05

Tưởng nhớ 13 thanh niên xung phong Truông Bồn năm xưa
Tưởng nhớ 13 thanh niên xung phong Truông Bồn năm xưa

(Dân trí)- 5h30 ngày 31/10/1968, 13 trong 14 chiến sỹ thuộc Đại đội 317 Tổng đội TNXP Nghệ An đã vĩnh viễn nằm lại giữa lòng đất Truông Bồn lịch sử.

Thứ bảy, 27/10/2012 - 03:16

Đức Tuấn hòa giọng cùng nữ nghệ sĩ Hàn nổi tiếng thế giới
Đức Tuấn hòa giọng cùng nữ nghệ sĩ Hàn nổi tiếng thế giới

(Dân trí) – Nam ca sĩ Việt Nam sẽ hòa giọng cùng giọng ca opera Hàn Quốc nổi tiếng thế giới trong chương trình Hòa nhạc hữu nghị Việt - Hàn"We are friends concert with Sumi Jo" diễn ra tối 27-28/10 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội.

Thứ bảy, 27/10/2012 - 01:03

Dưới "Cô thợ giặt" của Picasso là... một người đàn ông
Dưới "Cô thợ giặt" của Picasso là... một người đàn ông

(Dân trí)– Chưa bao giờ thế giới hết kinh ngạc về tài năng của Picasso. Mới đây, các nhà nghiên cứu đã "bàng hoàng" khi phát hiện ra phía dưới bức tranh "Cô thợ giặt" nổi tiếng là... một người đàn ông!

Thứ sáu, 26/10/2012 - 07:12

Trung Quốc "điên cuồng" kiếm tiền từ Mạc Ngôn
Trung Quốc "điên cuồng" kiếm tiền từ Mạc Ngôn

(Dân trí)– Không chỉ sốt sách Mạc Ngôn, người dân Trung Quốc còn sốt giày, đồng hồ mang phong cách Mạc Ngôn, và "sốt" cả váy áo mang phong cách... “Phong nhũ phì đồn"! Một cuốn Đàn hương hình có chữ ký tác giả đã được bán với giá 188.888 tệ (620 triệu đồng).

Thứ sáu, 26/10/2012 - 02:18

Giới ca nhạc nhiều tai tiếng
Giới ca nhạc nhiều tai tiếng

Một bộ phận trong giới nghệ sĩ, truyền thông và công chúng trẻ đã đầu độc môi trường văn hóa showbiz Việt hiện nay

Thứ sáu, 26/10/2012 - 01:26

Những cổ vật "ăn trầu" đắt giá
Những cổ vật "ăn trầu" đắt giá

(Dân Trí)– Độc đáo nhất là những bộ đồ ăn trầu của vua chúa triều Nguyễn được chế tác tinh xảo từ các chất liệu quý hiếm như vàng, bạc, ngọc, pha lê...

Thứ sáu, 26/10/2012 - 10:02

Nhiếp ảnh gia Việt Nam đoạt giải ảnh của... Ngân hàng thế giới
Nhiếp ảnh gia Việt Nam đoạt giải ảnh của... Ngân hàng thế giới

(Dân trí)– Ngày 23/10 vừa qua, Ngân hàng Thế giới đã công bố các tác phẩm giành chiến thắng tại cuộc thi ảnh CGAP 2012 tổ chức ở Washington, D.C., tác phẩm “Tỏa sáng” của nhiếp ảnh gia Đinh Mạnh Tài đã đoạt giải Tác phẩm được chú ý đặc biệt.

Thứ sáu, 26/10/2012 - 09:05

Điện ảnh Israel- Từ cấm kỵ tới giải Oscar
Điện ảnh Israel- Từ cấm kỵ tới giải Oscar

(Dân trí)– Bên cạnh Iran, Israel là một bất ngờ mới của điện ảnh Trung Đông. Phim Israel phải tuân thủ mọi giáo điều hà khắc, không sex, không bạo lực... Nhưng vẫn hấp dẫn người xem.

Thứ sáu, 26/10/2012 - 08:13

Liên hoan Hát Then, đàn Tính năm 2012 tại Lạng Sơn
Liên hoan Hát Then, đàn Tính năm 2012 tại Lạng Sơn

(Dân trí) – Liên hoan nghệ thuật Hát Then, đàn Tính toàn quốc sẽ diễn ra từ ngày 4 đến 6/11 tại tỉnh Lạng Sơn, với nhiều hoạt động lớn nhằm tiến tới quá trình lập hồ sơ trình UNESCO công nhận Hát Then, đàn Tính là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Thứ sáu, 26/10/2012 - 01:34

Lễ cưới và đám tang của nhà văn Vũ Trọng Phụng
Lễ cưới và đám tang của nhà văn Vũ Trọng Phụng

(Dân Trí)– Chỉ vỏn vẹn được sống 27 năm trên dương thế, nhưng Vũ Trọng Phụng đã để lại một sự nghiệp đồ sộ. 27 năm ấy, Vũ Trọng Phụng đã có một lễ cưới rình rang, và một đám tang buồn thương, bi thiết...

Thứ sáu, 26/10/2012 - 01:29

Thần đồng âm nhạc của Anh được sánh với Mozart
Thần đồng âm nhạc của Anh được sánh với Mozart

(Dân trí) - Alma Deutscher, một nhạc công nhí tài năng của Anh, biết chơi thành thạo đàn piano và violin. Giờ đây, cô bé còn được phát hiện thêm một khả năng mới - soạn nhạc opera dù mới chỉ 7 tuổi.

Thứ năm, 25/10/2012 - 03:03