Thứ ba, 03/12/2013 - 08:09

Nghiện, HIV và hiệu quả với dự phòng lây nhiễm khi dùng thuốc thay thế

Sử dụng ma tuý và nghiện có quan hệ chặt chẽ với HIV/AIDS. Mối quan hệ này làm tăng cả nguy cơ lây nhiễm HIV và những hậu quả của nó. Hiện nay, chưa có vắc-xin phòng tránh và phương pháp chữa khỏi HIV. Tuy nhiên, có thể phòng tránh và giảm bớt sự lây lan của HIV bằng điều trị nghiện và các thuốc điều trị HIV.

HIV được lây truyền như thế nào?

 

HIV được lây truyền khi tiếp xúc với máu hoặc các dịch thể khác của người bị nhiễm. Điều này có thể xảy ra khi quan hệ tình dục không an toàn hoặc dùng chung dụng cụ tiêm chích ma tuý. Hơn nữa, phụ nữ nhiễm HIV không được điều trị có thể truyền HIV cho con mình trong quá trình mang thai, sinh đẻ và cho con bú.

 

Ma tuý và HIV?

 

Hầu hết mọi người biết rằng tiêm chích ma tuý và sử dụng chung kim tiêm có thể lây truyền HIV, ngoài ra, để có tiền mua thuốc, phụ nữ nghiện cũng dễ bán dâm, khiến tình trạng lây nhiễm HIV càng tăng cao.

 

Sử dụng và nghiện ma tuý có thể làm tình trạng bệnh HIV/AIDS thêm trầm trọng, do những tổn thương thần kinh và sự suy giảm chức năng nhận thức. Từ mối quan hệ chặt chẽ giữa lạm dụng ma tuý và lây truyền HIV, điều trị lạm dụng ma tuý có thể là một phương pháp hiệu quả trong quản lý HIV/AIDS.  Những người được điều trị lạm dụng ma tuý thường được tư vấn để giảm nguy cơ nhiễm HIV, ngừng hoặc giảm sử dụng ma tuý và các hành vi nguy cơ khác bao gồm cả việc tiêm chích ma tuý và tình dục không an toàn.

 

Heroin là gì?

 

Heroin là một chất dạng thuốc phiện được tổng hợp từ morphine, thường ở dạng bột màu trắng hoặc màu nâu hoặc chất màu đen (còn được gọi là “heroin hắc ín”). Năm 2013, Việt Nam có khoảng 180,000 người nghiện được quản lý trong đó 84% sử dụng heroin, tương đương 151,200 người.

 

Heroin được sử dụng như thế nào?

 

Heroin thường được sử dụng theo đường tiêm chích, hút hoặc hít. Ở Việt Nam, heroin được dùng nhiều nhất qua đường tiêm chích.

 

Heroin tác động lên não như thế nào?

 

Khi xâm nhập vào não, heroin chuyển thành morphine và gắn vào các phân tử trên tế bào được gọi là các thụ cảm thể. Các thụ cảm thể này có ở nhiều khu vực trong não (và trên cơ thể), đặc biệt những khu vực có chức năng tiếp nhận cảm giác đau và khoái cảm. Các thụ cảm thể ở trên thân não điều khiển các quá trình tự động rất quan trọng cho sự sống của cơ thể như: huyết áp, thức tỉnh và hô hấp. Sử dụng quá liều heroin thường xuyên làm người sử dụng bị ngừng thở và có thể dẫn đến tử vong.

 

Sử dụng ma tuý lâu dẫn đến cơ thể bị lệ thuộc, một trạng thái do cơ thể đã quen có ma tuý. Một người bị lệ thuộc ma tuý giảm hoặc ngừng đột ngột sử dụng ma tuý có thể phải trải qua các hội chứng cai trầm trọng. Người sử dụng ma tuý cũng có cảm giác thèm nhớ thuốc mãnh liệt khi bị các hội chứng cai, dẫn đến việc tiếp tục lạm dụng và/hoặc sử dụng lại ma tuý.

 

Tiêm chích ma tuý và HIV

 

Những người tiêm chích ma tuý có nguy cơ cao bị lây nhiễm HIV qua đường máu và dịch thể khác khi sử dụng chung kim tiêm và các dụng cụ tiêm chích ma tuý khác.

 

Do mối quan hệ chặt chẽ giữa lạm dụng ma tuý và sự lây lan của HIV, điều trị lạm dụng ma tuý có thể là một cách hiệu quả để phòng chống các bệnh này. Những người được điều trị lạm dụng ma tuý thường được tư vấn về giảm nguy cơ nhiễm HIV, ngừng hoặc giảm sử dụng ma tuý và các hành vi nguy cơ khác bao gồm cả việc tiêm chích ma tuý và tình dục không an toàn.

 

Điều trị nghiện Heroin

 

Một phương pháp điều trị mang lại hiệu quả cao trong điều trị nghiện hiện nay là điều trị bằng chất thay thế.

 

Phương pháp điều trị bằng thuốc Methadone, Buprenorphine hay Naltrexone hoạt động bằng cách gắn các thụ cảm thể giống như heroin nhưng yếu hơn, giúp cho người nghiện bỏ dần thuốc và giảm thèm nhớ; khoá các thụ cảm thể và ngăn tác dụng của ma tuý .

 

Hiện nay Việt Nam đang nhận ra hệ thống điều trị nghiện cũ không dựa trên bằng chứng khoa học và không hiệu quả cho bệnh nhân. Kể từ năm 2008, Methadone, một phương pháp điều trị nghiện được thực hiện rất thành công. Phương pháp điều trị bằng thuốc kết hợp với điều trị hành vi mang lại hi vọng lớn nhất cho Việt Nam trong mục tiêu giảm lây nhiễm HIV và nâng cao tỉ lệ phục hồi đối với người nghiện heroin.

 

Lợi ích của phương pháp điều trị có sử dụng thuốc là gì?

 

Phương pháp điều trị bằng thuốc nói trên giúp người nghiện các chất dạng thuốc phiện như Heroin được điều trị và lấy lại cuộc sống bình thường. Phương pháp này không chỉ giúp người bệnh ngừng sử dụng heroin mà khi điều trị kết hợp với các yếu tố khác như tư vấn và kết nối với các dịch vụ tại cộng đồng còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh. Hơn nữa, phương pháp điều trị bằng thuốc được chứng minh có tác dụng giảm quá liều, giảm lây nhiễm HIV, tăng tỉ lệ có việc làm cho người bệnh, giảm tội phạm và cải thiện mối quan hệ gia đình và cộng đồng.
 

Kevin Mulvey FHI 360

 

 

Tham khảo

1. Viện nghiên cứu Hoa Kỳ về Lạm dụng Ma tuý (NIDA)

2. Cục quản lý Lạm dụng Chất gây nghiện và Sức khoẻ Tâm thần (SAMHSA) Administration

3. Bộ Y tế Việt Nam: Chương trình Giám sát kết hợp hành vi và các chỉ số sinh học

  4. Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội: Báo cáo năm 2013.

 

 

 

 

Mới nhất