Tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập niết bàn, bảo vật ở ngôi chùa 800 năm
(Dân trí) - Tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập niết bàn được tạo tác bằng gỗ, sơn son, thếp vàng có từ thế kỷ XVII, đang được lưu giữ, thờ trong ngôi chùa Phổ Minh là Bảo vật quốc gia Việt Nam.
Chùa Phổ Minh (hay còn gọi là chùa Tháp) nằm trong Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần và Chùa Phổ Minh (phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình). Ngôi chùa cổ này có tuổi đời khoảng 800 năm, từng là trung tâm Phật giáo lớn thời Trần ở Việt Nam.
Tháp Phổ Minh là điểm nhấn đặc biệt nhất của ngôi chùa cổ với kiến trúc thời nhà Trần, được xây dựng khoảng từ năm 1305 đến năm 1308. Tháp cao 19,51m, gồm 14 tầng, phần đế làm bằng đá xanh tạo tác hoa văn tinh xảo, phía trên bằng gạch đất nung gắn kết bằng các chất kết dính tự nhiên. Trải qua hàng trăm năm, tháp vẫn được bảo tồn nguyên vẹn.
Ngoài tháp Phổ Minh, trong chùa hiện nay lưu giữ bộ tượng Trúc Lâm Tam Tổ, có niên đại từ thế kỷ XVII, hiện trạng còn nguyên vẹn, được tạo tác bằng chất liệu gỗ, sơn son, thếp vàng. Ba pho tượng đã được công nhận là Bảo vật quốc gia Việt Nam năm 2022.
Bộ tượng khắc họa 3 vị Tổ của thiền phái Trúc Lâm gồm: Đệ nhất Tổ Phật hoàng Trần Nhân Tông, Đệ nhị Tổ Pháp Loa và Đệ tam Tổ Huyền Quang. Mỗi pho tượng có trọng lượng khoảng 150kg.
Tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông được đặt thờ ngay gian chính giữa chùa Phổ Minh, mô tả khoảnh khắc ngài nhập niết bàn.
Tượng Phật nhập niết bàn thường gối đầu lên tay phải, đầu quay về hướng Bắc, mặt ngoảnh về hướng Tây, tay trái duỗi thẳng đặt lên người. Tuy nhiên, tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông chùa Phổ Minh lại khác biệt, đầu hướng về phía Đông, nơi có Đền Trần thờ Thủy tổ và 14 vị Hoàng đế triều Trần, với ý nghĩa hướng về nguồn cội, tổ tiên. Đây chính là điểm độc đáo nhất của tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông tại chùa Phổ Minh, Ninh Bình.
Ngoài tháp và các pho tượng bằng gỗ cổ, chùa Phổ Minh còn lưu giữ, thờ tự nhiều hiện vật quý giá. Trong đó, có tượng Bà Chúa Mạc - công chúa Mạc Ngọc Lâm, thể hiện sự tôn kính và dấu ấn lịch sử.
Bộ cánh cửa gian giữa nhà Tiền đường chùa Phổ Minh được làm bằng gỗ lim, chạm khắc hình rồng tinh xảo, đang được lưu giữ 2 cánh tại Bảo tàng Ninh Bình cơ sở 2 và 2 cánh tại Bảo tàng lịch sử Quốc gia (Hà Nội).
Chùa Phổ Minh được xây dựng năm 1262, ở phía Tây cung Trùng Quang của các vua nhà Trần. Theo các minh văn trên bia, trên chuông thì ngôi chùa này đã có từ thời nhà Lý. Có thể chùa đã được xây dựng lại với quy mô rộng lớn từ năm 1262. Ngôi chùa khoảng 800 năm này là điểm nhấn kiến trúc độc đáo bậc nhất ở Việt Nam hiện nay.
