(Dân trí) - Người phụ nữ Khơ Mú lắc đầu bảo không biết định danh, điện tử gì đâu. Sau một hồi nghe công an giải thích, chị ra điều kiện “phải có một cân thịt lợn” mới đến xã mở tài khoản định danh điện tử.
Thiếu úy Chu Văn Chính, cán bộ Tổ cảnh sát khu vực Công an xã Keng Đu, tỉnh Nghệ An, vẫn bật cười khi nhớ chuyến vào bản Huồi Xui cùng hai đồng đội hồi cuối tháng 4.
Huồi Xui là một trong hai bản đặc biệt khó khăn của xã Keng Đu, cuối năm ngoái mới có điện lưới. 100% người dân trong bản là đồng bào Khơ Mú, phần lớn còn khó khăn trong nghe, nói tiếng phổ thông.
Hôm ấy, tổ công tác bước vào nhà một phụ nữ khoảng 40 tuổi.
“Lúc đầu chị khá vui vẻ, nhưng khi tôi mời ra trụ sở công an xã để thu nhận định danh điện tử thì chị ôm con bỏ chạy một mạch ra sau bếp, khóa chặt cửa lại”, Thiếu úy Chính kể.
Ba cán bộ công an đứng chờ.
Ban đầu, anh Chính tưởng người phụ nữ vào thay quần áo để đi cùng. Nhưng chờ mãi không thấy. Gọi mải miết chị cũng không trả lời. Anh đứng ngoài cửa giải thích về tài khoản định danh điện tử.
Bên trong vọng ra: “Không có, không biết gì đâu, các chú về đi”.
Đang lúc bế tắc, không biết phải nói sao cho người dân hiểu, tổ công tác như “bắt được vàng” khi thấy vị trưởng bản đi qua. Nhờ trưởng bản vận động, giải thích, cuối cùng, người phụ nữ cũng chịu ra mở cửa. Lúc này, điều người phụ nữ lo lắng mới được nói ra.
“Nãy các chú nói định danh với điện tử chi đó, tôi không biết đâu. Nhà tôi chỉ có xôi thôi, các chú có ăn thì tôi lấy cho, nhà chỉ có mỗi cái điện thoại để gọi cho chồng đang làm ăn bên Lào, các chú đừng tịch thu của tôi”, Thiếu úy Chính nhớ lại lời chị.
Hóa ra những khái niệm “định danh”, “điện tử” mà cán bộ nói đến khiến người phụ nữ nghĩ chiếc điện thoại duy nhất trong nhà có thể bị thu. Thiếu úy Chính và đồng đội lại giải thích. Trưởng bản lại phiên dịch.
Cuối cùng, chị hiểu và đồng ý đến trụ sở Công an xã Keng Đu làm định danh điện tử mức độ 2. Nhưng chị kèm một điều kiện: “Phải có một cân thịt lợn”.
Tổ công tác nhận lời. Nếu sáng hôm sau chị đến làm thủ tục, anh em sẽ chuẩn bị một cân thịt lợn ngon.
Người phụ nữ giữ lời. Sáng hôm sau chị có mặt tại trụ sở công an xã. Ngỡ công việc lúc này đã thuận lợi, nhưng tổ công tác lại giật mình phát hiện một khó khăn khác: sim điện thoại chưa đăng ký chính chủ.
Cán bộ công an hỗ trợ mua sim mới, đăng ký thông tin chính chủ rồi hoàn tất việc thu nhận định danh điện tử. Cân thịt lợn như đã hứa cũng được chuẩn bị. Lần này, người phụ nữ lại nhất quyết không nhận.
Chị kể với Thiếu úy Chính rằng sắp tới muốn sang Lào làm việc để gần chồng nhưng không biết giấy tờ, thủ tục thế nào.
Anh Chính hẹn ba ngày sau, khi vào bản kích hoạt tài khoản định danh, sẽ giúp chị làm thủ tục cấp hộ chiếu. Khoảng giữa tháng 5, khi Thiếu úy Chính đang làm việc tại bộ phận một cửa, người phụ nữ xuất hiện.
Lần này chị không tránh vào bếp. Trên tay là một miếng thịt lợn.
Chị báo đã nhận được hộ chiếu, đang chuẩn bị sang Lào làm ăn. Cân thịt chị mang đến để cảm ơn những cán bộ công an xã đã giúp mình. Anh em ghi nhận tình cảm rồi xin gửi lại chị và các con.
“Chỉ bấy nhiêu thôi nhưng khiến những chiến sĩ công an bám dân, bám bản như chúng tôi quên hết khó khăn, trở ngại để giúp người dân vùng biên giới từng bước tiếp cận các tiện ích của chuyển đổi số”, Thiếu úy Chính nói.
Câu chuyện một cân thịt lợn nghe như chuyện vui “cười ra nước mắt”. Nhưng phía sau đó là khoảng cách mênh mang không dễ san lấp giữa những tiện ích số và cuộc sống của người dân ở một xã biên giới.
Keng Đu có 29km đường biên giới giáp Lào. Địa bàn rộng, chia cắt, một số bản chưa có đường giao thông, sóng điện thoại. Hơn 5.050 người sinh sống tại đây thì 97% là đồng bào Khơ Mú. Nhiều người chưa nói rõ tiếng phổ thông, chưa thành thạo điện thoại thông minh, thậm chí không có thiết bị để thực hiện dịch vụ công trực tuyến.
Người dân lại chủ yếu canh tác nương rẫy, sống phân tán. Muốn họ tập trung về trụ sở để thu nhận hồ sơ, kích hoạt tài khoản định danh điện tử hay tích hợp giấy tờ là chuyện không hề đơn giản. Bởi vậy, thay vì ngồi chờ dân đến, cán bộ Công an xã Keng Đu phải đi, theo đúng nghĩa đen của việc “đi từng triền dốc, gõ từng nhà, rà từng người”.
Ngày nghỉ cũng đi. Buổi tối cũng đi. Thiết bị kỹ thuật được mang vác đến tận những bản làng xa nhất để hướng dẫn người dân.
Trung tá Nguyễn Văn Trường, Trưởng Công an xã Keng Đu, tỉnh Nghệ An, chia sẻ đến nay Công an xã Keng Đu đã thu nhận, kích hoạt tài khoản định danh điện tử cho 2.845 trong tổng số 3.167 công dân đủ điều kiện, đạt gần 90%; tích hợp thông tin an sinh xã hội cho 2.159 trường hợp. Việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử của đơn vị đạt 100%.
Những con số ấy, ở Keng Đu, được tạo nên từ những chuyến đi bản như chuyến đi bất kể đêm ngày của Thiếu úy Chu Văn Chính và đồng đội.
Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khi nhiều công việc được đưa về nơi gần dân hơn, câu chuyện đặt ra không chỉ là có bao nhiêu thủ tục đã được số hóa. Quan trọng hơn là người dân có thực sự sử dụng được chúng hay không.
Ở những địa bàn như Keng Đu, khoảng cách ấy đôi khi được tính bằng một con đường chưa có, một nơi chưa có sóng điện thoại, một gia đình chỉ có duy nhất chiếc điện thoại để liên lạc với người thân.
Cách Keng Đu hàng trăm kilômét, những cán bộ Công an xã A Lưới 5, thành phố Huế, cũng gặp một bài toán tương tự. A Lưới 5 rộng gần 324km2, là xã có diện tích lớn thứ hai thành phố Huế. Đây là một trong những xã đặc biệt khó khăn, người dân chủ yếu là đồng bào Pa Cô, Cơ Tu, Pa Hy sống phân tán.
Thế nhưng tỷ lệ phủ tài khoản định danh điện tử VNeID tại đây đạt khoảng 95%, thuộc nhóm dẫn đầu thành phố. Để có con số ấy, cán bộ cảnh sát khu vực phải đến từng bản, hỗ trợ cài đặt VNeID, đăng ký tài khoản định danh mức độ 2, tích hợp tài khoản an sinh xã hội.
Đại úy Hồ Anh Tuấn, Phó trưởng Công an xã A Lưới 5, cho biết địa bàn rộng, nhiều đồng bào trình độ nhận thức về pháp luật còn hạn chế. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của đơn vị, trong đó có Đề án 06.
Để tạo điều kiện tối đa cho đồng bào, lãnh đạo Công an xã A Lưới 5 đã chỉ đạo tổ cảnh sát khu vực đến từng bản để hỗ trợ người dân cài đặt, hướng dẫn về ứng dụng VNeID, đăng ký tài khoản định danh mức độ 2, tích hợp tài khoản an sinh xã hội...
Cuộc sống đại đa số người dân 3 thôn của xã A Lưới 5 còn khó khăn, nhiều người dân không sử dụng điện thoại thông minh hoặc không sử dụng sim chính chủ.
“Có gia đình 4 người nhưng chỉ có một điện thoại thông minh, chúng tôi phải thực hiện đăng ký nhiều tài khoản VNeID trên một thiết bị. Tuy nhiên, việc sử dụng nhiều tài khoản trên một thiết bị lại khá phức tạp, trong khi đó hầu hết bà con không nhớ được mật khẩu nên mỗi lần cần đăng nhập tài khoản định danh, bà còn lại tìm đến chúng tôi nhờ hỗ trợ”, Trung úy Hồ Chí Lập, phụ trách thôn Hương Nguyễn, xã A Lưới 5, chia sẻ về khó khăn của đơn vị trong thực hiện Đề án 06.
Trong những lần về bản hỗ trợ người dân kích hoạt tài khoản VNeID, tích hợp tài khoản an sinh xã hội, Đại úy Phan Nguyễn Thanh Tuấn cũng gặp không ít tình huống “dở khóc, dở cười”.
Từ tháng 6, anh được phân công phụ trách thôn Hương Nguyên, địa bàn giáp biên giới Lào, nơi sinh sống của đồng bào Cơ Tu và Bru - Vân Kiều.
Lần đầu vào bản, dù mặc cảnh phục, anh vẫn nhận về những ánh mắt e dè. Người dân không tin anh là công an.
“Hỏi ra mới biết, bà con được tuyên truyền phải cảnh giác với người lạ và chỉ biết cán bộ công an phụ trách địa bàn cũ nên dù tôi mặc cảnh phục bà con cũng không tin và rất đề cao cảnh giác”, Đại úy Tuấn kể.
Phải đến khi cán bộ tổ bảo vệ an ninh cơ sở giải thích đây là công an “xịn”, vừa được phân công thay cán bộ cũ, bà con mới chịu hợp tác. “Nhưng khi tin rồi, bà con mình quý cán bộ lắm”, anh cười.
Đại úy Tuấn không coi sự nghi ngờ ấy là chuyện buồn.
Theo anh, đó lại là tín hiệu cho thấy việc tuyên truyền để người dân cảnh giác với người lạ, phòng ngừa lừa đảo và tội phạm liên quan an ninh biên giới đã có hiệu quả. Nhưng câu chuyện cũng đặt ra một yêu cầu khác với người công an bám cơ sở: ngoài chuyên môn, nghiệp vụ còn phải học tiếng đồng bào, hiểu văn hóa, phong tục, tập quán của nơi mình phụ trách.
Bởi muốn người dân sử dụng một ứng dụng, trước hết phải khiến họ hiểu. Muốn bà con nghe, trước hết phải có được niềm tin.
Nếu ở những xã miền núi, trở ngại là đường xa, sóng yếu, thiếu điện thoại và rào cản ngôn ngữ thì tại những địa bàn đồng bằng đông dân, bài toán lại là khối lượng công việc lớn trong điều kiện lực lượng còn mỏng.
Công an xã Giai Lạc, Nghệ An chọn cách kéo giãn thời gian phục vụ người dân. Đơn vị tiếp công dân sớm hơn 30 phút so với giờ làm việc và kết thúc muộn hơn 30 phút; tiếp nhận người dân đến giải quyết thủ tục hành chính tất cả các ngày trong tuần.
Bộ phận một cửa thu nhận tài khoản định danh điện tử mức độ 2 cho trẻ 6-14 tuổi, hướng dẫn người dân tích hợp tài khoản an sinh xã hội đến 22h hằng ngày.
Đặc biệt, sáng chủ nhật, cán bộ công an phối hợp hội đồng mục vụ các giáo họ tổ chức điểm hướng dẫn tích hợp tài khoản an sinh xã hội ngay trong khuôn viên nhà thờ.
Trong 6 tháng đầu năm, Công an xã Giai Lạc tiếp nhận, giải quyết 1.786/1.786 hồ sơ thủ tục hành chính qua dịch vụ công trực tuyến.
Công an xã đã tập trung cao độ, làm sạch 19.632/19.182 dữ liệu phương tiện, vượt chỉ tiêu Công an tỉnh Nghệ An giao, số hóa hồ sơ, đăng ký xe theo đúng lộ trình, kế hoạch đề ra.
“Qua lấy ý kiến đánh giá của người dân về công tác cải cách hành chính qua ứng dụng VNeID của công an xã cho thấy 100% ý kiến hài lòng, rất hài lòng. Đây là sự ghi nhận, động viên rất lớn đối với cố gắng, nỗ lực của công an xã trong công tác cải cách hành chính trong bối cảnh nhân lực còn thiếu, địa bàn rộng, dân số đông”, Thượng tá Nguyễn Công Du, Trưởng Công an xã Giai Lạc, thông tin.
Đến thời điểm này, Công an xã Giai Lạc cơ bản đã hoàn tất thu nhận thông tin kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2 cho trẻ 6-14 tuổi trên địa bàn. Việc thu nhận thông tin nhằm tích hợp, thay thế các loại giấy tờ cứng, giải quyết thủ tục hành chính nhanh chóng cho trẻ, qua đó đã giúp công an xã thực hiện một việc chưa có tiền lệ.
Cũng chính dữ liệu tưởng chỉ phục vụ những thủ tục hành chính ấy, có lúc lại được dùng vào một việc mà những cán bộ, chiến sĩ Công an xã Giai Lạc không nghĩ tới.
Đầu tháng 6, con trai duy nhất của chị Bùi Thị Thảnh, ở xóm Phú Sơn không may bị đuối nước, qua đời. Đây là gia đình diện đặc biệt khó khăn, việc hậu sự phải nhờ cán bộ xóm và dân làng chung tay.
Đến lúc chuẩn bị tang lễ, mọi người mới phát hiện gia đình không có ảnh của cháu để làm di ảnh. Khi ấy đã là nửa đêm.
Thiếu tá Đặng Thanh Hòa, Phó trưởng Công an xã, chỉ đạo cán bộ trích xuất hình ảnh căn cước của cháu trên hệ thống dữ liệu dân cư quốc gia. Cán bộ sau đó đi quãng đường 50km để in ảnh, đóng khung rồi chuyển về gia đình.
Lãnh đạo, chỉ huy công an xã cũng phối hợp ban chỉ huy xóm kêu gọi các mạnh thường quân quyên góp, hỗ trợ gia đình chị Thảnh gần 175 triệu đồng, động viên gia đình vượt qua nỗi đau, sớm ổn định cuộc sống. Đặc biệt, ngôi nhà gia đình chị đang ở cũng là món quà nặng nghĩa tình của cán bộ, chiến sĩ Công an xã Giai Lạc và các tổ chức, cá nhân hảo tâm quyên góp, xây dựng cách đây 2 năm.
Ông Hoàng Văn Bảy, xóm trưởng xóm Phú Sơn, nói điều ông nhớ nhất là khi gia đình chị Thảnh rơi vào lúc đau buồn, khó khăn nhất, cán bộ công an xã luôn ở bên.
“Chồng chị Thảnh là người bị khuyết tật trí tuệ bẩm sinh, bản thân chị bị nhiễm chất độc hóa học gián tiếp từ người cha là cựu binh từng chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị. Sự sát cánh, hỗ trợ đó không chỉ là cái nghĩa, cái tình mà cao hơn hết là lực lượng công an xã đã luôn gần dân, sát dân, có mặt lúc dân cần, khi dân khó”, ông Hoàng Văn Bảy chia sẻ.
