Luật Đô thị đặc biệt TPHCM: Đề xuất người dân bầu, bãi miễn Chủ tịch UBND

Sáng 8/5, HĐND TPHCM phối hợp với Đại học Luật TPHCM tổ chức hội thảo khoa học “Luật Đô thị đặc biệt - Đột phá thể chế cho TPHCM". Sự kiện nhằm tiếp tục khẳng định tính cấp thiết, luận giải những cơ sở khoa học, đề xuất một số nội dung cơ bản, khung pháp lý của dự thảo luật phù hợp với thực tiễn của địa bàn.

Phát biểu mở đầu hội thảo, Phó Chủ tịch HĐND TPHCM Nguyễn Trường Nhật Phượng cho biết, TPHCM luôn được xác định là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo của vùng và cả nước. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm, tạo điều kiện cho thành phố thông qua các cơ chế thí điểm tại Nghị quyết 54, Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260.

Những chính sách này đã mang lại nhiều thành tựu quan trọng, tạo tiền đề khai thác hiệu quả tiềm năng của địa phương. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy các cơ chế thí điểm thường bị giới hạn về thời gian và đôi khi thiếu tính đồng bộ với hệ thống pháp luật chung.

"Việc chuyển từ nghị quyết thí điểm sang một đạo luật có tính bền vững như Luật Đô thị đặc biệt là nhu cầu cấp thiết để kiến tạo một khung thể chế ổn định, linh hoạt và đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn", bà Nguyễn Trường Nhật Phượng nói.

Tại hội nghị, TS Nguyễn Thị Thiện Trí đã góp ý về những nội dung cốt lõi của khung dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Trong đó, chuyên gia đã đưa ra những đề xuất liên quan đến thẩm quyền, tổ chức bộ máy của một đô thị đặc biệt.

TS Nguyễn Thị Thiện Trí đưa ra phương án tổ chức chính quyền đô thị đặc biệt gồm chính quyền đô thị cấp thành phố và chính quyền đô thị xã, đặc khu. Tổ chức chính quyền đô thị đặc biệt gồm cấp thành phố và phường, xã, đặc khu, dưới sự tổ chức, điều hành trực tiếp của chính quyền đô thị thành phố.

"Chủ tịch UBND chính quyền đô thị đặc biệt do người dân đô thị bầu ra trong số các ứng viên được HĐND quyết định. Chủ tịch UBND xã, đặc khu do người dân bầu trực tiếp trong số các ứng viên được HĐND cùng cấp phê chuẩn. Lãnh đạo UBND phường sẽ do Chủ tịch UBND thành phố bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức", TS Nguyễn Thị Thiện Trí nêu đề xuất.

Tại hội thảo, TS Trần Thị Thu Hà cũng phát biểu tham luận liên quan tới chức danh Chủ tịch UBND của chính quyền đô thị đặc biệt. Theo chuyên gia, Luật Đô thị đặc biệt cần chuyển đổi để chức danh Chủ tịch UBND hoạt động theo chế độ thủ trưởng.

"Khi đứng đầu cơ quan theo chế độ thủ trưởng, Chủ tịch UBND sẽ có quyền hạn cao nhất, trách nhiệm lớn nhất. Mỗi thành viên UBND trở về đúng với vị trí tham mưu giúp việc, bộ máy bên dưới là bộ máy giúp việc cho Chủ tịch UBND", TS Trần Thị Thu Hà nêu ý kiến.

TS Trần Thị Thu Hà cũng kiến nghị xác lập phương thức người dân được bầu cử trực tiếp Chủ tịch UBND tại các đô thị đặc biệt. Điều này sẽ giúp tăng quyền làm chủ, giám sát của nhân dân, tạo cơ chế cạnh tranh lành mạnh để lựa chọn người tài.

"Việc bầu trực tiếp Chủ tịch UBND đối với đô thị đặc biệt cần đảm bảo nguyên tắc Đảng lãnh đạo công tác cán bộ, đảm bảo việc giới thiệu nhân sự của cơ quan Đảng, phát huy vai trò của HĐND trong lựa chọn, công bố ứng viên để người dân bầu cử. Các ứng viên cần được chọn lựa kỹ qua các vòng hiệp thương, có chương trình hành động cụ thể để thuyết phục cử tri", TS Nguyễn Thị Thu Hà nêu phương án.

Về trách nhiệm, chuyên gia đề xuất cơ chế cử tri bãi miễn trực tiếp đối với Chủ tịch UBND. Luật Đô thị đặc biệt cần quy định rõ điều kiện, trình tự, thủ tục để cử tri thực hiện bãi miễn. TS Nguyễn Thị Thu Hà nêu phương án việc bãi miễn có thể thực hiện khi thu thập đủ một tỷ lệ chữ ký nhất định của cử tri, tổ chức trưng cầu ý dân để đưa ra quyết định.