“Cải cách mạnh thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường”

Tiến sĩ Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường, thông tin tại “Diễn đàn quốc gia về môi trường và khí hậu: Từ chính sách đến hành động” do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Nghệ An tổ chức sáng 5/6.

Sau hơn 5 năm triển khai, Luật Bảo vệ môi trường 2020 tạo ra nhiều chuyển biến trong công tác quản lý nhà nước thông qua công cụ như giấy phép môi trường, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và thị trường carbon.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, ông Cường thừa nhận nhiều quy định phải tiếp tục hoàn thiện.

Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi, bổ sung 82 trong tổng số 171 điều của luật hiện hành, tập trung vào 4 nhóm nội dung chính: cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp; hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn; tăng cường quản lý chất lượng môi trường; tháo gỡ các điểm nghẽn để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Trong đó, dự thảo luật đề xuất bãi bỏ 9 thủ tục hành chính, giúp giảm hơn 52% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

“Số dự án phải thực hiện đánh giá tác động môi trường và xin giấy phép môi trường cũng được cắt giảm trên 90% thông qua việc đơn giản hóa phân loại dự án theo tiêu chí môi trường”, ông Cường cho hay.

Việc phân cấp cho địa phương tiếp tục được đẩy mạnh với 96% hoạt động thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và 95% việc cấp giấy phép môi trường.

Trong lĩnh vực quản lý chất thải, dự thảo luật bổ sung nhiều quy định nhằm thúc đẩy tái chế, tái sử dụng chất thải và phát triển kinh tế tuần hoàn. Chính phủ sẽ quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ vật liệu tái chế bắt buộc, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế EPR.

Các cơ sở phát sinh chất thải sẽ phải cung cấp, cập nhật dữ liệu điện tử. Hệ thống quản lý chất thải được xây dựng trên nền tảng số, cho phép kiểm soát và truy xuất dòng chất thải theo thời gian thực.

Cũng theo ông Cường, quy định về dự báo ô nhiễm môi trường không khí, kiểm kê khí thải, kiểm soát phát thải từ giao thông cũng được bổ sung nhiều quy định mới và chuyển phương thức quản lý từ “cảnh báo khi ô nhiễm đã xảy ra” sang “dự báo để chủ động phòng ngừa”.

2.066 doanh nghiệp bắt buộc kiểm kê khí nhà kính

PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược nông nghiệp và môi trường, cho rằng dư địa giảm phát thải của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất, năng lượng, nông nghiệp và sử dụng tài nguyên.

Quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp thời gian qua đã bắt đầu hình thành rõ nét hơn dưới tác động của các cam kết quốc tế, yêu cầu từ thị trường xuất khẩu cũng như tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe. Tuy nhiên, ông Thọ nhận định mức độ chuyển đổi giữa các nhóm doanh nghiệp hiện vẫn còn chênh lệch lớn, nhất là giữa doanh nghiệp lớn với vừa và nhỏ.

Cơ chế phát triển thị trường carbon và tín chỉ carbon sẽ mở ra cơ hội đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới. Đây không chỉ là công cụ tài chính cho quá trình chuyển đổi xanh mà còn tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng phát thải thấp.

Chia sẻ thêm, ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), phản ánh có 2.166 cơ sở bắt buộc kiểm kê khí thải nhà kính. Nhóm này chiếm khoảng 70% tổng lượng phát thải trực tiếp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu Chính phủ ban hành quyết định phân bổ hạn ngạch cho 110 cơ sở lớn nhất (chiếm khoảng 40% lượng phát thải).

Bên cạnh các quy định bắt buộc, Chính phủ cũng ban hành nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi như ưu đãi tài chính, áp dụng chính sách về thuế, phí (ưu đãi lệ phí trước bạ cho xe điện hoặc ưu đãi thuế nhập khẩu đối với các công nghệ cao).

Bộ này đang xây dựng hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn và áp dụng tiêu chí ESG để trình Thủ tướng Chính phủ.

“Việc giảm phát thải nhà kính hiện nay gắn bó mật thiết với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Quy trình cấp phép đầu tư cần có các quy định về tiêu chí môi trường và xác nhận dự án đầu tư theo danh mục để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận cơ chế tài chính đồng hành trong việc giảm phát thải”, ông Quang nêu rõ.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành khẳng định bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu là nhiệm vụ lâu dài, khó khăn nhưng cũng là cơ hội để Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.

“Thành công không chỉ phụ thuộc vào chính sách đúng, mà quan trọng hơn là tổ chức thực hiện hiệu quả, với sự tham gia thực chất của tất cả các chủ thể”, ông Thành nêu quan điểm.