Vì sao nền kinh tế Iran đủ chống đỡ trước đòn trừng phạt của Mỹ?

Dân trí Iran vẫn đang tìm cách thích nghi với các lệnh trừng phạt cứng rắn của Mỹ trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước ngày càng tăng nhiệt.
>>Iran nghi ngờ Mỹ gây nhiễu radar khiến bắn nhầm máy bay Ukraine
>>“Người đưa tin” bí mật giúp Mỹ - Iran hạ nhiệt căng thẳng
>>Anh, Pháp, Đức "giáng đòn" lên Iran giữa lúc căng thẳng

Vì sao nền kinh tế Iran đủ chống đỡ trước đòn trừng phạt của Mỹ? - 1

Một khu mua sắm tại Iran. (Ảnh: AFP)

Kể từ năm 2017, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp đặt hàng loạt lệnh trừng phạt cứng rắn với Iran. Đây là nỗ lực của ông chủ Nhà Trắng nhằm chặn đứng nguồn tài chính của chính quyền Iran, buộc Tehran phải đàm phán một thỏa thuận hạt nhân mới.

Trong một bài phát biểu gần đây, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói rằng chiến lược “gây sức ép tối đa” của chính quyền Mỹ nhắm mục tiêu cắt giảm tới 80% nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Theo ông Pompeo, Tổng thống Iran Hassan Rouhani từng thừa nhận rằng các biện pháp trừng phạt của Mỹ đã khiến Tehran mất khoảng 200 tỷ USD, trong đó 50% là doanh thu trực tiếp từ việc xuất khẩu dầu ra nước ngoài.

Tuy vậy, nền kinh tế Iran vẫn đủ chống đỡ.

“Tôi nghĩ dự báo về sự sụp đổ nhanh chóng của nền kinh tế Iran là quá lạc quan”, Djavad Salehi-Isfahani, giáo sư kinh tế tại Đại học Virginia Tech, chuyên nghiên cứu về kinh tế Iran, nhận định.

Theo Giáo sư Djavad, bất chấp các lệnh trừng phạt cứng rắn của chính quyền Trump, hiện mọi người vẫn chưa hiểu hết về mức độ phức tạp của nền kinh tế Iran, cũng như việc Iran mạnh như thế nào và họ có kinh nghiệm ra sao trong việc thích ứng với các lệnh trừng phạt.

Tuy nhiên, một điều không thể phủ nhận là các lệnh trừng phạt ngày càng siết chặt của Mỹ kể từ năm 2017 đã gây tổn hại nặng nề cho nền kinh tế Iran.

“Tỷ lệ thất nghiệp cao, lạm phát cao. Họ (Iran) cũng cạn kiệt ngoại hối. Nền kinh tế không còn ổn định”, Giáo sư Djavad cho biết.

Mặc dù vậy, theo ông Djavad, trong suốt hơn 4 thập niên qua, Iran đã có nhiều kinh nghiệm trong việc đối phó với các lệnh trừng phạt và đã học được cách trụ vững trước tác động của các lệnh trừng phạt. Theo đó, lần trừng phạt mới của Mỹ cũng không phải ngoại lệ.

Cả Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đều dự đoán GDP của Iran đang trên đà sụt giảm gần 9% trong năm nay. Có thể so sánh con số này với thập niên 1970 và cuối thập niên 1980, thời điểm Mỹ áp lệnh trừng phạt với Iran sau khi người Mỹ bị bắt làm con tin tại đại sứ quán Mỹ ở Tehran. Khi đó, GDP bình quân đầu người của Iran giảm khoảng 50%.

WB và IMF dự đoán sự xuống dốc của nền kinh tế Iran dựa trên sự sụt giảm đáng kể về xuất khẩu dầu. Trước khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran hồi tháng 5/2018, Iran xuất khẩu khoảng 2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày. Theo Esfandyar Batmanghelidj, nhà sáng lập tổ chức Bourse and Bazaar chuyên theo dõi sự phát triển của nền kinh tế Iran, hiện nay, con số này chỉ nằm trong khoảng 300.000 đến 500.000 thùng/ngày, trong đó phần lớn xuất khẩu sang Trung Quốc.

Cách thích nghi của Iran

Vì sao nền kinh tế Iran đủ chống đỡ trước đòn trừng phạt của Mỹ? - 2

Một tuyến đường đông đúc tại Tehran. (Ảnh: AFP)

Chuyên gia Batmanghelidj lưu ý rằng Iran không chỉ có dầu mỏ.

“Nền kinh tế Iran là nền kinh tế rất đa dạng, và ngành sản xuất thực sự là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất. Hiện, sản xuất chiếm khoảng 1/5 tổng số việc làm tại Iran”, ông Batmanghelidj cho biết.

Các lệnh trừng phạt của Mỹ khiến các doanh nghiệp Iran gặp khó khăn trong việc tiếp cận các hàng hóa cần thiết để chế tạo các sản phẩm. Iran cũng gặp khó khăn trong việc tìm kiếm khách hàng ở nước ngoài vì họ lo ngại rằng chính quyền Trump có thể sẽ áp lệnh trừng phạt thứ cấp đối với bất kỳ công ty nào làm ăn với Iran.

Tuy vậy, một số hãng sản xuất của Iran vẫn phát triển tốt nhờ vào các hệ thống thanh toán không chính thức, vốn không phụ thuộc vào các ngân hàng để nhận hay chuyển tiền ra nước ngoài. Ngoài ra, một số hàng hóa của Iran cũng không bị áp lệnh trừng phạt thứ cấp.

“Đó là những hàng hóa thiết yếu, như thực phẩm hay sản phẩm tiêu dùng, gồm các sản phẩm gia dụng”, ông Batmanghelidj cho biết thêm.

Ngoài ra, theo Suzanne Maloney, chuyên gia về Iran tại Viện Brookings, Iran cũng có mối quan hệ chặt chẽ với các đối tác khu vực. Nhờ các mối quan hệ này, Iran có thể trao đổi hoặc sử dụng các hình thức dàn xếp khác để duy trì một số hoạt động kinh tế nhất định.

“Iran thực sự cần có các ngành công nghiệp thay thế để dựa vào cũng như năng lực nội tại đáng kể, cùng với đó là khả năng cân bằng các mối quan hệ của họ với một số quốc gia láng giềng để chật vật thoát khỏi sự kìm kẹp về kinh tế. Những nước như Iraq, Afghanistan, một số nước cộng hòa Trung Á, Syria và một số nước khác trong khu vực, Iran đều có tầm với vượt ra khỏi sự kiểm soát của Bộ Tài chính Mỹ”, bà Suzanne cho biết.

Việc thiếu hụt các sảm phẩm nhập khẩu giúp thúc đẩy sản xuất nội địa của Iran. Điều này giúp tạo thêm nhiều việc làm cho người Iran.

Tuy vậy, rất khó để có thể tính toán mức độ kiên nhẫn của người dân Iran. 40 năm trước, Iran sẵn sàng đương đầu với những khó khăn do các lệnh trừng phạt của Mỹ gây ra. Còn bây giờ, họ đang biểu tình trên đường phố.

“Những những gì chúng ta đã thấy trong những tháng gần đây, sự kiên nhẫn đó không còn nữa. Làm thế nào để chính phủ có thể duy trì trật tự xã hội khi phải đối mặt với sự sụt giảm 10-20% về tiêu chuẩn sống, tôi cũng không biết điều này”, chuyên gia Suzanne nói.

Thành Đạt

Theo NPR

MỚI NHẤT
Tổng thống Ukraine thẳng thừng bác đơn từ chức của Thủ tướng
Tổng thống Ukraine thẳng thừng bác đơn từ chức của Thủ tướng

(Dân trí) - Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết ông sẽ cho Thủ tướng Oleksiy Honcharuk, người vừa nộp đơn từ chức, một cơ hội khác.

Thứ bảy, 18/01/2020 - 06:59

Nga tiết lộ chi tiết bất ngờ vụ Iran bắn nhầm máy bay Ukraine
Nga tiết lộ chi tiết bất ngờ vụ Iran bắn nhầm máy bay Ukraine

(Dân trí) - Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov nói rằng, vụ Iran bắn nhầm máy bay Ukraine khiến 176 người chết xảy ra khi Tehran đang bất an với thông tin 6 máy bay chiến đấu tàng hình của Mỹ xuất hiện ở biên giới nước này.

Thứ bảy, 18/01/2020 - 06:38

Lãnh tụ tối cao Iran nói cuộc tấn công tên lửa là cú đánh vào mặt Mỹ
Lãnh tụ tối cao Iran nói cuộc tấn công tên lửa là cú đánh vào mặt Mỹ

(Dân trí) - Lãnh tụ tối cao Iran tuyên bố ngày Tehran phóng tên lửa vào các căn cứ quân sự có lính Mỹ đồn trú tại Iraq là “ngày của Chúa” để đáp trả cuộc không kích trước đó của Washington khiến tướng Iran thiệt mạng.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 10:37

Nga nói tập trận của NATO như chuẩn bị cho chiến tranh
Nga nói tập trận của NATO như chuẩn bị cho chiến tranh

(Dân trí) - Bộ Ngoại giao Nga đã lên tiếng chỉ trích các cuộc tập trận của NATO ở khu vực gần biên giới Nga.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 09:23

Các Ngoại trưởng ASEAN quan ngại về tình trạng tôn tạo, bồi đắp trên Biển Đông
Các Ngoại trưởng ASEAN quan ngại về tình trạng tôn tạo, bồi đắp trên Biển Đông

(Dân trí) - Tại hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN ở Nha Trang, Khánh Hòa hôm nay, các Ngoại trưởng đã bày tỏ quan ngại về tình trạng tôn tạo, bồi đắp trên biển, nhất là những diễn biến gần đây, trong đó có các sự cố nghiêm trọng vi phạm quyền chủ quyền vùng biển một số thành viên ASEAN, làm gia tăng căng thẳng, xói mòn lòng tin.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 08:05

Thứ trưởng Ngoại giao Anh: “2020 là năm tuyệt vời cho Việt Nam”
Thứ trưởng Ngoại giao Anh: “2020 là năm tuyệt vời cho Việt Nam”

(Dân trí) - Thứ trưởng Ngoại giao Anh Heather Wheeler cho biết năm 2020 sẽ là một năm “tuyệt vời” với Việt Nam khi đảm nhiệm hai chức vụ quan trọng tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và ASEAN.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 06:33

Thủ tướng Ukraine bất ngờ từ chức giữa nghi vấn "nói xấu" Tổng thống Zelensky
Thủ tướng Ukraine bất ngờ từ chức giữa nghi vấn "nói xấu" Tổng thống Zelensky

(Dân trí) - Thủ tướng Ukraine Oleksiy Goncharuk cho biết ông đã xin từ chức sau khi một đoạn băng ghi âm xuất hiện làm dấy lên nghi vấn ông đã đưa ra những bình luận không phù hợp về đương kim Tổng thống Volodomyr Zelensky.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 04:50

Cựu Đại sứ EU bị nghi làm gián điệp cho Trung Quốc
Cựu Đại sứ EU bị nghi làm gián điệp cho Trung Quốc

(Dân trí) - Một nhà cựu ngoại giao cấp cao của EU đã bị điều tra vì nghi vấn làm gián điệp cho Trung Quốc, trong bối cảnh châu Âu đang quan ngại về nghi vấn Bắc Kinh đang mở rộng mạng lưới gián điệp tại châu lục.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 04:30

Mỹ nhận 500 triệu USD phí đồn trú từ đồng minh
Mỹ nhận 500 triệu USD phí đồn trú từ đồng minh

(Dân trí) - Ả rập Xê út đã trả cho Washington gần 500 triệu USD chi phí đồn trú của các lực lượng Mỹ tại quốc gia Trung Đông này, một quan chức Mỹ tiết lộ. Động thái này diễn ra sau khi Mỹ gây sức ép với các đồng minh khắp thế giới nhằm gia tăng chia sẻ chi phí đồn trú binh sĩ.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 04:27

Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng thấp nhất trong 29 năm do thương chiến
Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng thấp nhất trong 29 năm do thương chiến

(Dân trí) - Chiến tranh thương mại với Mỹ đã khiến tăng trưởng GDP của Trung Quốc năm 2019 chậm nhất gần 30 năm. Bắc Kinh có thể buộc phải đưa ra thêm các biện pháp kích thích để vực dậy nền kinh tế trong thời gian tới.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 03:23

Ngôi nhà ở Mỹ bất ngờ đổ sập thành đống gạch vụn
Ngôi nhà ở Mỹ bất ngờ đổ sập thành đống gạch vụn

(Dân trí) - Mặt tiền một căn nhà 2 tầng của Mỹ đã bất ngờ đổ sập xuống trước sự ngỡ ngàng của những người đi ngang qua.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 03:12

Điểm yếu của dàn máy bay quân sự tàng hình Trung Quốc
Điểm yếu của dàn máy bay quân sự tàng hình Trung Quốc

(Dân trí) - Giới chuyên gia cho rằng dù quân đội Trung Quốc đang tích cực trong việc chế tạo các phi đội máy bay chiến đấu, ném bom tàng hình nhưng các vũ khí này có thể sẽ không hoạt động hiệu quả như họ mong muốn vì Bắc Kinh vẫn đang gặp khó trong việc sản xuất động cơ phù hợp cho những khí tài này.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 02:40

ĐÁNG QUAN TÂM
Nhiều binh sĩ Mỹ bị chấn động não sau vụ tấn công tên lửa của Iran
Nhiều binh sĩ Mỹ bị chấn động não sau vụ tấn công tên lửa của Iran

(Dân trí) - Ít nhất 11 quân nhân của Mỹ đã bị thương và chấn động não sau vụ tấn công tên lửa của Iran nhằm vào căn cứ không quân al-Asad ở Iraq hôm 8/1 dù trước đó Washington khẳng định không có thương vong.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 12:35

Pháp điều tàu sân bay hạt nhân mạnh nhất châu Âu tới Trung Đông
Pháp điều tàu sân bay hạt nhân mạnh nhất châu Âu tới Trung Đông

(Dân trí) - Pháp sẽ điều tàu Charles De Gaulle, tàu sân bay hạt nhân mạnh nhất châu Âu tới Trung Đông, trong bối cảnh khu vực đang căng thẳng vì các diễn biến liên quan tới mâu thuẫn giữa Mỹ và Iran.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 11:36

5 nước đòi Iran bồi thường vụ bắn nhầm máy bay
5 nước đòi Iran bồi thường vụ bắn nhầm máy bay

(Dân trí) - Năm quốc gia có công dân thiệt mạng trong vụ Iran bắn nhầm máy bay chở khách của hãng hàng không Ukraine hôm 8/1 đã đề nghị Tehran bồi thường cho gia đình các nạn nhân.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 10:54

Bên trong giếng phóng tên lửa liên lục địa Mỹ từ thời Chiến tranh Lạnh
Bên trong giếng phóng tên lửa liên lục địa Mỹ từ thời Chiến tranh Lạnh

(Dân trí) - Một giếng phóng tên lửa đạn đạo Titan II của Mỹ ở bang Arizona đã được chuyển đổi mục đích sử dụng thành bảo tàng cho khách du lịch tham quan. Địa điểm này từng chứa một trong những vũ khí Mỹ triển khai để có thể đối phó với Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 10:01

Trung Quốc thừa nhận tàu ngư dân đánh cá ở vùng biển Indonesia
Trung Quốc thừa nhận tàu ngư dân đánh cá ở vùng biển Indonesia

(Dân trí) - Trung Quốc đã thừa nhận rằng ngư dân của họ đánh cá ở vùng biển mà Indonesia tuyên bố là vùng đặc quyền kinh tế trong khi Bắc Kinh gọi đây là ngư trường truyền thống.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 09:43

Mỹ điều tàu chiến qua eo biển Đài Loan giữa lúc căng thẳng
Mỹ điều tàu chiến qua eo biển Đài Loan giữa lúc căng thẳng

(Dân trí) - Một tàu chiến của Mỹ ngày 16/1 đã qua eo biển Đài Loan, chưa đầy một tuần sau cuộc bầu cử ở hòn đảo này với chiến thắng áp đảo thuộc về bà Thái Anh Văn.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 08:49

Đài Loan bắt giữ người Việt đâm chết hai đồng hương
Đài Loan bắt giữ người Việt đâm chết hai đồng hương

(Dân trí) - Một lao động nhập cư từ Việt Nam đã bị bắt giữ tại Đài Loan hôm 15/1 với cáo buộc giết chết hai đồng hương sau một cuộc tranh cãi.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 08:49

Phó Chủ tịch Quốc hội ca ngợi vai trò của ngoại giao trong thành công của Việt Nam năm 2019
Phó Chủ tịch Quốc hội ca ngợi vai trò của ngoại giao trong thành công của Việt Nam năm 2019

(Dân trí) - Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đã nhấn mạnh thành tựu mà Việt Nam đạt được trong năm 2019, nhấn mạnh vai trò của các quốc gia, các tổ chức quốc tế và phi chính phủ nước ngoài trong thành công này.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 08:14

Ông Putin lên tiếng sau “cơn địa chấn” chính trường Nga
Ông Putin lên tiếng sau “cơn địa chấn” chính trường Nga

(Dân trí) - Tổng thống Vladimir Putin cho rằng các biện pháp nhằm nâng cao vai trò của quốc hội tại Nga sẽ không mâu thuẫn với thực tế rằng Nga vẫn là một nước cộng hòa tổng thống.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 08:04

Tổng thống Putin đề cử ông Medvedev làm Phó chủ tịch Hội đồng An ninh
Tổng thống Putin đề cử ông Medvedev làm Phó chủ tịch Hội đồng An ninh

(Dân trí) - Tổng thống Vladimir Putin ngày 16/1 đã lập ra một chức vụ mới, Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga, và bổ nhiệm cựu Thủ tướng Dmitry Medvedev vào vị trí này.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 07:58

Ông Putin chuẩn bị cho tương lai?
Ông Putin chuẩn bị cho tương lai?

Những đề xuất sửa đổi hiến pháp được cho là sẽ giúp Tổng thống Vladimir Putin có một số lựa chọn để tiếp tục nắm giữ quyền lực sau khi nhiệm kỳ kết thúc vào năm 2024

Thứ sáu, 17/01/2020 - 07:14

Thượng viện Mỹ bắt đầu xét xử luận tội ông Trump
Thượng viện Mỹ bắt đầu xét xử luận tội ông Trump

(Dân trí) - Các thủ tục cho phiên tòa xét xử tại Thượng viện Mỹ để xem xét bãi nhiệm Tổng thống Donald Trump chính thức bắt đầu ngày 16/1 sau khi Hạ viện Mỹ chuyển bản luận tội và chỉ định 7 nghị sĩ đóng vai trò làm công tố viên.

Thứ sáu, 17/01/2020 - 06:33