Trung Quốc toan tính quân sự gì ở Biển Đông?

Dân trí Bị hấp dẫn bởi trữ lượng dầu lửa và khí đốt khổng lồ dưới lòng biển và lợi dụng những điểm yếu của các bên tranh chấp ở quần đảo Hoàng Sa, hải quân Trung Quốc đã từng mở đợt tấn công để hòng chiếm quần đảo này.

 Trung Quốc toan tính quân sự gì ở Biển Đông?

Dưới đây là bài viết trên tạp chí Foreign Policy của Jim Holmes, giáo sư về chiến lược tại Trường Hải quân Mỹ và là đồng tác giả của nghiên cứu Red Star over the Pacific: China's Rise and the Challenge to U.S. Maritime Strategy” (Sao đỏ trên Thái Bình Dương: Sự trỗi dậy của Trung Quốc và thách thức đối với chiến lược hải dương của Mỹ)

 

Bị hấp dẫn bởi trữ lượng dầu lửa và khí đốt khổng lồ dưới lòng biển và lợi dụng những điểm yếu của các bên tranh chấp ở quần đảo Hoàng Sa, Trung Quốc đã mở đợt tấn công hải quân để chiếm quần đảo này. Để hợp thức hóa hành động của mình, Bắc Kinh đã viện đến bằng chính lịch sử, mà dựa chủ yếu vào chuyến thăm đảo vào thế kỷ 15 của đô đốc Zheng dưới thời đại nhà Thanh, trong khi tuyên truyền ra rả về “chủ quyền không thể chối cãi” đối với hầu hết Biển Đông.

 

Cuộc tấn công chiếm đóng đó là sự thật, diễn ra vào ngày 17/1/1974.

 

Lịch sử có thể không lặp lại chính xác hoàn toàn, nhưng vần điệu thì vẫn thế. Trung Quốc đã tận dụng điểm yếu của chính quyền miền nam Việt Nam trước đây để chiếm Hoàng Sa. Và giờ đây, Quân đội giải phóng nhân dân Trung Hoa (PLA) lại công bố kế hoạch triển khai quân đồn trú ở “thành phố Tam Sa” mà Trung Quốc vừa đơn phương thành lập trên đảo Phú Lâm của Hoàng Sa, Việt Nam. Chính thức được thành lập vào ngày 24/7/2012, Trung Quốc cho hay “Tam Sa” sẽ là trung tâm hành chính cho các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và các vùng biển lân cận.

 

Đây là động thái mới nhất trong chiến dịch bành trướng của Trung Quốc trên mọi vùng biển và các quần đảo trong “đường chín đoạn” liếm gần như toàn bộ Biển Đông, trong đó có cả những vùng biển rộng lớn thuộc vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của các nước Đông Nam Á. Trong tháng này, một tàu khu trục nhỏ của Trung Quốc đã mắc cạn trong EEZ của Philippines, sau khi được cho là đã nổ súng xua đuổi các ngư dân Philippines. Vụ việc xảy ra vào cuối tháng sáu, thời điểm hải quân Trung Quốc tuyên bố sẽ khởi động “các cuộc tuần tra tác chiến” trên các vùng biển tranh chấp.

 

Một lần nữa Bắc Kinh lại đặt tay vào vũ khí. Tuy nhiên, không giống như vụ việc năm 1974, lãnh đạo Trung Quốc có hành động tương tự vào thời điểm ngoại giao thời bình có vẻ như đang tạo cơ hội tốt cho họ. Đây là “chính sách ngoại giao cây gậy nhỏ” – ngoại giao pháo hạm không công khai phô bày pháo hạm.

 

Những nhà chiến lược Trung Quốc đã có cái nhìn rộng về sức mạnh của đại dương, bao gồm cả hàng hải phi quân sự. Năm 1974, bộ máy tuyên truyền của Trung Quốc đã dựng lên “Cuộc chiến bảo vệ Hoàng Sa” (nguyên văn cụm từ theo tiếng Trung) như là chiến thắng của “hải quân nhân dân” – mỹ từ dành cho ngư dân đã hành động như là bộ phận bổ trợ cho hải quân. Các đội tàu cá có thể tới những vị trí và làm những việc mà đối thủ hoặc phải phản ứng hoặc phải từ bỏ tuyên bố chủ quyền của mình. Những đội tàu không được trang bị vũ khí này từ các cơ quan tương tự như lực lượng bảo vệ bờ biển được nâng lên một bậc. Và hạm đội Hải quân PLA, được trang bị máy bay chiến thuật, tên lửa, tàu tấn công trang bị tên lửa và tàu ngầm, yểm trợ phía sau.

 

Bắc Kinh có thể củng cố thêm tuyên bố của mình đối với “đường chín đoạn” bằng cách triển khai tàu do thám, tàu của các cơ quan ngư nghiệp, hoặc tàu hải giám trên danh nghĩa bảo vệ các ngư dân của mình trên các vùng biển nước này tranh chủ quyền. Và làm như vậy Trung Quốc ít bị mang tiếng là “bắt nạt” quá đáng những nước yếu hơn, không cho các cường quốc khác trong khu vực có cớ can thiệp. Nhưng tại sao Trung Quốc lại không thực hiện chính sách đầy hứa hẹn như vậy?

 

“Cây gậy nhỏ” gây mất thời gian
 

Bởi chính sách ngoại giao cây gậy nhỏ làm mất nhiều thời gian. Nó phải cần tạo ra “thực tế” trên thực địa, như kiểu Tam Sa, và sau đó là thuyết phục người khác rằng thách thức những “thực tế” này là vô nghĩa. Bắc Kinh có động cơ, phương tiện và cơ hội để giải quyết tranh chấp Biển Đông, nhưng nước này không thực hiện. Các nước tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông đang tăng cường vũ trang. Họ có thể dùng quân sự để đối đầu với đe dọa của Trung Quốc, hoặc ít nhất là khiến Trung Quốc phải chịu tổn thất nếu bị áp đặt. Và các nước Đông Nam Á  đang tìm kiếm sự giúp đỡ từ những cường quốc bên ngoài, như Mỹ. Mặc dù Washington không có quan điểm hỗ trợ chính thức về vấn đề tranh chấp biển, nhưng nước này bày tỏ chia sẻ “một cách tự nhiên” với các nước ASEAN. Các nước như Philippines là đồng minh ký hiệp ước với Mỹ, trong khi Mỹ đang tìm cách “kết thân” với các nước khác khi dịch chuyển chính sách sang châu Á-Thái Bình Dương.

 

Vì vậy lãnh đạo Trung Quốc có thể cho rằng họ phải hành động ngay bây giờ hoặc sẽ mất cơ hội mãi mãi để thực hiện tham vọng độc chiếm toàn bộ Biển Đông của mình. Họ cho rằng các biện pháp trực tiếp có vẻ như mang lại ít hậu quả hơn, nên chấp nhận bất cứ giá nào, mức độ nguy hiểm nào và tổn thất ngoại giao nào trong thời gian ngắn.

 

Động cơ của Trung Quốc đặc biệt vẫn không hề thay đổi trong suốt nhiều thập niên. Thậm chí, bản đồ “đường 9 đoạn” còn in trên một ấn phẩm từ những năm 1940, chứ không phải là điều mà họ mới mơ đến trong những năm gần đây. Chính quyền Tưởng Giới Thạch đã xuất bản nó trước khi chạy tới đảo Đài Loan và hiện Bắc Kinh sử dụng.

 

Kể cả bây giờ cũng như trước kia, tấm bản đồ đã thể hiện rõ tham vọng của Trung Quốc. Trữ lượng dầu mỏ cùng khí đốt tự nhiên nằm bên dưới lòng biển luôn ám ảnh những lãnh đạo Trung Quốc có chủ trương mở rộng hàng hải, mà nổi bật nhất là Đặng Tiểu Bình. Nhiên liệu và các nguyên liệu thô khác vẫn rất quan trọng với dự án phát triển quốc gia của Trung Quốc 3 thập kỷ sau khi Đặng Tiểu Bình phát động nó.

 

Động lực phá thế bao vây của các siêu cường cũng ảnh hưởng tới chiến lược của Trung Quốc. Tới cuối những năm 1970, Đặng Tiểu Bình tin rằng Liên Xô đang theo đuổi “chiến lược quả tạ” nhằm đưa hải quân Liên Xô thành lực lượng thống trị ở Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương. Eo Malacca là điểm kết nối với hai đại dương và Mátxcơva đã đàm phán để có các căn cứ quân sự ở Cam Ranh và Đà Nẵng của Việt Nam. Và Bắc Kinh muốn ngăn chặn liên minh Nga-Việt. Trên thực tế PLA đã tiến hành cuộc tấn công biên giới Việt Nam năm 1979, phần lớn vì lý do này.

 

Các nhà chiến lược Trung Quốc liên tục lo âu về sự bao vây của Mỹ, đặc biệt là khi Mỹ “chuyển trục” sang châu Á. Với Trung Quốc, nguy cơ cũ có vẻ như lại tái hiện.

 

Danh dự cũng là một động cơ thúc đẩy tham vọng của Bắc Kinh. Lấy lại danh dự của Trung Quốc sau “một thế kỷ sỉ nhục” dưới bàn tay của những nhà chinh phạt biển là động cơ chính cho hành động của Trung Quốc năm 1974. Và điều đó vẫn còn tới ngày nay.

 

Kỳ vọng trong dân chúng Trung Quốc cao ngất trời. Ngoài ra, Trung Quốc lại có ưu thế vượt trội về hải quân, quân sự so với bất kỳ đối thủ riêng rẽ nào ở Đông Nam Á. Philippines không thể nói là sở hữu lực lượng không quân, trong khi tàu tuần duyên của lực lượng bảo vệ bờ biển Mỹ thải ra là hạm đội tàu chiến mạnh nhất nước này. Trái lại, Việt Nam có chung đường biên giới với Trung Quốc và có một đội quân lớn mạnh. Năm ngoái, Hà Nội đã công bố kế hoạch củng cố lực lượng hải quân bằng mua 6 tàu ngầm lớp Kilo do Nga sản xuất, được trang bị ngư lôi, tên lửa hành trình chống hạm. Tuy nhiên, hạm đội này chưa được chuyển giao. Chính vì thế mà Trung Quốc chớp thêm cơ hội này.

 

Washington đã công bố kế hoạch “tái cân bằng” Hải quân Mỹ, chuyển 60% lực lượng tới Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Nhưng việc tái cơ cấu này rất khiêm tốn. Hơn một nửa hải quân Mỹ đã ở trong khu vực và tiến trình tái cân bằng diễn ra chậm chạp, kéo dài tới 8 năm. Nhóm 4 tàu chiến nhỏ duyên hải của Mỹ được điều tới Singapore (chiếc đầu dự kiến tới vào mùa xuân này) cũng không tạo ra được thế cân bằng ngay tại Đông Nam Á. Những tàu này không được thiết kế chiến đấu trong các trận chiến chống hải quân PLA. Tuy nhiên, khi đã thiết lập được nguyên tắc hầu hết hải quân Mỹ coi Thái Bình Dương và châu Á là nhà, thì Washington luôn có thể đẩy nhanh tiến trình tái cơ cấu, chuyển thêm lực lượng hoặc thậm chí đàm phán để có thể tiếp cận các căn cứ ở trong và quanh Đông Nam Á. Bắc Kinh thừa biết điều này.

 

Bắc Kinh có thể đã tự đưa ra kết luận rằng ngoại giao kiên nhẫn sẽ tước mất tham vọng của họ ở Biển Đông. Trong mắt Trung Quốc, tốt nhất là hành động ngay bây giờ và vừa để ngăn chặn một cuộc cạnh tranh. Với họ, bài học năm 1974 là: Thời gian là tất cả.

 

Vũ Quý

Theo Foreign Policy

Tag :
MỚI NHẤT
Mỹ đi nước cờ nào ở Biển Đông?
Mỹ đi nước cờ nào ở Biển Đông?

(Dân trí) - Việc Trung Quốc tuyên bố thành lập “thành phố Tam Sa” và cử một đơn vị đồn trú tại trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa đã làm cho tình hình khu vực thêm căng thẳng. Vậy Mỹ sẽ có phản ứng ra sao?

Thứ ba, 31/07/2012 - 01:07

Quan chức cấp cao Triều Tiên thăm Việt Nam
Quan chức cấp cao Triều Tiên thăm Việt Nam

(Dân trí) - Hãng thông tấn chính thức Triều Tiên KCNA hôm qua 30/7 đưa tin Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Hội nghị nhân dân tối cao Triều Tiên ông Kim Yong-nam sắp có chuyến thăm Việt Nam và Lào.

Thứ ba, 31/07/2012 - 11:29

Trung-Đài cùng khai thác đảo Ba Bình của Việt Nam?
Trung-Đài cùng khai thác đảo Ba Bình của Việt Nam?

Khâu Nghị - một cựu chính khách quốc dân đảng Đài Loan kêu gọi Trung Quốc và Đài Loan “bắt tay nhau” chiếm giữ đảo Ba Bình thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, khai thác tài nguyên năng lượng ở khu vực này.

Thứ ba, 31/07/2012 - 11:10

Nga thả ngư dân Trung Quốc đánh bắt trái phép
Nga thả ngư dân Trung Quốc đánh bắt trái phép

(Dân trí) - Các ngư dân Trung Quốc bị phía Nga bắt giữ hồi đầu tháng này do đánh bắt trong vùng đặc quyền kinh tế của Nga sẽ được thả và sớm trở về nước.

Thứ ba, 31/07/2012 - 10:24

Trung Quốc xây nhà cho thuê tại cái gọi là “Tam Sa”
Trung Quốc xây nhà cho thuê tại cái gọi là “Tam Sa”

(Dân trí) - Trung Quốc tiếp tục có hành động khiêu khích khi tuyên bố quyết định xây 83 căn hộ cho thuê giá rẻ tại cái gọi là “thành phố Tam Sa” mà nước này tuyên bố thành lập hồi tuần trước trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.

Thứ ba, 31/07/2012 - 09:56

Nga quyết bảo vệ vị thế cường quốc biển hàng đầu thế giới
Nga quyết bảo vệ vị thế cường quốc biển hàng đầu thế giới

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm qua đã tham dự lễ khởi công đóng một trong những tàu tàu thế hệ mới nhất của Nga và cam kết đẩy mạnh lực lượng hải quân hạt nhân nhằm bảo vệ vị thế cường quốc biển hàng đầu thế giới của nước này.

Thứ ba, 31/07/2012 - 09:04

Iran sẽ giáng trả khốc liệt nếu Thổ Nhĩ Kỳ tấn công Syria
Iran sẽ giáng trả khốc liệt nếu Thổ Nhĩ Kỳ tấn công Syria

(Dân trí) – Iran, đồng minh thân cận của Syria trong khu vực, đã lên tiếng cảnh báo Thổ Nhĩ Kỳ, láng giềng chung của hai nước, rằng Ankara sẽ vấp phải sự giáng trả khốc liệt nếu tiến hành các cuộc tấn công vào bên trong lãnh thổ Syria.

Thứ ba, 31/07/2012 - 08:39

Ai là nhân vật số 2 sau lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un?
Ai là nhân vật số 2 sau lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un?

(Dân trí) - Người em rể của cố Chủ tịch Kim Jong-il đã nổi lên là một thế lực mạnh đằng sau tân lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, báo chí Hàn Quốc đưa tin.

Thứ ba, 31/07/2012 - 07:30

Trung Quốc phong tướng cho 6 sỹ quan cấp cao
Trung Quốc phong tướng cho 6 sỹ quan cấp cao

(Dân trí) – Ngày 30/7, Quân ủy Trung ương Trung Quốc (CMC) đã phong hàm tướng cho 6 sỹ quan quân đội và cảnh sát cấp cao.

Thứ ba, 31/07/2012 - 06:58

Ấn Độ: Thêm một vụ tai nạn thảm khốc,  60 người thương vong
Ấn Độ: Thêm một vụ tai nạn thảm khốc, 60 người thương vong

(Dân trí) - Ít nhất 29 người thiệt mạng và 31 người bị thương trong một vụ tai nạn giao thông kinh hoàng ở bang Haryana, miền Bắc Ấn Độ, ngày hôm qua. Trong số những người tử nạn có 10 phụ nữ và 3 trẻ em.

Thứ ba, 31/07/2012 - 06:51

Tàu cá Trung Quốc phi pháp ở Trường Sa: Kỳ lạ ngày về
Tàu cá Trung Quốc phi pháp ở Trường Sa: Kỳ lạ ngày về

Kết thúc chuyến đi 18 ngày đánh cá phi pháp ở Trường Sa, đội tàu 30 chiếc của Trung Quốc trở lại Hải Nam với điều lạ kỳ: Kho chứa trống rỗng.

Thứ hai, 30/07/2012 - 10:51

“Hợp tác năng lượng là điểm sáng quan hệ Việt-Nga”
“Hợp tác năng lượng là điểm sáng quan hệ Việt-Nga”

(Dân trí) - Trong buổi trả lời phỏng vấn nhân dịp kết thúc chuyến thăm Nga của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh cho biết “hợp tác năng lượng là điểm sáng trong quan hệ Việt – Nga” và Nga tiếp tục hợp tác thăm dò khai thác dầu khí.

Thứ hai, 30/07/2012 - 09:58

ĐÁNG QUAN TÂM
200.000 người tháo chạy khỏi chiến sự ác liệt tại thành phố Aleppo
200.000 người tháo chạy khỏi chiến sự ác liệt tại thành phố Aleppo

(Dân trí) - Khoảng 200.000 đã tháo chạy để tránh chiến sự tại Aleppo, thành phố lớn nhất của Syria, trong 2 ngày qua kể từ khi quân đội chính phủ phát động cuộc tấn công tổng lực hôm 28/7, Liên hợp quốc cho hay.

Thứ hai, 30/07/2012 - 05:03

Nga đóng mới tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo
Nga đóng mới tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm nay sẽ tới thăm vùng Arkhangelsk ở miền bắc nước Nga để tham dự lễ khởi công đóng mới chiếc tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo lớp Borei thứ 4.

Thứ hai, 30/07/2012 - 02:25

Sau Tháp nghiêng Pisa, đến lượt Đấu trường La Mã cũng bị nghiêng
Sau Tháp nghiêng Pisa, đến lượt Đấu trường La Mã cũng bị nghiêng

(Dân trí) - Đấu trường Colosseum của thành Rome đang bị nghiêng 40cm về phía nam và giới chức Italia đang cân nhắc xem liệu công trình cổ này có cần được sửa chữa khẩn cấp để cứu nó khỏi nguy cơ bị đổ sập hay không.

Thứ hai, 30/07/2012 - 01:44

Trung Quốc tìm bằng chứng khảo cổ đòi chủ quyền ở Biển Đông
Trung Quốc tìm bằng chứng khảo cổ đòi chủ quyền ở Biển Đông

(Dân trí) - Trung Quốc đã quay sang giới khảo cổ học để tìm kiếm bằng chứng nhằm hỗ trợ tuyên bố chủ quyền phi lý của nước này ở Biển Đông.

Thứ hai, 30/07/2012 - 12:10

Ấn Độ: Cháy tàu, 32 người thiệt mạng
Ấn Độ: Cháy tàu, 32 người thiệt mạng

(Dân trí) - 32 người đã thiệt mạng trong vụ hỏa hoạn trên chuyến tàu hướng tới thành phố Chennai, miền nam Ấn Độ vào sáng sớm nay, một quan chức địa phương cho biết.

Thứ hai, 30/07/2012 - 11:15

Manh nha xâm chiếm Hoàng Sa - Trường Sa
Manh nha xâm chiếm Hoàng Sa - Trường Sa

Tư liệu trong suốt chiều dài “lịch sử” kéo từ thời Tần, Hán cho đến sau Thế chiến thứ II (1945), Trung Quốc chưa bao giờ đưa ra được những chứng cứ có thể chứng minh hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa nằm trong phần đất của họ.

Thứ hai, 30/07/2012 - 10:57

Nạn nhân thứ 13 trong vụ thảm sát rạp chiếu phim Mỹ
Nạn nhân thứ 13 trong vụ thảm sát rạp chiếu phim Mỹ

(Dân trí) - Số nạn nhân trong vụ thảm sát rạp chiếu phim tại bang Colorado, Mỹ hồi tuần trước đã tăng lên 13 khi một bà mẹ mang thai sống sót trong vụ tấn công đã bị sảy thai sau một ca phẫu thuật.

Thứ hai, 30/07/2012 - 10:51

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang với bà con cộng đồng tại Nga
Chủ tịch nước Trương Tấn Sang với bà con cộng đồng tại Nga

(Dân trí) - Trong chuyến thăm và làm việc tại LB Nga theo lời mời của Tổng thống Putin từ 26 đến 30/7, những hình ảnh của vị Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã để lại những dấu ấn đậm nét với bà con cộng đồng VN đang sinh sống và làm việc, học tập tại Nga.

Thứ hai, 30/07/2012 - 09:39

Chủ tịch nước thăm Khu tự trị Nenetskiy của Nga
Chủ tịch nước thăm Khu tự trị Nenetskiy của Nga

Tiếp tục các hoạt động thăm chính thức Liên bang Nga, ngày 29/7, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cùng đoàn công tác đã rời thủ đô Mátxcơva đến thành phố Naryan-Mar thuộc Khu tự trị Nenetskiy-Liên bang Nga.

Thứ hai, 30/07/2012 - 09:01

Ấn Độ thử thành công tên lửa siêu thanh
Ấn Độ thử thành công tên lửa siêu thanh

(Dân trí) - Quân đội Ấn Độ đã thử thành công tên lửa hành trình siêu thanh BrahMos, phát ngôn viên Công ty hàng không vũ trụ BrahMos, hãng chế tạo tên lửa, cho biết hôm qua.

Thứ hai, 30/07/2012 - 08:44

“Mỹ cần đối phó Trung Quốc ở Thái Bình Dương”
“Mỹ cần đối phó Trung Quốc ở Thái Bình Dương”

Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề Chiến lược và Quốc tế (CSIS) của Mỹ đã khuyến cáo Bộ Quốc phòng nước này đưa thêm chiến hạm đến Thái Bình Dương.

Thứ hai, 30/07/2012 - 08:06

Việt Nam xem xét tham gia Liên minh Thuế quan
Việt Nam xem xét tham gia Liên minh Thuế quan

(Dân trí) - Việt Nam sẽ xem xét tham gia Liên minh Thuế quan với Nga, Belarus và Kazakhstan, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cho biết hôm qua trong khuôn khổ chuyến thăm Nga.

Thứ hai, 30/07/2012 - 07:53