Tranh luận việc nữ thị trưởng đầu tiên ở Nhật Bản nghỉ thai sản

Thị trưởng thành phố Yawata, bà Shoko Kawata, đang mang thai con đầu lòng và dự định nghỉ thai sản, trở thành thị trưởng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản làm điều này.

Thông tin nhanh chóng lan truyền tại thành phố Yawata, địa phương có khoảng 68.000 dân ở miền Tây Nhật Bản, nổi tiếng với văn hóa trà truyền thống và những hàng hoa anh đào.

Nhiều người dân Yawata đã chúc mừng bà Kawata, 35 tuổi, sau khi bà công bố quyết định vào tháng 5. Họ gửi tặng bà những món quà như đôi giày trẻ em đan tay hay những viên đá mang ý nghĩa may mắn trong các nghi lễ truyền thống.

Tuy nhiên, cũng có những ý kiến chỉ trích cho rằng bà đặt cuộc sống cá nhân lên trên lợi ích của người dân.

“Lần đầu tiên tôi nhận ra rằng sự phân biệt vẫn còn tồn tại nhiều đến như vậy”, bà Kawata, hiện mang thai được 6 tháng, chia sẻ trong cuộc phỏng vấn tại tòa thị chính tuần trước. Văn phòng làm việc của bà được bao quanh bởi chân dung các vị tiền nhiệm đều là nam giới.

Quyết định của bà Kawata đã làm dấy lên cuộc tranh luận trên phạm vi cả nước về những rào cản mà phụ nữ đi làm vẫn phải đối mặt, từ công xưởng, doanh nghiệp cho tới cơ quan nhà nước. Nhiều phụ nữ không nghỉ thai sản dài ngày vì lo ngại sự nghiệp sẽ bị ảnh hưởng.

Mặc dù năm ngoái Nhật Bản đã lần đầu tiên bầu nữ Thủ tướng Sanae Takaichi, phụ nữ vẫn chiếm tỷ lệ rất thấp trong bộ máy chính quyền, đặc biệt ở cấp địa phương. Tính đến năm ngoái, chưa tới 4% trong số 1.740 người đứng đầu các chính quyền đô thị trên cả nước là nữ.

Nhiều quan chức, học giả và nhà hoạt động đánh giá bà Kawata là người tiên phong, góp phần bình thường hóa việc nghỉ thai sản đối với các nữ lãnh đạo.

Bà Kyoko Morisawa, Thị trưởng quận Shinagawa thuộc Tokyo, cho rằng Nhật Bản cần có nhiều bà mẹ trẻ tham gia đời sống chính trị như bà Kawata, nhất là trong bối cảnh dân số đang suy giảm nhanh chóng.

“Chúng ta cần làm nhiều hơn để hỗ trợ việc nuôi dạy con cái như một trách nhiệm của toàn xã hội.Việc nghỉ thai sản lẽ ra không nên trở thành tin tức”, bà Morisawa, cũng là một người mẹ, chia sẻ.

Trước khi bước vào chính trường, bà Kawata từng là nhân viên công tác xã hội và trợ lý chính trị. Bà vốn quen với việc phá vỡ những khuôn mẫu truyền thống.

Năm 2023, khi mới 33 tuổi, bà trở thành nữ thị trưởng đầu tiên của Yawata, đồng thời là nữ thị trưởng trẻ tuổi nhất từng được bầu tại Nhật Bản. Bà đánh bại người tiền nhiệm 71 tuổi với cam kết mở rộng dịch vụ y tế cho trẻ em và thúc đẩy phát triển du lịch.

Khi biết mình mang thai trong năm nay, sau khi trao đổi với các cộng sự, bà quyết định nghỉ khoảng 2 tháng trước khi sinh và 2 tháng sau sinh. Trong thời gian đó, một phó thị trưởng sẽ điều hành công việc thường nhật, còn bà vẫn tham gia các quyết định quan trọng.

Sau khi thông tin về việc mang thai được truyền thông cả nước đăng tải, bà tổ chức họp báo để giải thích quyết định của mình.

“Hệ thống có thể thay đổi, nhưng con người thì không. Tôi không thể trở thành đàn ông”, bà nói với các phóng viên.

Thông báo này đã tạo ra nhiều tranh cãi tại Yawata. Tòa thị chính nhận được khoảng 90 ý kiến ủng hộ và 70 ý kiến phản đối quyết định của bà.

Tuy vậy, cũng có rất nhiều ý kiến lên tiếng bảo vệ bà Kawata, cho rằng Nhật Bản sẽ được hưởng lợi nếu có nhiều phụ nữ tham gia chính trị hơn.

“Một môi trường mà mọi người có thể nghỉ thai sản như một điều hết sức bình thường là điều Nhật Bản cần xây dựng”, một bài xã luận của báo Mainichi nhận định.

Tại Yawata, nhiều người dân cho biết họ tự hào khi nữ thị trưởng của mình trở thành hình mẫu về việc xây dựng gia đình. Thậm chí có người còn khuyến khích bà sinh thêm con.

Bà Toshiko Nakamura, 81 tuổi, cho rằng nữ thị trưởng Kawata đang góp phần tạo ra một hình mẫu mới.

“Nhật Bản có tỷ lệ sinh thấp nên việc vừa nuôi con vừa điều hành một cơ quan công quyền không hề dễ dàng. Nhưng sẽ có rất nhiều người sẵn sàng giúp đỡ. Tôi hy vọng họ sẽ chủ động dang tay hỗ trợ”, bà nói.

Bà Kawata cho biết mục tiêu của mình là “xây dựng một xã hội nơi những người có năng lực, bất kể giới tính, đều có thể phát huy khả năng ở các vị trí lãnh đạo mà không phải hy sinh cuộc sống gia đình”.

Bà cũng hy vọng câu chuyện của mình sẽ truyền cảm hứng để nhiều phụ nữ bước vào chính trường hơn. “Điều đó sẽ không dễ dàng, nhưng đó là mục tiêu chúng ta cần hướng tới. Khi ấy, việc hoạch định chính sách sẽ tốt hơn bao giờ hết”, bà nói.