Phép thử với ông Trump sau các vụ tấn công của Iran vào tàu Mỹ ở Hormuz

Phát biểu hôm 4/5 từ Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi các vụ tấn công mới nhất của Iran lần này là "cuộc chiến nhỏ".

Các quan chức Mỹ cho biết trong nhiều ngày qua, ông Trump đã lưỡng lự giữa hai ý định trái ngược: trừng phạt Iran một cách nghiêm khắc vì không từ bỏ chương trình hạt nhân, và tránh leo thang căng thẳng có thể kéo Mỹ sâu hơn vào cuộc xung đột ở Trung Đông.

Theo các quan chức, ông Trump muốn tránh một chiến dịch không kích mới nhằm vào Iran và mong muốn một giải pháp đàm phán để chấm dứt chương trình phát triển hạt nhân của Tehran cũng như cuộc chiến kéo dài nhiều tuần, vốn khiến giá xăng dầu tăng cao và gây tổn hại cho nền kinh tế toàn cầu.

Giờ đây, nhà lãnh đạo Mỹ hầu như không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đưa ra quyết định giữa việc: ra lệnh tiến hành một loạt các cuộc không kích mới chống lại Iran, hoặc bỏ qua những hành động khiêu khích của Tehran và tiếp tục thúc đẩy sáng kiến ​​ngoại giao.

Phát biểu tại Nhà Trắng hôm thứ 4/5, ông Trump bày tỏ ý định duy trì hiện trạng vào lúc này. “Tôi gọi đó là một cuộc chiến nhỏ”, ông nói với một nhóm các chủ doanh nghiệp tại Nhà Trắng. 

Thỏa thuận ngừng bắn giữa Washington và Tehran đã lung lay vào hôm 4/5 sau khi quân đội Mỹ buộc phải chống đỡ các cuộc tấn công của Iran ở eo biển Hormuz.

Sau khi Iran bắn tên lửa hành trình và các loại đạn khác vào tàu chiến và tàu thương mại của Mỹ, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố đã sử dụng trực thăng Apache để đánh chìm các tàu cao tốc của Iran đang cản trở giao thông ở eo biển.

Tổng thống Trump đã khuyến khích Hàn Quốc tham gia vào sứ mệnh ở eo biển Hormuz sau khi một trong những tàu của họ bốc cháy sau một vụ nổ.  "Có lẽ đã đến lúc Hàn Quốc tham gia sứ mệnh này", ông Trump nói.

Tổng thống Trump cũng thông báo về một cuộc họp báo vào ngày 5/5 của các quan chức cấp cao Lầu Năm Góc, để Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, vạch ra các bước tiếp theo của chính quyền.

Trong tuyên bố hôm 4/5, ông Trump ám chỉ rằng nước Mỹ đang ở vị thế mạnh, dù ông chọn cách tái khởi động chiến tranh hay tiếp tục đàm phán với Tehran. “Dù thế nào đi nữa, chúng ta cũng thắng. Hoặc chúng ta đạt được thỏa thuận đúng đắn, hoặc chúng ta sẽ thắng rất dễ dàng về mặt quân sự”, ông Trump nói.

Áp lực đối với ông Trump ngày càng gia tăng hôm 4/5 từ chính các đồng minh chính trị, trong đó họ yêu cầu ông cho phép tiến hành các cuộc tấn công mới như một đòn đáp trả nhanh chóng.

Các quan chức cho rằng, ông Trump không muốn rơi vào tình thế phải một lần nữa tấn công Iran, ngay cả khi ông ngày càng bực bội với việc Tehran không chịu nhượng bộ về vấn đề hạt nhân trong các cuộc đàm phán.

Trong một số cuộc trò chuyện gần đây với các phụ tá, ông Trump bày tỏ thất vọng về việc Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz. Dù động thái này có mang lại hiệu quả trong việc làm suy yếu nền kinh tế Iran nhưng nó vẫn không buộc Tehran phải đáp ứng các yêu cầu hạt nhân của ông.

Các quan chức cho biết nhà lãnh đạo Mỹ đã xem xét một loạt các lựa chọn quân sự, từ việc tấn công 25% các địa điểm còn lại của Iran trong danh sách mục tiêu của Lầu Năm Góc đến việc cho phép hải quân hộ tống các tàu chở dầu đi qua tuyến đường thủy quan trọng này.

Sau đó, ông Trump đã phê duyệt kế hoạch mới nhất nhằm giúp giải phóng các tàu đang bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz từ ngày 4/5. Ông chủ Nhà Trắng cho hay Mỹ đã thông báo với các quốc gia rằng Mỹ sẽ “hướng dẫn tàu của họ ra khỏi tuyến đường thủy đang bị hạn chế này một cách an toàn, để họ có thể tự do và thuận tiện tiếp tục công việc kinh doanh của mình".

Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo việc Mỹ mở chiến dịch hỗ trợ các tàu đi qua eo biển Hormuz có thể tiềm ẩn những nguy cơ dẫn đến thảm họa.

Chiến dịch trên, được gọi là "Dự án Tự do", bắt đầu hôm 4/5 mà không có bất kỳ cam kết hỗ trợ nào từ các đồng minh. Trong vòng vài giờ sau đó, Iran đã bắn tên lửa hành trình vào hai tàu hải quân Mỹ, thậm chí tấn công vào lãnh thổ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), theo Đô đốc Brad Cooper, Chỉ huy CENTOM. 

Tổng thống Trump đã cảnh báo Iran sẽ bị "xóa sổ khỏi trái đất" nếu tiếp tục tấn công tàu Mỹ. Một số quan chức cho biết họ tin rằng ông Trump có khả năng sẽ cho phép hành động đáp trả quân sự đối với Iran trong vòng vài ngày tới, mặc dù các nhà phân tích lưu ý rằng, nhà lãnh đạo Mỹ rõ ràng sẽ "không thoải mái" khi quyết định như vậy.

“Lời khuyên mà ông ấy nhận được khi bắt đầu cuộc chiến, rằng việc ném bom Iran sẽ mang lại chiến thắng nhanh chóng và dễ dàng, đã được chứng minh là sai. Tôi nghĩ giờ đây ông Trump đang hoài nghi về việc Mỹ có nên tiếp tục ném bom hay không”, ông Vali Nasr, cựu quan chức Mỹ và chuyên gia về Iran hiện đang làm việc tại Đại học Johns Hopkins, cho biết.

Trong khi đó, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho hay Tổng thống Trump vẫn để ngỏ mọi lựa chọn trong khi theo đuổi một thỏa thuận với Iran.

“Tổng thống nắm giữ tất cả các quân bài khi các nhà đàm phán tiếp tục làm việc để đảm bảo Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân”, bà Kelly nói.