Lực lượng 100.000 quân như lá chắn an ninh của Mỹ ở châu Âu

Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc thu hẹp triển khai quân sự của Mỹ tại Đức đã khiến vai trò của Mỹ ở châu Âu một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý.

Thông thường có khoảng 80.000 đến 100.000 binh sĩ Mỹ đóng quân trên lục địa này, trong đó hơn 36.000 người đồn trú tại Đức. Lầu Năm Góc thông báo cuối tuần qua về việc sẽ rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức, và ông Trump sau đó nói rằng ông sẽ tiến xa hơn “rất nhiều” so với con số đó.

Sự hiện diện quân sự của Mỹ là di sản của Thế chiến II, khi Washington giúp ổn định và tái thiết châu Âu, và của Chiến tranh Lạnh, khi lực lượng này đóng vai trò lá chắn an ninh trước đối thủ Liên Xô.

Gần đây hơn, việc triển khai này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các chiến dịch ở Bắc Cực, châu Phi và Trung Đông, bao gồm cả xung đột hiện nay với Iran.

Tuy nhiên, ông Trump trong những năm qua đã bày tỏ sự không hài lòng với các đồng minh châu Âu trong NATO và thực hiện các cảnh báo về việc giảm cam kết của Mỹ đối với an ninh của lục địa này. Theo ông, các đồng minh đã đặt gánh nặng quá lớn lên Mỹ khi không chi tiêu đủ lớn cho lĩnh vực quốc phòng.

Thông báo gần đây được đưa ra sau khi căng thẳng nóng lên giữa Tổng thống Trump với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, người tuần trước tỏ ra hoài nghi về chiến lược của Mỹ ở Trung Đông.

Chiếc ô an ninh của Mỹ với châu Âu

Bộ Tư lệnh châu Âu của Mỹ, được thành lập năm 1947, là một trong 11 bộ tư lệnh tác chiến thuộc Bộ Quốc phòng, phụ trách khoảng 50 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Ngoài hơn 36.000 binh sĩ tại Đức, Italy có hơn 12.000 và Anh có thêm khoảng 10.000, theo số liệu Lầu Năm Góc công bố tháng 12. Lầu Năm Góc chưa cung cấp nhiều chi tiết về những đơn vị hay hoạt động nào sẽ bị ảnh hưởng trong đợt cắt giảm được công bố cuối tuần qua.

Mỹ đã tăng cường hiện diện tại châu Âu sau khi Nga mở chiến dịch quân sự ở Ukraine. Các đồng minh NATO như Đức đã dự đoán trong hơn một năm rằng các lực lượng này sẽ là những đơn vị đầu tiên rút đi.

Ngoài vai trò răn đe đối thủ, sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu giúp Washington triển khai sức mạnh trên phạm vi toàn cầu.

Tướng Mỹ Alexus Grynkewich, chỉ huy lực lượng Mỹ và NATO tại châu Âu, đã nhấn mạnh lợi ích của việc duy trì hiện diện mạnh mẽ tại lục địa này trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện vào tháng 3.

“Việc có năng lực và kho đạn tại châu Âu cho phép chúng tôi hỗ trợ Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ tấn công các phần tử khủng bố, hoặc hỗ trợ Bộ Tư lệnh Trung tâm khi triển khai Chiến dịch Cuồng nộ,” ông nói, đề cập đến cuộc xung đột với Iran.

“Khoảng cách ngắn hơn, chi phí thấp hơn và dễ dàng triển khai sức mạnh hơn", ông giải thích.

Đức là nơi đặt trụ sở của Bộ Tư lệnh châu Âu và châu Phi của Mỹ, căn cứ không quân Ramstein và trung tâm y tế tại Landstuhl, nơi điều trị thương binh từ các cuộc chiến ở Afghanistan và Iraq.

Vũ khí hạt nhân của Mỹ cũng được bố trí tại đây. Theo ước tính tháng 3 của Hiệp hội các nhà khoa học Mỹ, Washington được cho là có khoảng 100 bom hạt nhân triển khai tại các căn cứ ở châu Âu, có thể được phóng bằng máy bay. Báo cáo cho biết số bom này dường như nằm tại các căn cứ ở Bỉ, Đức, Italy, Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ, và có thể cả tại Anh.

Ngay cả trước phát biểu của ông Trump cuối tuần qua, các lãnh đạo Đảng Cộng hòa tại các ủy ban quân vụ của Quốc hội đã bày tỏ lo ngại về kế hoạch của Lầu Năm Góc, cảnh báo rằng việc rút quân sớm khỏi châu Âu sẽ gửi tín hiệu không đúng tới đối thủ của Mỹ trong khu vực.

Thượng nghị sĩ Roger Wicker và Hạ nghị sĩ Mike Rogers cho rằng lực lượng nên được chuyển tới các căn cứ ở Đông Âu thay vì rút về. Các nhà lập pháp cũng nhấn mạnh rằng các đồng minh đã có “những khoản đầu tư đáng kể để tiếp nhận lực lượng Mỹ”.

Trong Chiến lược Quốc phòng Quốc gia công bố tháng 1, chính quyền Mỹ cho rằng châu Âu cần làm nhiều hơn cho quốc phòng của chính mình. Dù “Mỹ vẫn và sẽ tiếp tục hiện diện tại châu Âu”, tài liệu nêu rõ Washington sẽ ưu tiên bảo vệ lãnh thổ Mỹ và răn đe đối thủ khác. 

Tài liệu cũng lưu ý rằng sức mạnh kinh tế của châu Âu vẫn rất lớn, đồng thời nhắc tới cam kết gần đây của các nước NATO tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP, một nỗ lực do ông Trump thúc đẩy.

Nỗ lực của Đức

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius, trong phát biểu với hãng tin dpa sau kế hoạch cắt giảm của Lầu Năm Góc, thừa nhận châu Âu sẽ phải chịu trách nhiệm nhiều hơn cho an ninh của mình, đồng thời cho biết quân đội đang mở rộng, trang bị được mua sắm nhanh hơn và cơ sở hạ tầng đang được phát triển.

Đức đã bắt đầu hiện đại hóa quân đội kể từ năm 2022. Năm đó, Berlin lập quỹ đặc biệt 100 tỷ euro (khoảng 108 tỷ USD) để tăng cường lực lượng, phần lớn dùng để mua sắm trang bị mới.

Cuối năm ngoái, chính phủ của ông Merz công bố kế hoạch tăng quân số lên 260.000, từ khoảng 180.000 hiện nay. Năm 2001, khi Đức còn áp dụng nghĩa vụ quân sự, quân số là 300.000, trong đó hơn 1/3 là binh sĩ theo diện nghĩa vụ. Berlin cũng cho biết sẽ cần khoảng 200.000 quân dự bị, gấp đôi con số hiện tại.

“Người châu Âu chúng ta phải gánh vác nhiều trách nhiệm hơn cho an ninh của chính mình", ông nói, đồng thời nhấn mạnh “Đức đang đi đúng hướng” khi mở rộng lực lượng vũ trang, đẩy nhanh mua sắm quốc phòng và xây dựng hạ tầng quân sự.