Thứ năm, 08/03/2007 - 10:00

Iran đòi HĐBA LHQ chấm dứt can thiệp về vấn đề hạt nhân

Dân trí

Ngày 7/3, Iran yêu cầu Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (HĐBA LHQ) chấm dứt can thiệp để đổi lấy việc làm sáng tỏ những nghi ngờ về các hoạt động hạt nhân của nước này.

Động thái này được coi là nỗ lực rõ ràng của Iran nhằm chặn trước các biện pháp cấm vận mới  trừng phạt việc Iran không chịu ngừng chương trình làm giàu urani, giữa lúc năm nước thành viên thường trực HĐBA đang cân nhắc một nghị quyết về các biện pháp này.

 

Trước đây, Iran đã đưa ra những đề nghị tương tự nên việc nêu lại đề nghị này dường như liên quan tới các hoạt động của HĐBA tại New York, mặc dù các nhà ngoại giao tham dự vào việc soạn thảo nghị quyết mới nói trên thận trọng nói rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng cần có thời gian.

 

Những cân nhắc như vậy thường đẩy Nga và Trung Quốc vào thế đối đầu với Mỹ, Anh và Pháp - những nước muốn trừng phạt Iran nghiêm khắc hơn. Trong khi năm nước thành viên thường trực HĐBA tán thành một loạt các biện pháp trừng phạt ban đầu vào ngày 23/12/2006, các biện pháp này không nặng nề như các biện pháp mà phương Tây mong muốn vì có tính đến sự bảo lưu của Nga và Trung Quốc.

 

Theo đề nghị trên, Iran sẵn sàng "thương lượng... nghị quyết về các vấn đề còn nổi cộm với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA)... mà không có sự can thiệp" của HĐBA. Đề nghị này có chữ ký của ông Ali Ashgar Soltanieh, đại diện chính của Iran tại IAEA. Đề nghị nói Iran sẵn sàng "bước vào một cuộc thương lượng có tính xây dựng".  Nhưng trong bức thư kèm theo đề ngày 2/3, ông Soltanieh yêu cầu chuyển tới tất cả 35 thành viên Ban giám đốc IAEA và các nhà ngoại giao của các nước thành viên ban giám đốc này. Bức thư đó đã được lưu hành ngày 6/3 tại một cuộc họp Ban giám đốc IAEA.

 

Khi được hỏi liệu Iran có lo sợ về các biện pháp cấm vận mới, ông Soltanieh nói với hãng tin AP rằng "không nước nào hoan nghênh việc bị cấm vận" bởi vì điều này gây ra nhiều khó khăn cho người dân và đất nước họ. Tuy nhiên, ông nói thêm: "Điều đó không có nghĩa chúng tôi sẽ sợ sệt". Những phát biểu của ông Soltanieh thường không gây tranh cãi so với giọng điệu đầy thách thức của Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad.

 

Làm giàu urani là vấn đề then chốt vì nó có thể được sử dụng để sản xuất đầu đạn hạt nhân, mặc dù Tehran quả quyết rằng họ chỉ làm giàu urani ở cấp độ thấp để sử dụng cho việc sản xuất điện. Tổng giám đốc IAEA ElBaradei - người đã hơn 4 năm điều tra các hoạt động hạt nhân của Iran và đã khai mạc một cuộc họp của Ban giám đốc IAEA ngày 5/3 - nói rằng IAEA "không thể đảm bảo bản chất hòa bình của chương trình hạt nhân" của Iran. Theo ông, trừ phi Iran quyết định hợp tác với IAEA mà họ "đã trì hoãn từ lâu", nước này sẽ "không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc chịu sự phán quyết về chương trình hạt nhân của họ".

 

Tháng trước, người ta dự kiến Tổng thống Iran Ahmadinejad công bố việc Iran bắt đầu lắp đặt 3.000 máy li tâm làm giàu urani tại một cơ sở bên ngoài thành phố Natanz, nơi đã có khoảng 500 máy li tâm đã được lắp đặt. Nhưng tuyên bố đó đã không được đưa ra và dẫn tới những suy đoán rằng Tehran có thể đang giảm tốc các hoạt động hạt nhân nhằm làm xoa dịu hành động mới của HĐBA. Ngày 5/3, Tổng giám đốc ElBaradei cũng thừa nhận Tehran ít ra cũng đã tạm ngừng việc mở rộng chương trình làm giàu urani. Ông nói với báo giới: "Tôi không tin rằng số máy li tâm đã  tăng lên và cũng không tin rằng nguyên liệu hạt nhân mới đã được bơm vào các máy li tâm ở Natanz."

 

Tuy nhiên, trong một số phát biểu khác, ông ElBaradei nhấn mạnh rằng mọi sự đình chỉ chương trình làm giàu urani của Iran đều không chính thức và chỉ là tạm thời. Đề cập đến phát hiện chính trong báo cáo gần đây IAEA về Iran, ông ElBaradei nói: "Iran chưa ngừng các hoạt động liên quan tới việc làm giàu urani" theo yêu cầu của HĐBA. Trong khi đó, ngày 6/3, Ngoại trưởng Iran Manouchehr Mottaki tuyên bố: "Các hoạt động chính đáng của Iran với mục đích sản xuất nhiên liệu sẽ vẫn tiếp tục."                                                                                             

 

N.S

Theo AP