Thứ ba, 26/07/2005 - 09:19

Hy vọng mơ hồ trong đàm phán về hạt nhân Triều Tiên

Trong khi cả Mỹ lẫn CHDCND Triều Tiên đều không muốn tỏ ra yếu thế trên bàn đàm phán 6 bên khai mạc ngày mai, cả hai đều trông đợi những "người đóng thế" của mình treo "miếng mồi" để làm cho cuộc thương thuyết có sức sống hơn.

Với Mỹ, "mồi" đó là việc Seoul cam kết trợ giúp Bình Nhưỡng về năng lượng - điều mà CHDCND Triều Tiên từ lâu yêu cầu Mỹ thực hiện và coi là điều kiện để trở lại bàn đàm phán hạt nhân.

 

Với CHDCND Triều Tiên, lý do mà nước này quay trở lại Bắc Kinh là niềm mong muốn của cố lãnh đạo Kim Nhật Thành. Giới chức Bình Nhưỡng cho biết trước khi qua đời năm 1994, ông Kim từng hy vọng một ngày nào đó CHDCND Triều Tiên có thể dừng chương trình hạt nhân. Với lý lẽ đó, Kim Jong-il (con trai của Kim Nhật Thành) giải thích vì sao ông tha thiết mong muốn một bán đảo Triều Tiên phi hạt nhân.

 

Tuyên bố của ông Kim khiến nhiều người hy vọng đàm phán lần này có kết quả thực chất hơn.

 

Hôm thứ sáu, Bình Nhưỡng thông báo sẽ chấm dứt chương trình vũ khí hạt nhân để đổi lấy một hoà ước với Mỹ, thay thế hiệp định đình chiến tạm thời ký năm 1953, sau chiến tranh Triều Tiên. Dù không mới, quan điểm này phản ánh một nỗ lực của CHDCND Triều Tiên nhằm đưa ra một đề xuất mà phía Mỹ cho là có lý, cũng như quan điểm của các bên tham gia khác, gồm Nga, Trung, Nhật và Hàn Quốc.

 

Tuy nhiên chiến lược dùng "mồi" trên vẫn đòi hỏi những nỗ lực chân thành từ cả hai phía trong cuộc đàm phán ngày hôm nay. Giới phân tích nhận định sẽ không có tiến triển thực sự nếu Bình Nhưỡng và Washington không nhanh chóng tỏ dấu hiệu xích lại gần nhau hơn nữa, trong các vấn đề trọng tâm.

 

"Kết quả của đàm phán phụ thuộc vào việc hai bên chứng tỏ thiện chí điều chỉnh quan điểm của mình và đi những bước cần thiết để tiến tới một thoả hiệp", Darryl Kimball thuộc Hiệp hội kiểm soát vũ khí của Mỹ nói. Mỹ muốn bắt đầu bằng việc yêu cầu CHDCND Triều Tiên từ bỏ hoàn toàn chương trình vũ khí hạt nhân, rồi mới nói chuyện trợ giúp, trong khi "Bình Nhưỡng muốn mọi chuyện đi theo trình tự ngược lại".

 

Kimball cho rằng hội nghị ngày mai cần xác lập một lịch trình cho những cuộc gặp tiếp theo. Nếu điều đó thành hiện thực thì mới có thể cho là đàm phán có thành công bước đầu.

 

Trong khi đó, những lời bàn luận về một "kế hoạch B" ở Washington có thể khiến đàm phán chưa bắt đầu đã thất bại. Theo kế hoạch B, Mỹ sẽ thực hiện chính sách cứng rắn gồm cấm vận và gây áp lực kinh tế.

 

"Những điều mà tôi nghe ngóng được cho thấy một số người có ý kiến là không thể cứ theo đuổi mãi cái kiểu đàm phán này được", Henry Sokolski, giám đốc điều hành Trung tâm giáo dục Không phổ biến hạt nhân có trụ sở ở Washington, nói. "Vì vậy, cần thực hiện các biện pháp ngoại giao để cho các bên một cơ hội, nhưng cũng cần chứng tỏ cho mọi người thấy các bác đằng kia là khó chơi".

 

Ai cũng hiểu rằng chuyện Mỹ can thiệp quân sự nhằm "ăn gỏi" các cơ sở hạt nhân của CHDCND Triều Tiên là phi thực tế, nên hành động ngoại giao vẫn là cần thiết kể cả nếu nó thất bại. Các nhà quan sát đều cho rằng biện pháp quân sự chỉ có thể xảy ra nếu trước đó Mỹ đã đưa ra những đề nghị thiện chí trong khi đàm phán. "Vấn đề là liệu chính quyền Bush có được một kế hoạch A cân bằng và hợp lý hay không", ông Robert Einhorn, thuộc Viện nghiên cứu Chiến lược Quốc tế ở Washington, nhận định.

 

"Nếu không làm được điều đó, (Mỹ) không thể nhận được sự ủng họ của Trung Quốc, Hàn Quốc và Nga đối với kế hoạch B".

 

Mặc dù hiện một số người chỉ trích chính quyền Bush chưa làm được gì nhiều trong vấn đề hạt nhân Triều Tiên, một số khác cho rằng Washington đang đi đúng hướng, Thomas Christensen, chuyên gia về ngoại giao của Đại học Princeton nói. Nếu mọi chuyện tiến triển không tốt, "người ta sẽ đổ lỗi cho CHDCND Triều Tiên, và khi đó thì Mỹ có cớ để tiến lên", Christensen bình luận.

 

Ông cũng lưu ý rằng Mỹ đang cố gắng chứng tỏ với các đối tác rằng sự kiên nhẫn của họ ngày càng cạn. Và điều đó có thể khiến Trung Quốc và Hàn Quốc tăng sức ép, cả bằng cách công khai hay bí mật, với Bình Nhưỡng.

 

Giới quan sát Trung Quốc cho rằng Mỹ đang hy vọng đạt tiến triển thực sự trong vòng đàm phán thứ tư, khai mạc ngày 26/7 này. "Họ không muốn đàm phán cứ lửng lơ con cá vàng mãi, và công khai thể hiện rằng họ muốn có những bước tiến", Chu Shulong, giám đốc Viện Nghiên cứu Chiến lược thuộc Đại học Thanh Hoa, nói.

 

Theo Vnexpress/CSM, Reuters