Hé lộ “thỏa thuận chấm dứt xung đột Mỹ - Iran”

Hãng tin Axios ngày 6/5 dẫn lời 2 quan chức Mỹ và 2 nguồn tin khác am hiểu vấn đề cho biết, Nhà Trắng tin rằng Mỹ đang tiến gần đến một thỏa thuận với Iran về bản ghi nhớ dài một trang nhằm chấm dứt xung đột và thiết lập khuôn khổ cho các cuộc đàm phán hạt nhân chi tiết hơn.

Theo các nguồn tin, Mỹ dự kiến ​​Iran sẽ phản hồi về một số điểm quan trọng của bản ghi nhớ trong vòng 48 giờ tới.

Axios cho biết, trong số các điều khoản, thỏa thuận sẽ bao gồm việc Iran cam kết tạm ngừng làm giàu uranium, Mỹ đồng ý dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng hàng tỷ USD bị đóng băng của Iran. Đồng thời, hai bên đồng ý dỡ bỏ các biện pháp hạn chế xung quanh hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Theo Axios, quyết định của nhà lãnh đạo Mỹ về việc đình chỉ chiến dịch “Dự án Tự do” nhằm hỗ trợ các tàu đi qua eo biển Hormuz có liên quan đến tiến triển trong các cuộc đàm phán. 

Bản dự thảo ghi nhớ dựa trên kế hoạch 14 điểm của Iran, kêu gọi ngừng các cuộc tấn công trong khu vực và bắt đầu giai đoạn đàm phán 30 ngày về hoạt động vận tải ở eo biển Hormuz, chương trình hạt nhân của Iran và triển vọng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Theo hai nguồn tin được Axios trích dẫn, các cuộc đàm phán về nội dung chi tiết của thỏa thuận có thể diễn ra tại Islamabad hoặc Geneva. Nếu các cuộc đàm phán thất bại, lực lượng Mỹ có thể nối lại việc phong tỏa hoặc các hoạt động quân sự.

Các nguồn tin tiết lộ hiện chưa có thỏa thuận nào được nhất trí, nhưng đây là thời điểm các bên tiến gần nhất đến một thỏa thuận kể từ khi xung đột bắt đầu nổ ra vào cuối tháng 2.

Trước đó, hãng tin PressTV của Iran đưa tin, Iran đã gửi đề xuất gồm 14 điểm nhằm chấm dứt xung đột với Mỹ.

Iran yêu cầu mọi vấn đề cốt lõi phải được giải quyết dứt điểm trong vòng 30 ngày thay vì ngừng bắn 2 tháng theo đề xuất của Mỹ. Tehran nhấn mạnh đàm phán phải tập trung vào việc "chấm dứt xung đột vĩnh viễn" thay vì chỉ kéo dài một lệnh ngừng bắn tạm thời.

Các điều khoản then chốt trong đề xuất của Iran gồm các yêu cầu cả về quân sự, kinh tế.

Thứ nhất, Mỹ phải rút quân khỏi các khu vực xung quanh Iran và đưa ra các cam kết đảm bảo không tái xung đột.

Thứ hai, Mỹ phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran, bãi bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran và bồi thường xung đột.

Thứ ba là chấm dứt các hành động thù địch trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Li Băng.

Thứ tư là thiết lập một cơ chế quản lý mới cho eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải dầu khí huyết mạch của thế giới.

Phát biểu tại Bắc Kinh sau cuộc gặp với nhà ngoại giao hàng đầu Trung Quốc Vương Nghị ngày 6/5, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết nước này sẽ chỉ chấp nhận “một thỏa thuận công bằng và toàn diện” trong các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt xung đột.

Đàm phán giữa Mỹ và Iran đã rơi vào bế tắc do các khác biệt về những vấn đề then chốt. Mỹ được cho là đã chuyển cho Iran một khung đề xuất gồm 15 điểm, trong đó có yêu cầu mở cửa trở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran.