Chiến sự Ukraine 11/9: Nga chính thức khép vòng vây khổng lồ ở Kharkov
(Dân trí) - Sau những thành công tại khu vực Burluk, quân đội Nga đã chính thức khép chặt vòng vây khổng lồ, chuyển sang khu vực biên giới thuộc tỉnh Kharkov.

Nga đang dồn lực tấn công quy mô lớn ở Ukraine (Ảnh minh họa: Skynews).
Diễn biến đáng chú ý ngày 10/9
Trang tin quân sự Rybar cho biết, quân đội Nga (RFAF) đang tiếp tục chiến dịch quy mô lớn nhằm phá hủy các kho bãi và trung tâm thương mại trên khắp các khu vực của Ukraine. Nhiều cuộc tấn công đã được ghi nhận tại Kiev, cũng như tại Sumy, Lutsk, Mykolaiv, Pavlohrad hay Dnipropetrovsk.
Nga tập kích đường không ồ ạt vào Ukraine, gây ra vụ hỏa hoạn lớn tại khu vực Gostomel gần thủ đô Kiev ngày 10/9 (Video: ZOV Military).
Đáp trả, quân đội Ukraine (AFU) tập kích khu vực ven biển Sochi bằng xuồng không người lái (USV), khiến 28 người bị thương. UAV cũng khiến một phụ nữ thiệt mạng và 2 người khác bị thương ở Borisoglebsk thuộc vùng Voronezh.
Như thường lệ, tình hình khó khăn nhất với RFAF vẫn diễn ra trên các tuyến đường tại Lugansk, Donetsk cũng như ở Zaporizhia và Kherson, nơi liên tục hứng chịu các cuộc tấn công bằng UAV.
Trên thực địa, tại khu vực Slobozhanske, Cụm tác chiến phương Bắc RFAF chiếm được một ngôi làng mới. Bộ Quốc phòng Nga thông báo về việc giải tỏa khu định cư Goptovka. Gần Kazachya Lopan, họ quét sạch những rặng cây ở phía đông, trong khi các đơn vị Kiev đang phản công.
Lực lượng Moscow cũng đạt những bước tiến chiến thuật mới tại hướng Burluk. Các đơn vị RFAF siết chặt vòng vây mới hình thành và đang tiến dọc theo "bức tường" phía đông. Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã giành quyền kiểm soát khu định cư Zarubinka.
Về phía Kupyansk, các đơn vị Kiev đang tấn công dọc theo trục Figolevka - Dvurechnaya với hy vọng chia cắt đầu cầu của đối phương ở phía tây sông Oskol. AFU có khả năng sẽ tìm cách tận dụng những khó khăn mà Cụm tác chiến phương Tây RFAF đang gặp phải tại hướng Liman, đặc biệt nếu lực lượng dự bị được điều chuyển từ khu vực Kupyansk đến đó.

Quân đội Ukraine phản công theo các mũi tên xanh, cố gắng cắt đứt bàn đạp của lực lượng Nga ở bờ tây sông Oskil trên khu vực phía bắc Kupyansk (Ảnh: Rybar).
RFAF đang tấn công Alekseevo-Druzhkovka và Druzhkovka bằng hỏa lực trong khi bộ binh đột phá qua các cánh đồng. Ở phía nam, sau nhiều tuần giao tranh ác liệt, quân đội Nga phát triển dọc theo khu vực rộng lớn Novopavlovka - Roskoshnoye, chiếm giữ các cứ điểm nằm ở phía bắc Rusin Yar.

Quân đội Nga tiếp tục có những bước tiến chiến thuật quan trọng xung quanh Druzhkovka (Ảnh: Rybar).
Tại khu vực Dnepropetrovsk, AFU tiếp tục tấn công dọc theo tuyến Ivanovka - Novopavlovka và, theo một số báo cáo, đã chiếm được khu định cư Filiya. Xa hơn về phía nam, các nhóm nhỏ binh sĩ Ukraine vẫn duy trì hoạt động, vượt sông tại khu vực gần Ivanovka cũng như gần Andreyevka-Klevtsovo (còn gọi là Iskra).

Quân đội Ukraine phản công, giành được một số thắng lợi tại vùng Dnipropetrovsk, đẩy lực lượng Nga vào thế phải chống đỡ căng thẳng (Ảnh: Rybar).
Trên cánh tây Zaporizhia, Cụm tác chiến Dnepr RFAF đã tiến vào bên trong Malaya Tokmachka và các vùng phụ cận, đồng thời phạm vi hiện diện của các đơn vị xung kích Nga tại Orekhov cũng đang được mở rộng. Hoạt động tác chiến đang gia tăng cường độ ở sườn phía tây, trong khi tại sườn phía đông, Cụm tác chiến phương Đông RFAF đang tiến công bất chấp sự kháng cự gần Krasnaya Krinitsa.
Đặc biệt, kênh Military Summary đưa tin, Moscow đặt mục tiêu kết thúc trận chiến Sloviansk - Druzhkovka vào đầu năm 2027. Như vậy, rất có thể trong thời gian tới quân đội Nga sẽ đẩy mạnh tấn công dữ dội hơn nữa, kể cả trong mùa đông lạnh giá.
Military Summary cũng xác nhận RFAF chiếm được Goptovka và Zarubinka ở Kharkov, các nhóm trinh sát - đặc nhiệm (DRG) của Nga tiến vào Druzhkovka trong khi huyết mạch Sloviansk - Kramatorsk - Druzhkovka trở thành "con đường tử thần" mới và AFU đã thất thủ tại Mala Tokmachka, quốc kỳ Nga được cắm khắp ngôi làng.

Quân đội Ukraine ra sức cản phá các mũi tiến công của Nga về phía thành phố Druzhkovka trên vành đai pháo đài Donbass (Ảnh: Military Summary).
UAV Ukraine tập kích thành phố Saratov
Hãng tin độc lập ASTRA của Nga dựa trên phân tích tình báo nguồn mở, đã xác định có một vụ hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu ở Saratov, cách biên giới Ukraine khoảng 460km. Các video lan truyền trên mạng xã hội cũng cho thấy hình ảnh UAV và hệ thống phòng không Nga đang hoạt động trong khu vực.
Nhà máy lọc dầu Saratov từng nhiều lần trở thành mục tiêu trong chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine nhắm vào hạ tầng năng lượng Nga. Cơ sở này, thuộc tập đoàn dầu khí nhà nước Rosneft, có công suất chế biến hàng năm khoảng 4,8 triệu tấn dầu thô.
Thống đốc vùng Saratov, ông Roman Busargin, đăng thông báo trên Telegram vào khoảng 2h sáng 11/9 (giờ địa phương) về mối đe dọa từ UAV, đồng thời cho biết các dịch vụ khẩn cấp đã được đặt trong tình trạng báo động cao.
Ngay sau vụ tấn công vào nhà máy lọc dầu, một trung tâm hậu cần thuộc "gã khổng lồ" thương mại điện tử Nga Ozon cũng được báo cáo là đã bốc cháy tại Saratov. Video do Exilenova+ đăng tải cho thấy cảnh nhân viên rời khỏi cơ sở này sau khi nghe thấy tiếng nổ.
Ozon là sàn thương mại điện tử lớn thứ hai của Nga, chỉ sau Wildberries, vận hành mạng lưới rộng khắp gồm các kho bãi, trung tâm xử lý đơn hàng cùng cơ sở hạ tầng giao nhận trên toàn quốc.
Ukraine ngày càng đẩy mạnh tập kích vào hệ thống nhà máy lọc dầu Nga nhằm mục đích làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu và cắt giảm nguồn thu từ năng lượng vốn đang giúp Moscow tài trợ cho cuộc xung đột.
Tên lửa phòng không Nga khai hỏa đánh chặn UAV Ukraine đang tập kích nhà máy lọc dầu và trung tâm thương mại ở Saratov rạng sáng 11/9 (Video: Exilenova+).
Thời điểm đặc biệt quan trọng ở Sumy
Theo trang tin Readovka, quân đội Nga đối mặt với một loạt nỗ lực mới của lực lượng Kiev nhằm ổn định tình hình tại một số khu vực mặt trận trước khi mùa mưa và bùn lầy (thời điểm tan băng - mưa nhiều) ập đến vào mùa thu.
Cuối hè và đầu thu là khoảng thời gian cực kỳ then chốt. Các bên tham chiến đều chạy đua để giành lấy những vị trí thuận lợi nhất có thể trước khi thời tiết mùa thu ẩm ướt bắt đầu, bởi cường độ giao tranh sẽ giảm bớt phần nào khi hiện tượng đường sá biến thành vũng lầy xuất hiện.
Điều này đặc biệt đúng ở các vùng nông thôn, nơi không có mạng lưới đường nhựa phát triển: đất bị ngấm nước và trương nở - đặc biệt là loại đất đen (chernozem) - chính là "kẻ thù" lớn nhất đối với bất kỳ hoạt động di chuyển nào.
Trong bối cảnh đó, lực lượng Kiev triển khai các hoạt động tích cực tại một số khu vực nhằm cải thiện vị thế chiến thuật trước đợt tan băng - mưa nhiều sắp tới. Họ phát động các chiến dịch quy mô lớn nhắm vào Tập đoàn quân binh chủng hợp thành cận vệ số 29 và số 36 thuộc Cụm tác chiến phương Đông RFAF.
Tuy nhiên, AFU không đạt được thành công đáng kể nào, mục tiêu chiến dịch tổng thể vẫn nằm ngoài tầm với của họ. Các tuyến liên lạc thuộc Cụm tác chiến phương Đông RFAF được bảo đảm vững chắc bởi Tập đoàn quân số 29, trong khi đó, Tập đoàn quân số 36 - dù bị đẩy lùi ở một số khu vực - vẫn giữ vững vị trí trước các nỗ lực tấn công của đối phương.
Khu vực thứ hai đang chứng kiến sự căng thẳng tột độ đối với Bộ chỉ huy Kiev là vùng phụ trách của Tập đoàn quân số 20 RFAF. Ukraine đang nỗ lực cứu vãn các cụm lực lượng của mình tại khu vực Liman và Borova.
AFU cố gắng giải vây cho lực lượng thứ nhất - vốn đang bị dồn ép vào sông Seversky Donets - và ngăn chặn lực lượng thứ hai bị cô lập ở bờ đông hồ Oskol. Tuy nhiên, dù AFU đã tích cực triển khai hoạt động trong một thời gian dài, vẫn chưa có thông tin chính xác nào cho phép đánh giá toàn diện tình hình hai bên cũng như diễn biến xung đột dựa trên các nguồn tin chính thức hoặc đáng tin cậy từ phía Nga.
Điều này xuất phát từ những lý do dễ hiểu. Trước hết, các trận giao tranh bộ binh cơ động, diễn biến rất nhanh khiến việc mô tả chính xác tình hình trở nên bất khả thi. Do đó, bất kỳ nỗ lực nào nhằm chắp vá thông tin từ nhiều nguồn khác nhau đều có nguy cơ biến thành tin giả.
Đáng chú ý là truyền thông Ukraine đã giữ im lặng tuyệt đối về vấn đề này cho đến phút chót. Điều đó cho thấy tầm quan trọng của chiến dịch đối với Kiev - nơi họ được cho là đã tung ra những lực lượng tinh nhuệ nhất.

Quân đội Ukraine phản công ác liệt nhằm ngăn chặn lực lượng Nga áp sát thủ phủ vùng Sumy (Ảnh: Readovka).
Khu vực thứ ba đặc biệt căng thẳng là phần trung tâm Sumy. Quân đội Ukraine đang nỗ lực ngăn chặn việc mất đi những đoạn còn lại của tuyến phòng thủ chung ở phía bắc thành phố. RFAF đã chọc thủng tuyến này, nhưng sự hiện diện của các khu dân cư được công sự hóa nằm ở hai bên sườn ngăn cản họ tập trung toàn lực vào việc chiếm giữ khu vực rừng rộng lớn dẫn thẳng đến vùng ngoại ô thủ phủ vùng.
Quân đội Ukraine đang tận dụng tình thế này với hy vọng rằng nếu giữ được Khrapovshchina, Kyianytsia, Maryino và một phần làng Khoten, mặt trận sẽ được ổn định vững chắc khi mùa thu ẩm ướt bắt đầu.
Trong nỗ lực bảo vệ khu vực rừng che chắn cho Sumy, Bộ chỉ huy Kiev đang tiến hành các cuộc phản công tại các ngôi làng kể trên để kìm chân lực lượng Moscow. Những cuộc phản công này thực sự mang lại kết quả nhất định, nhưng cái giá phải trả là rất lớn.
Đôi khi, sự sẵn sàng của Bộ chỉ huy Kiev trong việc hy sinh tính mạng binh sĩ cho những kế hoạch kiểu "cứ lao vào đó và cầu may" thực sự gây kinh ngạc.
Các nguồn tin ủng hộ Kiev cho biết AFU cố gắng đánh lạc hướng quân đội Nga khỏi giao tranh ở khu vực Pisarevka và Khoten bằng cách điều các đơn vị xung kích đến Andreevka, họ đã bị xóa sổ mà không có cơ hội đạt được bất cứ điều gì ngoài tổn thất nặng nề.
Cần lưu ý rằng việc lãng phí nhân lực như vậy - sau một giai đoạn cố gắng bảo toàn lực lượng - cho thấy AFU đã nhận được sự bổ sung quân số đáng kể tại khu vực này. Giả định này được củng cố bởi thực tế là quân đội Ukraine đã có thể huy động lực lượng cho các cuộc phản công ở khu vực Mogritsa. Ngôi làng này nằm trong "vùng xám".
Do đó, kế hoạch của Bộ chỉ huy Kiev thực sự là ngăn chặn các đơn vị Moscow tiến vào vùng rừng rậm rạp, đồng thời duy trì quyền kiểm soát đối với ít nhất một số điểm chốt phòng thủ bảo vệ chính khu rừng đó.
Như đã đề cập ở trên, quân đội Ukraine đang dốc toàn lực để đạt được mục tiêu này. Tuy nhiên, sự giảm bớt áp lực tạm thời với cái giá phải trả quá đắt chỉ là vấn đề của "hiện tại", và nó đang dần biến thành một viễn cảnh không mấy sáng sủa.
Đồng quan điểm với Readovka, kênh Front Bird cũng ghi nhận các bước tiến của quân đội Nga trong ngày 10/9.
Cụ thể, không quân chiến thuật Nga đã tập kích vào nhân lực và khí tài của Ukraine tại khu vực Ulanovo trong khi việc thiết lập vùng đệm tại khu vực Sumy vẫn tiếp diễn. Giao tranh đang bùng bổ tại các ngôi làng nằm gần khu vực Kursk.
Cụm tác chiến phương Bắc RFAF đột phá gần khu vực Ulanovo và Tolstodubovo, giành được những bước tiến tại 16 khu vực thuộc huyện Sumy, với sự yểm trợ hỏa lực của không quân.
Một nhóm lớn binh sĩ Lữ đoàn cơ giới độc lập số 68 AFU bị phát hiện tại các khu rừng gần làng Nikolskoye và không quân Nga lập tức tập kích chính xác vào vị trí tập trung này bằng bom lượn.
Bộ Tổng tham mưu Nga thông báo, trong 24 giờ qua, AFU tổn thất hơn 150 quân nhân tại khu vực Sumy, 1 khẩu súng cối, 1 hệ thống radar phản pháo RADA do Israel chế tạo, cùng nhiều phương tiện (bao gồm xe tải), UAV và các hệ thống trinh sát, chỉ thị mục tiêu.

Cấu hình tiền tuyến hiện tại ở Sumy tính đến ngày 10/9. Trong đó, lãnh thổ Nga màu nâu nhạt, các khu vực màu hồng là nơi lực lượng Moscow đã giành quyền kiểm soát (Ảnh: Front Bird).
Nga chính thức khép chặt vòng vây khổng lồ ở Kharkov
Sau những thành công tại khu vực Burluk và khép chặt vòng vây khổng lồ rộng tới 400km2, trọng tâm các hoạt động tác chiến của quân đội Nga đã chuyển sang khu vực biên giới thuộc tỉnh Kharkov, trang phân tích Rybar nhận định.
Cụm tác chiến phương Bắc RFAF tái chiếm các cứ điểm và dải cây xanh ở phía đông Kozacha Lopan từ tay các đơn vị Kiev, qua đó thu hẹp đáng kể vòng vây chiến thuật nằm giữa khu định cư này với biên giới.

Quân đội Nga có bước ngoặt lớn khi kiểm soát thị trấn Kozacha Lopan, giúp cải thiện vị thế chiến thuật dọc biên giới vùng Kharkov (Ảnh: Rybar).
Gần Kudiivka, các đơn vị Moscow tiến về phía nam, giải tỏa khu dân cư Goptovka. Tối 10/9, những hình ảnh xác nhận việc mở rộng vùng kiểm soát của RFAF ở phía tây sông Kharkov đã xuất hiện.
Tuy nhiên, không nên kỳ vọng vào một cuộc tấn công quy mô lớn hay một đợt tiến quân thần tốc về phía thành phố triệu dân Kharkov trong bối cảnh giao tranh hiện tại, vốn chỉ diễn ra với sự tham gia của các nhóm nhỏ.
Chiến lược của quân đội Nga tại khu vực biên giới tập trung vào việc làm phân tán lực lượng Kiev dự bị, đồng thời thiết lập một vùng an ninh dọc theo biên giới.
"Vành đai" này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc ngăn chặn các nhóm trinh sát Ukraine có ý định xâm nhập lãnh thổ Nga. Nó cũng cho phép RFAF bố trí các trạm giám sát trên không ở vị trí tiền tiêu để đánh chặn UAV hiệu quả hơn - bất kể chúng đang nhắm mục tiêu vào vùng Belgorod hay bay ngang qua để tiến vào miền Trung nước Nga, bao gồm cả Moscow.

Hai cánh quân Nga được cho là đã bắt tay với nhau, khép chặt vòng vây khổng lồ đối với nhóm đơn vị Ukraine ở đông bắc Kharkov (Ảnh: Rybar).
Mặt trận Mala Tokmachka - Orekhov có bước ngoặt lớn
Trên cánh tây Zaporizhia, lực lượng Moscow tiếp tục phát huy đà thắng lợi tại nhiều khu vực. Một đoạn video ghi lại ở Mala Tokmachka - nơi đã hứng chịu giao tranh ác liệt suốt thời gian dài - vừa được đăng tải trên kênh của Sư đoàn bộ binh cơ giới số 42 RFAF. Theo quan sát, ngôi làng nổi tiếng này hiện gần như đã nằm hoàn toàn dưới sự kiểm soát của các đơn vị Nga.
Ở phía đông, một vòng vây đáng kể vẫn còn tồn tại gần Bilohirya, mặc dù quân đội Nga đang dần quét sạch khu vực này. Khi các cứ điểm ở phía nam Krasna Krynytsia được kiểm soát, AFU sẽ ngày càng gặp nhiều khó khăn trong việc giữ những cao điểm ở phía bắc Mala Tokmachka.
Khu vực giao tranh tại Orekhov đang dần mở rộng, RFAF có thêm nhiều tuyến đường để đưa lực lượng vào thị trấn.

Nga xoay chuyển tình thế nhanh, giáng đòn bất ngờ vào hệ thống phòng thủ của Ukraine ở Orekhov và cánh tây Zaporizhia (Ảnh: Rybar).
Hoạt động của các đơn vị Moscow lại đang gia tăng cường độ ở sườn phía tây. Nhiều báo cáo rất tích cực cho thấy những thắng lợi và bước tiến chiến thuật gần Stepnohirsk cũng như trên các hướng tiếp cận Pavlivka. Mặc dù quy mô chính xác của những bước tiến này chưa rõ ràng, nhưng ngay cả các nguồn tin ủng hộ Kiev cũng thừa nhận rằng Ukraine đã mất quyền kiểm soát đối với Shcherbaky và Mali Shcherbaky.
Một khi vòng vây ở sườn phía đông bị loại bỏ và chiến tuyến được nắn thẳng dọc theo trục Shcherbaky - Novoandriivka - Novodanylivka, lực lượng Moscow sẽ có thể tấn công Orekhov từ nhiều hướng cùng lúc.
Quá trình giao tranh kéo dài nhiều năm tại các khu vực tiếp cận thành phố đã dẫn đến việc hình thành một "vành đai" phòng thủ gồm nhiều lớp, vì vậy đây khó có thể là một chiến thắng dễ dàng, tuy nhiên, lực lượng Kiev tại khu vực này gần đây cũng đã bị suy giảm đáng kể.