Chi tiêu cho vũ khí hạt nhân toàn cầu tăng cao kỷ lục

Theo Tổ chức Quốc tế Vận động Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân (ICAN), các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đã chi tổng cộng gần 119 tỷ USD cho kho vũ khí hạt nhân của mình trong năm 2025, tăng 19% so với năm 2024. Báo cáo của ICAN cũng cảnh báo về nguy cơ xảy ra một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới.

ICAN và một nghiên cứu riêng của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) công bố ngày 8/6 đều bày tỏ lo ngại về nguy cơ hạt nhân ngày càng gia tăng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang.

Hai nghiên cứu cho thấy mức tăng chi tiêu mạnh mẽ cho vũ khí hạt nhân diễn ra khi các quốc gia đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa kho vũ khí và triển khai thêm nhiều đầu đạn trong kho dự trữ.

Bà Susi Snyder, Giám đốc các chương trình của ICAN và đồng tác giả báo cáo mới nhất, cho biết xu hướng mở rộng này, cùng với lo ngại rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể làm gia tăng nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân, là điều hết sức đáng báo động.

Báo cáo của SIPRI cho biết tổng số đầu đạn hạt nhân trên thế giới đã giảm trong nhiều thập kỷ, xuống còn khoảng 12.187 đầu đạn vào đầu năm 2026. Tuy nhiên, số lượng vũ khí sẵn sàng cho khả năng sử dụng đã tăng lên 9.745 đầu đạn.

“Dù số lượng vũ khí hạt nhân đã giảm, mức độ nguy hiểm và rủi ro hạt nhân lại đang gia tăng”, Giám đốc SIPRI Karim Haggag nói với AFP.

Ông chỉ ra nhiều dấu hiệu đáng lo ngại, bao gồm sự suy yếu của các cơ chế kiểm soát vũ khí chiến lược và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các cường quốc hạt nhân.

SIPRI dự báo tổng kho vũ khí hạt nhân toàn cầu nhiều khả năng sẽ tăng trở lại trong những năm tới “khi tốc độ tháo dỡ vũ khí chậm lại trong khi việc triển khai các loại vũ khí hạt nhân mới đang tăng tốc”.

Mỹ và Nga hiện nắm giữ khoảng 83% tổng kho vũ khí hạt nhân của thế giới, với mỗi nước sở hữu hơn 5.000 đầu đạn.

Báo cáo của ICAN cho thấy tất cả các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đều đang gia tăng đầu tư vào kho vũ khí của mình. Những nước này đã chi nhiều hơn gần 17 tỷ USD trong năm 2025 so với năm 2024 cho các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt.

ICAN cho biết trong 5 năm qua, các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân đã chi hơn 470 tỷ USD cho kho vũ khí của họ. Theo ICAN, các khoản đầu tư này nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục gia tăng.

Khi xem xét các kế hoạch dài hạn, ICAN chỉ ra rằng nhiều quốc gia đang trang bị các hệ thống vũ khí mới có vòng đời hoạt động rất dài. Điều đó đồng nghĩa với những khoản đầu tư khổng lồ.

Các nhà nghiên cứu cho rằng những khoản tiền nói trên được chi trong bối cảnh hệ thống nhân đạo toàn cầu đang gặp thách thức vì các đợt cắt giảm tài trợ.

Theo họ, chỉ riêng số tiền chi cho vũ khí hạt nhân trong một ngày của năm 2025 cũng đủ để bảo đảm an ninh lương thực cho hơn 2 triệu người.