Thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa"

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gợi ý Hà Nội thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trong cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội ngày 4/5. Theo gợi ý hết sức khả thi ấy, xã, phường xã hội chủ nghĩa có quy mô dân số từ 500.000 đến 1 triệu, đầu tư đồng bộ hạ tầng, trường học, bệnh viện, không gian công cộng và đô thị thông minh.

Hãy thử hình dung về một xã, phường mới sau khi được gắn thêm hậu tố "xã hội chủ nghĩa" sẽ như thế nào. Chắc chắn, đó là điều rất khác so với xã, phường hiện nay, ngay tại Thủ đô, cũng như trên cả nước.

Cái khác rất dễ nhận ra không phải là quy mô dân số, mà là chất lượng sống của người dân sẽ được cải thiện rất nhiều, với hạ tầng đồng bộ, không gian công cộng và đô thị thông minh - những vấn đề lâu nay luôn là mối quan tâm, sự băn khoăn, trăn trở, âu lo của các cấp chính quyền cũng như người dân. Cũng không khó để nhận ra rằng, việc hạ tầng chưa đồng bộ ở các xã, phường là tình trạng phổ biến trên cả nước, thuộc các lĩnh vực khác nhau. Trong khi đó, câu chuyện xin học trường công, nhất là những trường điểm, trường chất lượng cao luôn là vấn đề đau đầu của các bậc phụ huynh học sinh mỗi mùa tựu trường.

Vấn nạn "quá tải" bệnh viện, khám chữa bệnh vượt tuyến, chất lượng khám, chữa bệnh ở cấp cơ sở luôn khiến người bệnh băn khoăn, vất vả. Các vấn đề liên quan đến không gian công cộng và đô thị thông minh cũng còn là niềm mơ ước xa xôi.

Việt Nam đã xác lập và kiên định đi theo mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa thông qua các văn kiện Đảng. Từ xuất phát điểm ban đầu, Chủ tịch Hồ Chí Minh diễn đạt dễ hiểu, giản đơn rằng xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội mà đời sống vật chất ngày càng đầy đủ, đời sống tinh thần ngày càng nâng cao. Người nhấn mạnh rằng phải kiên trì, bền bỉ, xây dựng từng bước để đạt được mục tiêu lâu dài.

Mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam được định hình rõ ràng lần đầu tại Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991, với các đặc trưng cụ thể, có thể đo lường kết quả, như xã hội do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu; đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao...

Trải qua hơn 96 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đất nước ta đã ngày càng bổ sung, hoàn thiện mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa, với 8 đặc trưng cốt lõi, hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Tại buổi tiếp xúc cử tri Thủ đô hôm 4/5 vừa rồi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu khả năng đến năm 2045 Việt Nam có thể kết thúc thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

Kết thúc thời kỳ quá độ vào đúng dịp kỷ niệm 100 năm thành lập nước chắc chắn là dấu mốc ý nghĩa, đầy tự hào. Đích đến năm 2045 cũng đã được Đảng ta đặt ra là đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Mục tiêu trở thành một quốc gia hùng cường, thịnh vượng, hạnh phúc chắc hẳn là khát khao mãnh liệt của cả dân tộc Việt Nam, của mỗi người dân trên mọi miền Tổ quốc. Trên con đường mang tên khát vọng kết thúc thời kỳ quá độ ấy, mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa là một bước tiến, một sự bảo đảm chắc chắn, một nền tảng để đất nước ta vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội, khi các điều kiện đã đủ đầy, chín muồi.

Chỉ một ngày sau gợi ý của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ngày 5/5, tại phiên họp tập thể Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội thường kỳ tháng 5, các đại biểu đã xem xét, cho ý kiến đối với dự thảo Đề án triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn Hà Nội.

Theo dự thảo, "xã, phường xã hội chủ nghĩa" là mô hình tổ chức phát triển và quản trị tích hợp ở cấp cơ sở, trong đó chính quyền không chỉ thực hiện chức năng hành chính mà trực tiếp chuyển hóa các mục tiêu, giá trị của chủ nghĩa xã hội thành kết quả phát triển cụ thể trên địa bàn.

Dự thảo xác định 8 nội dung cốt lõi gồm xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; phát triển hạ tầng và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; xây dựng môi trường; bảo đảm quốc phòng - an ninh; thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Dự thảo đưa ra 54 tiêu chí lượng hóa, bao trùm các lĩnh vực, coi mức độ hài lòng, hạnh phúc của người dân là thước đo tổng hợp quan trọng nhất.

Xin nhắc lại rằng, ngay từ khi thành lập nước, người dân đã được đặt ở vị trí trung tâm, là đích hướng tới để các cấp chính quyền phục vụ. Bước sang kỷ nguyên phát triển mới, vị trí, vai trò chủ thể của nhân dân càng thể hiện rõ nét, đậm sâu hơn. Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV khẳng định: "Dân là gốc", "nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc". Sự gợi ý của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và dự thảo Đề án triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội rất rõ ràng tiêu chí, mục đích, nhiệm vụ.

Sự thí điểm bao giờ cũng cần thiết, bởi những việc chưa có tiền lệ, không kinh nghiệm chắc chắn cần những điều chỉnh khi triển khai trong cuộc sống. Chúng ta từng có nhiều sự bắt đầu mới mẻ như vậy, nổi bật nhất là công cuộc đổi mới hơn 40 năm qua đã đưa Việt Nam từ một nước nghèo nàn, lạc hậu có những bước phát triển kỳ vĩ, quy mô GDP năm 2025 ước đạt 514 tỷ USD, tăng 5 bậc, vươn lên vị trí thứ 32 thế giới; GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, đưa Việt Nam vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao.

Với những nền tảng đã tạo dựng được, chúng ta đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, quy mô GDP thuộc nhóm 30 nền kinh tế hàng đầu thế giới vào năm 2030. Gần đây nhất, sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chúng ta cũng có thêm những kinh nghiệm trong tinh gọn bộ máy, đưa chính quyền cơ sở gần dân, sát dân, vì dân hơn. Việc quyết tâm cải cách thể chế - "điểm nghẽn của điểm nghẽn", cùng việc ban hành các nghị quyết chiến lược, trụ cột trong thời gian qua đã tạo niềm tin, sự kỳ vọng chúng ta sẽ xây dựng được nền tảng thể chế vững chắc để bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển phồn vinh, thịnh vượng.

Khi thực hiện thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa, đời sống người dân chắc chắn sẽ có những xáo trộn nhất định, cả hệ thống chính trị sẽ triển khai, thực hiện những nhiệm vụ chưa từng đảm nhiệm trước đây, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động sẽ phải thêm trách nhiệm, sự dấn thân, quyết tâm hoàn thành mọi công việc được giao.

Nhưng những việc chưa có tiền lệ ấy đã được hình dung bước đầu, khi mô hình hướng tới tổ chức lại không gian phát triển, tái cấu trúc các hoạt động kinh tế - xã hội, đổi mới phương thức quản trị, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển văn hóa, con người và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Mức độ cải thiện chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân được xác định là thước đo tổng hợp, quan trọng nhất trong mô hình này.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng, việc nghiên cứu xây dựng mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" là hướng đi mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong bối cảnh mới. Ông cho rằng Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai thí điểm khi hệ thống cơ chế, chính sách ngày càng hoàn thiện, đặc biệt là các định hướng lớn từ Trung ương, các quy định mới về phát triển Thủ đô cùng với quy hoạch dài hạn đã được thông qua.

Chặng đường phát triển mới của Thủ đô Hà Nội sẽ gọi tên "xã, phường xã hội chủ nghĩa". Tên gọi ấy chắc chắn không chỉ tồn tại ở Đề án trên giấy, mà sẽ phải biến thành hiện thực, để rồi rút kinh nghiệm, tiếp tục hoàn thiện thể chế, bộ máy chính quyền để đạt được mục tiêu đề ra.

Vì thế, việc thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa ở Thủ đô Hà Nội là hết sức cần thiết, nhiều hy vọng trở thành hiện thực, từ đó nhân rộng ra toàn quốc sau những bài học kinh nghiệm được rút ra, sau những kết quả đầy khích lệ sẽ tạo hào khí, động lực, sự quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu từ giã thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội vào năm 2045.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!