Máy xạ trị ngồi đầu tiên thế giới dự kiến về Việt Nam đầu 2027

Với công nghệ đột phá tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) giúp định vị tổn thương cá thể hóa, tấn công khối u chính xác và an toàn hơn, “siêu máy” xạ trị proton tư thế ngồi Mevion S250-FIT được FDA và CE phê duyệt sử dụng điều trị ung thư và được Mevion chuyển giao, vận hành tại Trung tâm Ung thư Stanford Medicine (Mỹ) vào tháng 4. 

Mevion đồng thời cũng công bố việc đưa “siêu máy” hơn 2.000 tỷ đồng này về Bệnh viện Tâm Anh theo hợp đồng ký giữa 2 bên. Sự kiện đưa Việt Nam trở thành quốc gia tiên phong tại châu Á đầu tư hệ thống này, giúp bệnh nhân được tiếp cận sớm với liệu pháp proton tiên tiến, mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế y tế. 

TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM, cho biết hệ thống Mevion S250-FIT sẽ được bệnh viện lắp đặt vào đầu năm 2027, dự kiến vận hành thử và chính thức hoạt động từ giữa năm 2027, cùng với lễ khánh thành Bệnh viện Đa khoa và Ung bướu Tâm Anh tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng, TPHCM.

Tại Stanford Medicine, bệnh nhi đầu tiên được xạ trị bằng “siêu máy” là Stephen De La Torre, 7 tuổi. Stephen De La Torre mắc u não ác tính hiếm gặp, đã phẫu thuật loại bỏ khối u, sau đó được xạ trị bổ sung.

TS.BS Susan Hiniker, chuyên gia xạ trị nhi khoa tại Stanford Medicine, cho biết hiệu quả và độ an toàn của liệu pháp proton mới này rất đáng quan tâm, đặc biệt với bệnh nhi vì giúp giảm nguy cơ gặp tác dụng phụ lâu dài. Hiện, bệnh nhi đang xạ trị những đợt cuối theo liệu trình, dự kiến xuất viện vào tuần tới để tiếp tục cuộc sống như một đứa trẻ bình thường.

Dữ liệu thực tế từ Stanford Medicine được trình bày tại Đại hội thường niên lần thứ 27 của Hiệp hội Xạ trị và Ung thư châu Âu (ESTRO 2026, tháng 5) cho thấy, hệ thống proton Mevion S250-FIT có khả năng chiếu tia tiêu diệt khối u đạt độ chính xác nhỏ hơn từng milimet, khả năng kiểm tra chất lượng và năng lượng chùm proton phát ra đạt 97-99,8%, tăng khả năng thành công khi điều trị. 

BS.CKII Nguyễn Thế Hiển, Trưởng khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM, cho biết nhờ xạ trị tư thế ngồi, người bệnh được định vị ở tư thế tối ưu khả năng tiếp cận chùm tia proton với các khu vực có khối u trên cơ thể, trong khi giảm tối đa liều trên cơ quan lành, đặc biệt là các khối u nằm ở những vị trí khó, phức tạp, nguy hiểm như ở đầu mặt cổ, não, đường tiêu hóa, gan, phổi…

Người bệnh cũng được điều chỉnh chính xác nhất các góc tiếp cận, khoảng cách, giảm chuyển động các cơ quan, và công nghệ AI giúp “siêu máy” cá thể hóa định vị tổn thương, cân chỉnh liều lượng tia xạ, vị trí và tốc độ bắn tia giúp loại bỏ các khối u mà không gây ảnh hưởng đến các mô tạng ở trước và sau vùng tiếp cận của hạt proton.

Với bệnh nhân ung thư phổi, ngồi thẳng giúp cơ quan cần điều trị ở vị trí tốt hơn để chiếu xạ an toàn, giảm chuyển động do hô hấp, giúp xạ trị chính xác và giảm tổn thương mô lành. Với ung thư gan, tư thế ngồi giúp giảm sự dịch chuyển và biến dạng của gan như khi nằm, xác định vị trí khối u chính xác hơn.

Trong ung thư vùng đầu - cổ, tư thế ngồi giúp kiểm soát dịch tiết tốt hơn, hạn chế nguy cơ hít sặc và giảm lo âu cho người bệnh.

Hiện nay, xạ trị proton là liệu pháp xạ trị tiên tiến. Khác với kỹ thuật truyền thống, khi tia X có thể đi xuyên qua khối u và gây hại mô lành phía sau, proton được định vị dừng lại đúng vị trí và tiêu diệt khối u hiệu quả nhờ AI và công nghệ cao. 

“Với liệu pháp proton, các hạt có thể dừng lại ngay lập tức. Nhờ đó, tỷ lệ kiểm soát khối u cao với lượng bức xạ nhỏ hơn, và trong nhiều trường hợp, điều này sẽ dẫn đến ít tác dụng phụ lâu dài hơn”, PGS.TS Susan Hiniker, chuyên gia xạ trị ung thư tại Stanford Medicine cho biết.

Xạ trị proton tư thế ngồi còn thay đổi kiến trúc của hệ thống proton truyền thống. Nhờ tích hợp máy gia tốc, tinh giản kết cấu vận hành, chuyển từ nằm sang ngồi, giúp giảm diện tích xây dựng từ hàng nghìn còn khoảng 111,5 mét vuông, rút ngắn thời gian triển khai.