Rộn ràng mùa cắt “lộc nhung” ở thủ phủ nuôi hươu

(Dân trí) - Mùa cắt nhung hươu ở huyện miền núi Hương Sơn (Hà Tĩnh) bắt đầu từ sau Tết Nguyên đán đến tháng 6 âm lịch, nhưng rộ nhất vào khoảng tháng Giêng-Hai. Công việc cắt nhung hươu tuy đơn giản nhưng phải là người có sức khỏe, nhanh nhẹn và khéo tay mới làm được.

Cận cảnh màn cắt lộc nhung ở thủ phủ nuôi hươu.

Được thuần hóa từ thế kỷ 18, hươu đã gắn bó và gần như không ngừng phát triển ở Hương Sơn. Trước đây, hươu là vật nuôi “quý tộc”, nhưng từ những năm 1990 đến nay, hươu được nuôi phổ biến, không ngừng được nhân rộng, trở thành vật nuôi chủ lực, góp phần xóa đói, giảm nghèo của địa phương. Hiệu quả kinh tế ngày càng cao nên tổng đàn hươu Hương Sơn những năm gần đây không ngừng tăng trưởng, từ 30.500 con vào năm 2013, nay đạt trên 36.000 con, biến địa phương này trở thành thủ phủ của nghề nuôi hươu của cả miền Trung.

Nghề nuôi hươu đang rất phát triển ở huyện miền núi Hương Sơn, biến mảnh đất này thủ phủ nuôi hươu ở Hà Tĩnh và Miền Trung.
Nghề nuôi hươu đang rất phát triển ở huyện miền núi Hương Sơn, biến mảnh đất này thủ phủ nuôi hươu ở Hà Tĩnh và Miền Trung.

Nghề nuôi hươu phát triển mạnh đã hình thành nên những tốp thợ chuyên đi cắt lộc nhung cho các chủ hộ nuôi hươu. Mùa cắt lộc nhung ở đây bắt đầu từ sau Tết Nguyên đán, kéo dài đến hết tháng 6 âm lịch, nhưng rộ nhất vào khoảng tháng Giêng-Hai. Công việc cắt nhung hươu tuy đơn giản nhưng phải là người có sức khỏe, nhanh nhẹn và khéo tay mới làm được. Thường 6 - 7 người cùng phối hợp giữ chặt hươu, để người thợ dùng lưỡi cưa sắc bén cắt nhung. Khi cắt nhung người thợ phải cắt thật nhanh, lúc gần đứt thì phải cưa chậm lại.

Sau mỗi lần cắt, để đảm bảo sức khỏe cho hươu, cũng như để nhung tái tạo cho lần cắt tiếp theo, người ta sử dụng một số loại lá rừng gia truyền được sơ chế đắp lên chỗ cắt, trước khi dùng gạc hoặc vải sạch bịt ngoài thật chặt.

Trước kia, người chăn nuôi hươu mỗi năm chỉ lấy được một lứa nhung, nhưng giờ đây họ đã có cách chăm sóc hươu để thu mỗi năm 2 lứa, với mỗi cặp bình quân 0,6 – 0,8kg, cá biệt hươu khoẻ có thể cho "lộc" nặng đến 1,2kg.

Sau khi khách hàng vào tận nơi lựa chọn, ngã giá giá cho cặp lộc nhung trên đầu của bầy hươu nuôi, gia chủ sẽ bắt đầu tiến hành cắt lộc để giao cho khách. Theo các hộ nuôi, cặp lộc nhung đẹp nhất phải đạt trọng lượng dao động nặng từ 0,8kg đến 1,2kg.

Cuộc hái lộc nhung được tiến hành ngay sau khi khách ngã giá. Thường thì người chủ bước vào chuồng trước làm vài động tác thân quen rồi bất ngờ giữ chặt sừng hươu (lộc nhung).

Cuộc "hái lộc nhung" được tiến hành ngay sau khi khách ngã giá. Thường thì người chủ bước vào chuồng trước làm vài động tác thân quen rồi bất ngờ giữ chặt sừng hươu (lộc nhung).


Sau đó tốp thợ khoảng 7-8 người cùng lao vào thực hiện ngay thao tác khống chế hươu. Việc khống chế và cố định hươu phải nhanh và đảm bảo an toàn cho người và vật nuôi. Đây là công đoạn khó nhất vì hươu là loài vật rất nhanh nhẹn, bộ móng guốc rất sắc. Đã có hội cắt nhung do “hợp đồng tác chiến” không nhanh, không dứt khoát làm gãy chân hươu hoặc bị hươu đạp vỡ bụng, rách mặt.

Sau đó tốp thợ khoảng 7-8 người cùng lao vào thực hiện ngay thao tác khống chế hươu. Việc khống chế và cố định hươu phải nhanh và đảm bảo an toàn cho người và vật nuôi. Đây là công đoạn khó nhất vì hươu là loài vật rất nhanh nhẹn, bộ móng guốc rất sắc. Đã có hội cắt nhung do “hợp đồng tác chiến” không nhanh, không dứt khoát làm gãy chân hươu hoặc bị hươu đạp vỡ bụng, rách mặt.


Nhóm thợ có kinh nghiệm cố định vị trí sao cho việc lấy nhung được thuận lợi nhất.

Nhóm thợ có kinh nghiệm cố định vị trí sao cho việc lấy nhung được thuận lợi nhất.


Để tránh hươu quật trong quá trình cắt nhung, người thợ còn sử dụng bộ khóa mõm tự chế để giữ chặt đầu hươu.

Để tránh hươu quật trong quá trình cắt nhung, người thợ còn sử dụng bộ khóa mõm tự chế để giữ chặt đầu hươu.

Khi hươu đã được cố định, một trong số các thợ kinh nghiệm nhất bắt đầu dùng lưỡi cưa sắc bén cắt nhung. Khi cắt nhung người thợ phải cắt thật nhanh, lúc gần đứt thì phải cưa chậm lại.
Khi hươu đã được cố định, một trong số các thợ kinh nghiệm nhất bắt đầu dùng lưỡi cưa sắc bén cắt nhung. Khi cắt nhung người thợ phải cắt thật nhanh, lúc gần đứt thì phải cưa chậm lại.

Vị trí cắt nhung cách gốc đế khoảng 1cm. Khi cắt người thợ phải đảm bảo vết cắt phải bằng để dễ dàng thực hiện bọc nhung giúp nhung tái tạo cho lần cắt tiếp theo.
Vị trí cắt nhung cách gốc đế khoảng 1cm. Khi cắt người thợ phải đảm bảo vết cắt phải bằng để dễ dàng thực hiện "bọc nhung" giúp nhung tái tạo cho lần cắt tiếp theo.

Sau mỗi lần cắt, để đảm bảo sức khỏe cho hươu, cũng như để nhung tái tạo cho lần cắt tiếp theo, người ta sử dụng một số loại lá rừng gia truyền được sơ chế đắp lên chỗ cắt, trước khi dùng gạc hoặc vải sạch bịt ngoài thật chặt.
Sau mỗi lần cắt, để đảm bảo sức khỏe cho hươu, cũng như để nhung tái tạo cho lần cắt tiếp theo, người ta sử dụng một số loại lá rừng gia truyền được sơ chế đắp lên chỗ cắt, trước khi dùng gạc hoặc vải sạch bịt ngoài thật chặt.

Cặp lộc nhung mà chúng tôi chứng kiến cắt ở gia đình anh Trần Văn Dũng, chủ hộ nuôi hươu tại xã Sơn Lệ, huyện Hương Sơn hôm nay có trọng lượng 0,8kg. Theo tốp thợ thì đây là cặp lộc nhung đẹp, khách hàng rất ưa chuộng.
Cặp lộc nhung mà chúng tôi chứng kiến cắt ở gia đình anh Trần Văn Dũng, chủ hộ nuôi hươu tại xã Sơn Lệ, huyện Hương Sơn hôm nay có trọng lượng 0,8kg. Theo tốp thợ thì đây là cặp lộc nhung đẹp, khách hàng rất ưa chuộng.

Trong vòng 3 ngày gia đình ông Dũng thu hoạch 4 cặp lộc nhung, cho nguồn thu gần 40 triệu đồng.
Trong vòng 3 ngày gia đình ông Dũng thu hoạch 4 cặp lộc nhung, cho nguồn thu gần 40 triệu đồng.


Buổi thu hoạch nhung thường kết thúc bằng bữa tiệc nhẹ có rượu huyết hươu đỏ thắm

Buổi thu hoạch nhung thường kết thúc bằng bữa tiệc nhẹ có rượu huyết hươu đỏ thắm

Lý Dũng

Link nội dung: https://dantri.com.vn/doi-song/ron-rang-mua-cat-loc-nhung-o-thu-phu-nuoi-huou-20170323074713445.htm