Siết quy trình bầu cử và nâng tiêu chuẩn với trưởng thôn, tổ trưởng dân phố

Theo dự thảo Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, thành phố dự kiến quy định chi tiết hơn quy trình bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố nhằm bảo đảm dân chủ, công khai và nâng chất lượng đội ngũ ở cơ sở.

Dự thảo được xây dựng trong bối cảnh Hà Nội vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và triển khai Luật Thủ đô mới. Thành phố xác định trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố tiếp tục là lực lượng trực tiếp triển khai nhiều nhiệm vụ tại cộng đồng dân cư, đồng thời đóng vai trò cầu nối giữa chính quyền cấp xã với người dân.

Nâng tiêu chuẩn với trưởng thôn, tổ trưởng

Theo dự thảo, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố phải là công dân Việt Nam thường trú trên địa bàn, có đủ sức khỏe, từ 21 tuổi trở lên và ưu tiên người trong độ tuổi lao động.

Người được giới thiệu phải có phẩm chất đạo đức tốt, uy tín trong cộng đồng dân cư, được người dân tín nhiệm; bản thân và gia đình gương mẫu trong chấp hành chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Dự thảo cũng nâng yêu cầu về trình độ. Theo đó, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố phải tốt nghiệp phổ thông và có trình độ chuyên môn từ trung cấp trở lên. Với khu vực miền núi khó khăn, UBND cấp xã có thể xem xét tiêu chuẩn thấp hơn đối với từng trường hợp cụ thể.

Ngoài ra, người giữ chức danh này phải có khả năng tuyên truyền, vận động người dân; tổ chức hoạt động cộng đồng; hòa giải, xử lý tình huống phát sinh tại cơ sở; đồng thời có khả năng sử dụng công nghệ thông tin, phần mềm quản lý và các ứng dụng điện tử phục vụ công việc.

Theo dự thảo, nhiệm kỳ của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là 5 năm. Trong trường hợp đặc biệt như thiên tai, dịch bệnh hoặc cần thống nhất với việc tổ chức lại thôn, tổ dân phố, UBND cấp xã được kéo dài nhiệm kỳ nhưng không quá 6 tháng.

Quy trình hiệp thương, bầu cử nhiều bước

Dự thảo quy định chi tiết các bước chuẩn bị bầu cử. Trong đó, chậm nhất 25 ngày trước ngày bầu cử, UBND cấp xã phải công bố ngày tổ chức cuộc họp bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố.

Sau đó, Ban Công tác Mặt trận tổ chức hội nghị dự kiến danh sách người ứng cử và báo cáo chi bộ để thống nhất. Danh sách giới thiệu từ một đến hai người.

Tiếp theo, Ban Công tác Mặt trận tổ chức cuộc họp đại diện hộ gia đình để hiệp thương, lấy ý kiến về người ứng cử. Tại cuộc họp, người dân có thể tự ứng cử hoặc giới thiệu thêm ứng viên.

Chậm nhất 10 ngày trước bầu cử, chủ tịch UBND cấp xã thành lập tổ bầu cử, đồng thời công khai thành phần đại diện hộ gia đình tham gia bầu cử.

Đáng chú ý, dự thảo yêu cầu các thông báo phải được gửi đến người dân bằng hình thức phù hợp, ưu tiên ứng dụng mạng xã hội hoạt động hợp pháp do thôn, tổ dân phố thống nhất thiết lập.

Người trúng cử phải đạt quá bán

Theo dự thảo, cuộc họp bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố chỉ được tiến hành khi có trên 50% đại diện hộ gia đình trong thôn, tổ dân phố tham dự.

Việc bầu cử có thể thực hiện bằng giơ tay hoặc bỏ phiếu kín, tùy theo biểu quyết của người tham dự cuộc họp.

Nếu bỏ phiếu kín, phiếu bầu phải do UBND cấp xã chuẩn bị và đóng dấu xác nhận. Việc kiểm phiếu được thực hiện công khai ngay tại nơi bỏ phiếu, có sự chứng kiến của đại diện hộ gia đình không tham gia ứng cử.

Người trúng cử phải đạt trên 50% số phiếu bầu hợp lệ so với tổng số đại diện hộ gia đình của toàn thôn, tổ dân phố.

Dự thảo cũng quy định trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố phải chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND cấp xã, trước pháp luật và người dân về kết quả hoạt động trên địa bàn.

Theo UBND TP Hà Nội, việc ban hành nghị quyết nhằm cụ thể hóa Luật Thủ đô, đồng thời xây dựng cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động của thôn, tổ dân phố trong điều kiện mới, phù hợp yêu cầu quản trị cơ sở và chuyển đổi số của thủ đô.