Nơi 16 liệt sỹ hy sinh sau trận chiến với gần 30 máy bay địch

(Dân trí) - Sau trận chiến kéo dài khoảng 2 giờ, 16 cán bộ, chiến sỹ Đại đội Pháo binh 45 hy sinh tại trận địa Bãi Dừa, Hà Tĩnh. Ngày nay, địa danh này được xây dựng thành khu tưởng niệm.

Bãi Dừa nằm tại thôn Cường Thịnh, xã Xuân Liên, huyện Nghi Xuân cũ (nay thuộc xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh) trước đây là một bãi cát ven biển, nổi bật với hàng dừa xanh mát. Trong chiến tranh, do vị trí chiến lược ven biển, Bãi Dừa trở thành "tọa độ lửa" - mục tiêu đánh phá khốc liệt của Mỹ nhằm ngăn chặn pháo binh của quân đội ta.

Theo tư liệu lịch sử, trước năm 1960, Đại đội Pháo binh 45 bảo vệ bờ biển, đóng quân tại thành phố cảng Hải Phòng. Năm 1961, đơn vị được điều động về xã Xuân Hội, huyện Nghi Xuân cũ (nay thuộc xã Đan Hải) với mục tiêu bảo vệ vùng biển khu vực Bắc Trung Bộ. Sau sự kiện Vịnh Bắc Bộ xảy ra vào ngày 5/8/1964, đơn vị được chuyển giao cho lực lượng bộ đội địa phương, trực thuộc Tỉnh đội Hà Tĩnh (nay là Bộ Chỉ huy Quân sự Hà Tĩnh).

Để đảm bảo bí mật, Đại đội Pháo binh 45 thường xuyên di chuyển tại các trận địa thuộc địa phận các xã ven biển Xuân Hội, Xuân Trường, Xuân Yên, Xuân Liên và Cương Gián (cũ).

Khoảng 14h ngày 12/7/1968, phát hiện tàu chiến Mỹ xâm phạm vùng biển cách bờ khoảng 8km, khi đang chốt tại trận địa Bãi Dừa, Đại đội Pháo binh 45 nhận lệnh nổ súng. Ngay sau đó, gần 30 máy bay địch các loại quần thảo, gầm rú trên bầu trời, liên tiếp bắn rocket (hỏa tiễn) và phóng tên lửa xuống trận địa. Với 4 khẩu pháo tầm xa 105mm và 4 khẩu 12,7mm, trận địa bị vùi trong biển lửa, nhiều vị trí bị san phẳng.

Trận chiến kéo dài khoảng 2 giờ khiến 16 cán bộ, chiến sĩ hy sinh tại chỗ, trong đó nhiều người ngã xuống ngay trên mâm pháo. Ngoài ra, tại khu vực này còn có 4 liệt sỹ hy sinh vào các thời điểm khác.

Nhằm ghi dấu những chiến công đã hóa thành bất tử của 20 cán bộ, chiến sĩ anh dũng hy sinh ở trận địa Bãi Dừa, chính quyền địa phương đã huy động các nguồn lực để xây dựng Khu tưởng niệm các liệt sỹ Đại đội pháo binh 45.

Công trình được khởi công xây dựng vào tháng 6/2025 với tổng kinh phí gần 7 tỷ đồng từ ngân sách địa phương và xã hội hóa. Đến nay, khu tưởng niệm đã hoàn thành và tổ chức khánh thành vào sáng 30/3.

Công trình được thiết kế trang nghiêm, hài hòa với không gian di tích gồm nhiều hạng mục như nhà tưởng niệm, lầu vọng chuông, nhà soạn lễ, khuôn viên, điện chiếu sáng...

Tên tuổi của 20 liệt sỹ Đại đội Pháo binh 45 được khắc ghi trên bia tưởng niệm.

Ông Nguyễn Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Cổ Đạm, cho biết khu tưởng niệm là địa chỉ thiêng liêng, ghi dấu sự hy sinh của các liệt sỹ Đại đội Pháo binh 45. Thời gian tới, xã tiếp tục kêu gọi đầu tư các hạng mục như quảng trường, tuyến đường kết nối, hồ sen nhằm hình thành quần thể di tích gắn với phát triển du lịch văn hóa tâm linh và du lịch biển.